Adhyaya 30
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 30

Adhyaya 30

అధ్యాయము 30లో నారదుడు శ్వేతపర్వతం నుండి దక్షిణదిశగా తారకుని సంహరించుటకు ముందుకు సాగుతున్న స్కందుని దర్శిస్తాడు. గ్రహాలు, ఉపగ్రహాలు, వేతాళాలు, శాకినీలు, ఉన్మాదాలు, అపస్మారాలు, పిశాచాలు వంటి విఘ్నకర శక్తులను పేర్కొని, నియమబద్ధమైన ఆచరణ, సంయమనం మరియు భక్తి ద్వారా రక్షణ పొందవచ్చని ఉపదేశించబడుతుంది. తదుపరి కథ మహీ నది తీరానికి మారుతుంది. దేవతలు మహీ-మాహాత్మ్యాన్ని స్తుతించి, ముఖ్యంగా మహీ–సముద్ర సంగమాన్ని సమస్త తీర్థాల సారంగా ప్రకటిస్తారు. అక్కడ స్నానం మరియు పితృతర్పణం సర్వఫలప్రదమని చెప్పబడుతుంది; నీరు ఉప్పగా ఉన్నా దాని రూపాంతరక శక్తిని ఉపమానాలతో వివరించబడుతుంది. ఆపై దేవర్షులు స్కందుని సేనాపతి-అభిషేకాన్ని విధివిధానంగా ప్రారంభిస్తారు. అభిషేక ద్రవ్యాలు సమకూర్చి, మంత్రశుద్ధ హోమం నిర్వహిస్తారు; ప్రధాన ఋత్వికులలో బ్రహ్మా, కపిలుడు ఉన్నారని పేర్కొనబడుతుంది. హోమకుండంలో మహాదేవుడు లింగరూపాన్ని ప్రదర్శించి, ఆచారసత్యానికి దైవసాక్ష్యంగా నిలుపుతాడు. చివరగా పాల్గొన్న దేవతలు, లోకవర్గాలు, అనేక భూతగణాల విస్తృత గణన వస్తుంది; స్కందునికి దానాలు, ఆయుధాలు, పార్షదులు మరియు విస్తారమైన మాతృగణాలు ప్రసాదించబడతాయి. స్కందుని భక్తిపూర్వక నమస్కారాలు, దేవతల వరప్రదాన సిద్ధతతో అధ్యాయం ముగిసి, తీర్థమహిమ, అభిషేకలితుర్గి, రక్షణధర్మం మరియు నాయకత్వానికి దైవానుమోదనను స్థాపిస్తుంది.

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । ततः स्कन्दः सुरैः सार्धं श्वेतपर्वत मस्तकात् । उत्तीर्य तारकं हन्तुं दक्षिणां स दिशं ययौ

నారదుడు పలికెను—అనంతరం స్కందుడు దేవతలతో కలిసి శ్వేతపర్వత శిఖరమునుండి దిగివచ్చి, తారకుని సంహరించుటకు దక్షిణ దిశగా బయలుదేరెను।

Verse 2

ततः सरस्वतीतीरे यानि भूतानि नारद । ग्रहाश्चोपग्रहाश्चैव वेतालाः शाकिनी गणाः

అప్పుడు, ఓ నారదా, సరస్వతీ తీరమున అనేక భూతసమూహాలు—గ్రహాలు, ఉపగ్రహాలు, వేతాళులు మరియు శాకినీగణాలు—సమవేతమయ్యాయి।

Verse 3

उन्मादा ये ह्यपस्माराः पलादाश्च पिशाचकाः । देवैस्तेषामाधिपत्ये सोऽभ्यषिच्यत पावकिः

ఉన్మాదము, అపస్మారము, పలాదులు, పిశాచులు అని పిలువబడే వారిపై అధిపత్యమునకు దేవతలు పావకిని అభిషేకించి అధిపతిగా నియమించారు।

Verse 4

यथा ते नैव मर्यादां संत्यजंति दुराशयाः । एतैस्तस्मात्समाक्रांतः शरण्यं पावकिं व्रजेत्

ఆ దురాశయులు తమ హద్దులను ఎప్పుడూ విడువరు; కనుక వారిచేత బాధింపబడినవాడు రక్షకుడైన పావకిని శరణు పొందవలెను।

Verse 5

अप्रकीर्णेन्द्रियं दांतं शुचिं नित्यमतंद्रितम् । आस्तिकं स्कन्दभक्तं च वर्जयंति ग्रहादिकाः

ఇంద్రియాలు చెల్లాచెదరని, దమితుడై శుచిగా, నిత్యం అప్రమత్తుడై, ధర్మంలో ఆస్తికుడై, స్కందభక్తుడైన వానిని గ్రహాదీ పీడక శక్తులు దూరంగా వదిలివేస్తాయి।

Verse 6

महेश्वरं च ये भक्ता भक्ता नारायणं च ये । तेषां दर्शनमात्रेण नश्यंते ते विदूरतः

మహేశ్వరభక్తులైనవారైనా, నారాయణభక్తులైనవారైనా—ఆ భక్తుల దర్శనమాత్రంతోనే ఆ పీడక శక్తులు దూరం నుంచే నశిస్తాయి।

Verse 7

ततः सर्वैः सुरैः सार्धं महीतीरं ययौ गुहः । तत्र देवैः प्रकथितं महीमाहात्म्यमुत्तमम्

అనంతరం గుహుడు (స్కందుడు) సమస్త దేవతలతో కలిసి మహీ నది తీరానికి వెళ్లాడు. అక్కడ దేవతలు మహీ యొక్క పరమోత్తమ మహాత్మ్యాన్ని ప్రకటించారు।

Verse 8

श्रृण्वन्विसिष्मिये स्कन्दः प्रणनाम च तां नदीम् । ततो महीदक्षिणतस्तीरमाश्रित्य धिष्ठितम्

అది విని స్కందుడు ఆశ్చర్యచకితుడై ఆ నదికి ప్రణామం చేశాడు. తరువాత మహీ దక్షిణ తీరాన్ని ఆశ్రయించి అక్కడ ఆసీనుడయ్యాడు।

Verse 9

प्रणम्य शक्रप्रमुखा गुहं वचनमब्रुवन् । अभिषिक्तं विना स्कन्द सेनापतिमकल्मषम्

ప్రణమించి శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మొదలైన దేవతలు గుహునితో పలికారు—“హే స్కందా! కల్మషరహిత సేనాపతీ, నీ అభిషేకం లేకుండా…”

Verse 10

न शर्म लभते सेना तस्मात्त्वमभिषेचय । महीसागरसंभूतैः पुण्यैश्चापि शिवैर्जलैः

సేనకు శాంతి లభించదు; కనుక నీవు అభిషేకాన్ని స్వీకరించు—భూమి, సముద్రం నుండి పుట్టిన పుణ్యమైన శివమయ శుభజలాలతో।

Verse 11

अभिषेक्ष्यामहे त्वां च तत्र नो द्रष्टुमर्हसि । यथा हस्तिपदे सर्वपदांतर्भाव इष्यते

మేము నిన్ను అభిషేకిస్తాము; కానీ ఆ విధిలో అక్కడ చూడటం నీకు తగదు। ఏలాగంటే ఏనుగు పాదముద్రలో అన్ని పాదముద్రలు అంతర్భవిస్తాయని అంటారు।

Verse 12

सर्वतीर्थान्तरस्थानं तथार्णवमहीजले । सर्वभूतमयो यद्वत्र्यंबकः परिकीर्त्यते

అలాగే సముద్రం మరియు భూమి జలాలలో అన్ని తీర్థాల నివాసస్థానం ఉంది; ఎలా త్ర్యంబకుడు (శివుడు) సమస్త భూతమయుడని కీర్తించబడతాడో అలా।

Verse 13

सर्वतीर्थमयस्तद्वन्महीसागरसंगमः । अर्धनारीश्वरं रूपं यथा रुद्रस्य सर्वदम्

అదేవిధంగా మహీ నది–సముద్ర సంగమం సర్వతీర్థమయం; రుద్రుని అర్ధనారీశ్వర రూపం అన్నివరాలు ప్రసాదించునట్లుగా।

Verse 14

तथा महीसमुद्रस्य स्नानं सर्वफलप्रदम् । येनात्र पितरः स्कन्द तर्पिता भक्तिभावतः

అలాగే మహీ–సముద్రంలో స్నానం సర్వఫలప్రదం; దానివల్ల, ఓ స్కందా, ఇక్కడ పితృదేవతలు భక్తిభావంతో తృప్తి చెందుతారు।

Verse 15

तेन सर्वेषु तीर्थेषु तर्पिता नात्र संशयः । न चैतद्धृदि मंतव्यं क्षारमेतज्जलं हि यत्

ఆ కర్మచేత వారు సమస్త తీర్థాలలో తర్పణం పొందినట్లే తృప్తి చెందుతారు—ఇందులో సందేహం లేదు. ‘ఇది ఉప్పునీరు’ అని హృదయంలో భావించకూడదు.

Verse 16

यथा हि कटुतिक्तादि गवा ग्रस्तं हि क्षीरदम् । एवमेतत्त्विदं तोयं पितॄणां तृप्ति दायकम्

ఆవు కాటు-తిక్తమైన వాటిని తిన్నా పాలిచ్చినట్లే, ఇదే నీరు పితృదేవతలకు తృప్తిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 17

एवं ब्रुवत्सु देवेषु कपिलोऽपि मुनिर्जगौ । सत्यमेतदुमापुत्र सर्वतीर्थमयी मही

దేవతలు ఇలా పలికినప్పుడు ముని కపిలుడు కూడా అన్నాడు—“ఓ ఉమాపుత్రా! ఇది సత్యం; ఈ మహీ సర్వతీర్థమయి.”

Verse 18

कर्दमो यस्त्वहमपि ज्ञात्वा तीर्थमहा गुणान् । सर्वां भुवं परित्यज्य कृत्वा ह्यश्रममास्तितः

“నేను కర్దముడను కూడా, ఈ తీర్థ మహాగుణాలను తెలుసుకొని, భూమిలోని ఇతర ప్రాంతాలన్నీ విడిచి, ఇక్కడే ఆశ్రమం స్థాపించి నివసిస్తున్నాను.”

Verse 19

ततो महेश्वरः प्राह सत्यमेतत्सुरोदितम् । ब्रह्माद्यास्तं तथा प्राहुरत्र भूयोऽप्यथो गुरुः

అప్పుడు మహేశ్వరుడు పలికెను—“దేవతలు చెప్పినది సత్యం.” బ్రహ్మాది దేవతలు కూడా అలాగే అన్నారు; గురువు కూడా ఇక్కడ మరల దానిని సమర్థించాడు.

Verse 20

अत्राभिषेकं ते वीर करिष्यामः समादिश । ततः सुविस्मितस्तत्र स्नात्वा स्कन्दो महामनाः

“హే వీరా, ఇక్కడే నీ అభిషేకం చేస్తాము—ఆజ్ఞాపించు.” అప్పుడు మహామనస్కుడైన స్కందుడు అక్కడ స్నానం చేసి విస్మయమొందెను.

Verse 21

अभिषिञ्चन्तु मां देवा इति तानब्रवीद्वचः । ततोऽभिषेकसंभारान्सर्वान्संभृत्य शास्त्रतः

అతడు వారితో, “దేవతలు నన్ను అభిషేకించుగాక” అని పలికెను. ఆపై శాస్త్రవిధి ప్రకారం అభిషేకసామగ్రి అంతటిని సమ్యకంగా సమకూర్చిరి.

Verse 22

जुहुवुर्मंत्रपूतेऽग्नौ चत्वारो मुख्यऋत्विजः । ब्रह्मा च कपिलो जीवो विश्वामित्रश्चतुर्थकः

మంత్రపూతమైన అగ్నిలో నాలుగు ప్రధాన ఋత్విజులు హవిస్సులు అర్పించారు—బ్రహ్మ, కపిల, జీవ, మరియు నాలుగవవాడు విశ్వామిత్రుడు.

Verse 23

अन्ये च शतशस्तत्र मुनयो वेदपारगाः । तत्राद्भुतं महादेवो दर्शयामास भारत

అక్కడ వేదపారంగతులైన ఇతర శతశః మునులు కూడా ఉన్నారు. అక్కడ, హే భారతా, మహాదేవుడు ఒక అద్భుతాన్ని ప్రదర్శించాడు.

Verse 24

यदग्निकुण्डमध्यस्थो लिंगमूर्तिर्व्यदृश्यत । अहमेवाग्निमध्यस्थो हविर्गृह्णामि नित्यशः

అప్పుడు అగ్నికుండ మధ్యలో లింగమూర్తిగా ప్రభువు దర్శనమిచ్చెను; যেন ఇలా ప్రకటిస్తున్నట్లు—“నేనే అగ్నిమధ్యంలో నిలిచి నిత్యం హవిస్సును స్వీకరిస్తాను.”

Verse 25

एतत्संदर्शनार्थाय लिंगमूर्तिरभूद्विभुः । तल्लिंगमतुलं देवा नमश्चक्रुर्मुदान्विताः

ఈ దర్శనాన్ని అనుగ్రహించుటకై సర్వవ్యాపి ప్రభువు లింగమూర్తిగా అవతరించాడు. ఆ అతుల్య లింగాన్ని చూచి దేవతలు ఆనందంతో భక్తిపూర్వకంగా నమస్కరించారు.

Verse 26

सर्वपापापहं पार्थ सर्वकामफलप्रदम् । तत्र होमावसाने च दत्ते हिमवता शुभे

హే పార్థా, ఇది సమస్త పాపాలను హరించి, అన్ని ధర్మసమ్మత కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అక్కడ హోమం ముగిసిన తరువాత హిమవంతుడు శుభదానాన్ని సమర్పించాడు.

Verse 27

दिव्यरत्नान्विते स्कन्दो निषण्णः परमासने । सर्वमंगलसंभारैर्विधिमंत्रपुरस्कृतम्

దివ్య రత్నాలతో అలంకరించిన పరమాసనంపై స్కందుడు ఆసీనుడయ్యాడు. సమస్త మంగళ సామగ్రి సన్నద్ధమై, పవిత్ర మంత్రాల మార్గదర్శకత్వంలో విధి కొనసాగింది.

Verse 28

अभ्यषिंचंस्ततो देवाः कुमारं शंकरात्मजम् । इंद्रो विष्णुर्महावीर्यो ब्रह्मरुद्रौ च फाल्गुन

ఆ తరువాత దేవతలు శంకరాత్మజుడైన కుమారునికి అభిషేకం చేశారు—ఇంద్రుడు, మహావీర్యుడైన విష్ణువు, అలాగే బ్రహ్మా మరియు రుద్రుడూ, ఓ ఫాల్గుణా.

Verse 29

आदित्याद्य ग्रहाः सर्वे तथोभावनिलानलौ । आदित्या वसवो रुद्राः साध्याश्चैवाश्विनावुभौ

ఆదిత్యులతో ప్రారంభించి సమస్త గ్రహాలు, అలాగే వాయువు మరియు అగ్నিও అక్కడ సమవేతమయ్యారు. ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు మరియు ఇద్దరు అశ్వినీకుమారులూ ఆ మహావిధికి హాజరయ్యారు.

Verse 30

विश्वेदेवाश्च मरुतो गंधर्वाप्सरसस्तथा । देवब्रह्मर्षयश्चैव वालखिल्या मरीचिपाः

అక్కడ విశ్వేదేవులు, మరుత్గణాలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు కూడా; దేవబ్రహ్మర్షులు, వాలఖిల్యులు మరియు మరీచి-ప్రధాన ఋషులు సమాగమించారు।

Verse 31

विद्याधरा योगसिद्धाः पुलस्त्यपुलहादयः । पितरः कश्यपोऽत्रिश्च मरीचिर्भृगुरंगिराः

అక్కడ విద్యాధరులు, యోగసిద్ధులు, పులస్త్య-పులహాది; పితృదేవతలు; కశ్యపుడు, అత్రి; అలాగే మరీచి, భృగు, అంగిరసులు కూడ సమవేతమయ్యారు।

Verse 32

दक्षोऽथ मनवो ये च ज्योतींषि ऋतवस्तथा । मूर्तिमत्यश्च सरितो महीप्रभृतिकास्तथा

తదుపరి దక్షుడు, మనువులు, జ్యోతిష్కములు, ఋతువులు కూడా; అలాగే మూర్తిమంతమైన నదులు—మహీ (పృథివి) మొదలైనవి—అక్కడికి వచ్చాయి।

Verse 33

लवणाद्याः समुद्राश्च प्रभासाद्याश्च तीर्थकाः । पृथिवी द्यौर्दिशश्चैव पादपाः पार्वतास्तथा

లవణసముద్రం మొదలైన సముద్రాలు, ప్రభాసం మొదలైన తీర్థాలు; పృథివి, ద్యౌ, దిక్కులు కూడా; అలాగే వృక్షాలు, పర్వతాలు—అన్నీ గుహుని సత్కారార్థం అక్కడున్నాయి।

Verse 34

आदित्याद्या मातरश्च कुर्वंत्यो गुहमंगलम् । वासुकिप्रमुखा नागास्थथोभौ गरुडारुणौ

ఆదిత్యాది మాతృశక్తులు గుహునికి మంగళకార్యాలు నిర్వహించుచుండగా; వాసుకి-ప్రధాన నాగులు, అలాగే గరుడుడు మరియు అరుణుడు—ఇద్దరూ అక్కడ ఉన్నారు।

Verse 35

वरुणो धनदश्चैव यमः सानुचरस्तथा । राक्षसो निरृतिश्चैव भूतानि च पलाशनाः

వరుణుడు, ధనదుడు (కుబేరుడు) మరియు అనుచరులతో కూడిన యముడు; రాక్షససమూహాలు, నిరృతి, భూతగణాలు మరియు ఇతర ఉగ్రసత్త్వాలు—అన్నీ ఆ మహాసభకు చేరాయి।

Verse 36

धर्मो बृहस्पतिश्चैव कपिलो गाधिनंदनः । बहुलत्वाच्च ये नोक्ता विविधा देवतागणाः

ధర్ముడు, బృహస్పతి, కపిలుడు, గాధినందనుడు (విశ్వామిత్రుడు) అక్కడ ఉన్నారు; ఇంకా అనేక విధాలైన దేవతాగణాలు కూడా—అత్యధికమై ఉండటంతో అన్నీ పేర్లు చెప్పబడలేదు।

Verse 37

ते च सर्वे महीकूले ह्यभ्यषिंचन्मुदा गुहम् । ततो महास्वनामुग्रां देवदैत्यादिदर्पहाम्

వారందరూ భూమి తీరంలో ఆనందంతో గుహునికి అభిషేకం చేశారు. అప్పుడు దేవ-దైత్యాది గర్వాన్ని నశింపజేసే మహా ఉగ్ర గర్జన ఉద్భవించింది।

Verse 38

ददौ पशुपतिस्तस्मै सर्वभूतमहाचमूम् । विष्णुर्ददौ वैजयंतीं मालां बलविवर्धिनीम्

పశుపతి ఆయనకు సమస్త భూతాల మహా సేనను ప్రసాదించాడు. విష్ణువు బలవిజయాలను వృద్ధి చేసే వైజయంతీ మాలను అనుగ్రహించాడు।

Verse 39

उमा ददौ चारजसी वाससी सूर्यसप्रभा । गंगा कमंडलुं दिव्यममृतोद्भवमुत्तमम्

ఉమ సూర్యసమాన కాంతితో మెరిసే రెండు మనోహర వస్త్రాలను ఇచ్చింది. గంగా అమృతసంభవమైన దివ్యమైన ఉత్తమ కమండలువును ప్రసాదించింది।

Verse 40

मही महानदी तस्य चाक्षमालां ससागरा । ददौ मुदा कुमाराय दंडं चैव बृहस्पतिः

భూమి మహానదులు సముద్రాలతో కూడి ఆనందంగా కుమారునికి జపమాలను సమర్పించింది; బృహస్పతి కూడా హర్షంతో దండాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 41

गरुडो दयितं पुत्रं मयूरं चित्रबर्हिणम् । अरुणस्ताम्रचूडं च प्रददौ चरणायुधम्

గరుడుడు తన ప్రియ కుమారుడైన విచిత్ర బర్హముల మయూరాన్ని సమర్పించాడు; అరుణుడు ధ్వజాయుధమైన తామ్రచూడ (కుక్కుటచిహ్నం)ను చరణాయుధంగా ప్రసాదించాడు।

Verse 42

छागं च वरुणो राजा बलवीर्यसमन्वितम् । कृष्णाजिनं तथा ब्रह्मा ब्रह्मण्याय ददौ जयम्

వరుణరాజు బలవీర్యసంపన్నమైన ఒక మేకను ఇచ్చాడు; అలాగే బ్రహ్మ బ్రాహ్మణ్యధర్మరక్షకుడైన కుమారునికి విజయప్రదమైన కృష్ణాజినాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 43

चतुरोऽनुचरांश्चैव महावीर्यान्बलोत्कटान् । नंदिसेनं लोहिताक्षं घण्टाकर्णं च मानसान्

అతడు మరియూ నాలుగు అనుచరులను నియమించాడు—మహావీర్యులు, బలంలో ప్రబలులు: నందిసేన, లోహితాక్ష, ఘంటాకర్ణ, మానస।

Verse 44

चतुर्थं चाप्यतिबलं ख्यातं कुसुममालिनम् । ततः स्थाणुर्ददौ देवो महापारिषदं क्रतुम्

నాలుగవవాడు అత్యంత బలవంతుడు, ఖ్యాతిగాంచిన కుసుమమాలి; అనంతరం దేవుడు స్థాణు (శివుడు) ‘క్రతు’ అనే మహాపార్షదుణ్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 45

स हि देवासुरे युद्धे दैत्यानां भीमकर्मणाम् । जघान दोर्भ्यां संक्रुद्धः प्रयुतानि चतुर्दश

దేవాసుర యుద్ధంలో ఆయన కోపోద్రిక్తుడై తన భుజబలంతో భయంకర కర్మలైన దైత్యుల పద్నాలుగు ప్రయుతములను సంహరించాడు।

Verse 46

यमः प्रादादनुचरौ यमकालोपमौ तदा । उन्माथं च प्रमाथं च महावीर्यौ महाद्युती

అప్పుడు యముడు యమ-కాలసమానులైన ఇద్దరు అనుచరులను ప్రసాదించాడు—ఉన్మాథుడు, ప్రమాథుడు—ఇద్దరూ మహావీర్యులు, మహాద్యుతులు।

Verse 47

सुभ्राजौ भास्करस्यैव यौ सदा चानुयायिनौ । तौ सूर्यः कार्तिकेयाय ददौ पार्थ मुदान्वितः

భాస్కరుని సదా అనుసరించే ఆ ఇద్దరు ప్రకాశవంతులను, హే పార్థా, సూర్యుడు ఆనందంతో కార్తికేయునికి దానమిచ్చాడు।

Verse 48

कैलासश्रृङ्गसंकाशौ श्वेतमाल्यानुलेपनौ । सोमोऽप्यनुचरौ प्रादान्मणिं सुमणिमेव च

కైలాస శిఖరాలవలె కాంతిమంతులు, తెల్లని మాల్యాలు మరియు తెల్లని అనులేపనాలతో అలంకృతులు—సోముడు కూడా ఇద్దరు అనుచరులను ఇచ్చాడు: మణి, సుమణి।

Verse 49

ज्वालजिह्वं ज्योतिषं च ददावग्निर्महाबलौ । परिघं च बलं चैव भीमं च सुमहाबलम्

అగ్నిదేవుడు మహాబలులైన జ్వాలజిహ్వుడు, జ్యోతిషుడు అనే ఇద్దరిని ఇచ్చాడు; అలాగే పరిఘుడు, బలుడు, మరియు అత్యంత మహాబలుడైన భీముడినీ ప్రసాదించాడు।

Verse 50

स्कंदाय त्रीननुचरान्ददौ विष्णुरुरुक्रमः । उत्क्रोशं पंचजं चैव वज्रदण्डधरावुभौ

ఉరుక్రముడైన విష్ణువు స్కందునికి మూడు అనుచరులను ప్రసాదించాడు—ఉత్క్రోశుడు, పంచజుడు, అలాగే వజ్రం మరియు దండం ఆయుధాలుగా ధరించిన ఆ ఇద్దరు।

Verse 51

ददौ महेशपुत्राय वासवः परवीरहा । तौ हि शत्रून्महेन्द्रस्य जघ्नतुः समरे बहून्

పరవీరహుడైన వాసవుడు (ఇంద్రుడు) వారిని మహేశపుత్రునికి సమర్పించాడు; ఎందుకంటే ఆ ఇద్దరూ యుద్ధంలో మహేంద్రుని అనేక శత్రువులను సంహరించారు।

Verse 52

वर्धनं बंधनं चैव आयुर्वेदविशारदौ । स्कन्दाय ददतुः प्रीतावश्विनौ भरतर्षभ

హే భరతశ్రేష్ఠా! ప్రీతిచెందిన అశ్వినీదేవతలు స్కందునికి వర్ధనుడు, బంధనుడు అనే ఇద్దరిని ప్రసాదించారు—ఇద్దరూ ఆయుర్వేదంలో నిపుణులు।

Verse 53

बलं चातिबलं चैव महावक्त्रौ महाबलौ । प्रददौ कार्तिकेयाय वायुश्चानुचरावुभौ

వాయుదేవుడు కార్తికేయునికి బలుడు మరియు అతిబలుడు అనే ఇద్దరు అనుచరులను ప్రసాదించాడు—వారు మహాముఖులు, మహాబలులు, అపారశక్తిసంపన్నులు।

Verse 54

घसं चातिघसं वीरौ वरुणश्च ददौ प्रभुः । सुवर्चसं महात्मानं तथैवाप्यतिवर्चसम्

ప్రభువైన వరుణుడు ఘసుడు, అతిఘసుడు అనే ఇద్దరు వీరులను దానమిచ్చాడు; అలాగే మహాత్ముడైన సువర్చసుడిని, అతివర్చసుడినీ—అసాధారణ తేజస్సుతో ప్రకాశించువారిని।

Verse 55

हिमवान्प्रददौ पार्थ साक्षाद्दौहित्रकाय वै । कांचनं च ददौ मेरुर्मेघमालिनमेव च

హే పార్థా! హిమవాన్ తన దౌహిత్రునికై సాక్షాత్తుగా ఒక పార్షదుని ప్రసాదించాడు; మేరుపర్వతం కాంచనుని మరియు మేఘమాలినుని కూడా ఇచ్చెను।

Verse 56

उच्छ्रितं चातिशृंगं च महापाषाणयोधिनौ । स्वाहेयाय ददौ प्रीतः स विंध्यः पार्षदौ शुभौ

సంతోషించిన వింధ్యపర్వతం స్వాహేయుడు (స్కందుడు)కు ఉచ్చ్రితుడు, అతిశృంగుడు అనే—మహా శిలాఖండాలతో యుద్ధించే—ఇద్దరు శుభ పార్షదులను ఇచ్చెను।

Verse 57

संग्रहं विग्रहं चैव समुद्रोऽपि गधाधरौ । प्रददौ पार्षदौ विरौ महीनद्या समन्वितः

మహానదులతో కూడిన సముద్రుడు కూడా గదాధారులైన వీర పార్షదులు సంగ్రహుడు, విగ్రహుడు అనే ఇద్దరిని ప్రసాదించాడు।

Verse 58

उन्मादं पुष्पदंतं च शंकुकर्णं तथैव च । प्रददावग्निपुत्राय पार्वती शुभदर्शना

శుభదర్శనమైన పార్వతి అగ్నిపుత్రుడు (స్కందుడు)కు ఉన్మాదుడు, పుష్పదంతుడు, శంకుకర్ణుడు అనే వారిని ప్రసాదించింది।

Verse 59

जयं महाजयं चैव नागौ ज्वलनसूनवे । प्रददुर्बलिनां श्रेष्ठौ सुपर्णः पार्षदावुभौ

సుపర్ణుడు (గరుడుడు) జ్వలనసూనువు (అగ్నిపుత్ర స్కందుడు)కు బలవంతులలో శ్రేష్ఠులైన రెండు నాగ పార్షదులు—జయుడు, మహాజయుడు—ఇచ్చెను।

Verse 60

एवं साध्याश्च रुद्राश्च वसवः पितरस्तथा । सर्वे जगति ये मुख्या ददुः स्कंदाय पार्षदान्

ఇట్లుగా సాధ్యులు, రుద్రులు, వసువులు మరియు పితృదేవతలు—లోకంలో ప్రధానులైన సమస్తులు—స్కందునికి తమ తమ పార్షదులను (సేవకగణాలను) సమర్పించారు।

Verse 61

नानावीर्यान्महावीर्यान्नानायुधविभूषणान् । बहुलत्वान्न शक्यंते संख्यातुं ते च फाल्गुन

వారు నానావిధ శక్తులతో యుక్తులు, మహావీరులు, వివిధ ఆయుధాభరణాలతో అలంకృతులు; వారి సంఖ్య అంతగా ఎక్కువగా ఉండి, ఓ ఫాల్గుణా, లెక్కించుట సాధ్యం కాదు।

Verse 62

मातश्च ददुस्तस्मै तदा मातृगणान्प्रभो । याभिर्व्याप्तास्त्रयो लोकाः कल्याणीभिश्चराचराः

అప్పుడు, ఓ ప్రభూ, మాతృదేవతలు ఆయనకు మాతృకాగణాలను ప్రసాదించారు—ఆ కల్యాణీ దేవతలచేత చరాచరాలతో కూడిన మూడు లోకాలు వ్యాపించియున్నవి।

Verse 63

प्रभावती विशालाक्षी गोपाला गोनसा तथा । अप्सुजाता बृहद्दंडी कालिका बहुपुत्रका

(వారు) ప్రభావతీ, విశాలాక్షీ; గోపాలా మరియు గోనసా; అప్సుజాతా; బృహద్దండీ; కాలికా; మరియు బహుపుత్రకా।

Verse 64

भयंकरी च चक्रांगी तीर्थनेमिश्च माधवी । गीतप्रिया अलाताक्षी चटुला शलभामुखी

మరియు (వారు) భయంకరీ, చక్రాంగీ, తీర్థనేమి, మాధవీ; గీతప్రియా, అలాతాక్షీ, చటులా మరియు శలభాముఖీ।

Verse 65

विद्युज्जिह्वा रुद्रकाली शतोलूखलमेखला । शतघंटाकिंकिणिका चक्राक्षी चत्वरालया

వారు విద్యుజ్జిహ్వా, రుద్రకాళీ, శతోలూఖలమేఖలా, శతఘంటాకింకిణికా, చక్రాక్షీ మరియు చత్వరాలయా అని పిలువబడుతారు.

Verse 66

पूतना रोदना त्वामा कोटरा मेघवाहिनी । ऊर्ध्ववेणीधरा चैव जरायुर्जर्जरानना

వారు పూతనా, రోదనా, త్వామా, కోటరా, మేఘవాహినీ, ఊర్ధ్వవేణీధరా, జరాయుః మరియు జర్జరాననా అని చెప్పబడుతారు.

Verse 67

खटखेटी दहदहा तथा धमधमा जया । बहुवेणी बहुशीरा बहुपादा बहुस्तनी

వారు ఖటఖేటీ, దహదహా, ధమధమా, జయా; అలాగే బహువేణీ, బహుశీరా, బహుపాదా, బహుస్తనీ అని వర్ణించబడతారు.

Verse 68

शतोलूकमुखी कृष्णा कर्णप्रावरणा तथा । शून्यालया धान्यवासा पशुदा धान्यदा सदा

వారు శతోలూకముఖీ, కృష్ణా, కర్ణప్రావరణా; అలాగే శూన్యాలయా, ధాన్యవాసా, పశుదా మరియు సదా ధాన్యదా అని కీర్తింపబడతారు.

Verse 69

एताश्चान्याश्च बह्व्यश्च मातरो भरतर्षभ । बहुलत्वादहं तासां न संख्यातुमिहोत्सहे

ఓ భరతశ్రేష్ఠా! ఇవీ మరియు ఇలాంటి మరెన్నో మాతృకలు ఉన్నారు; వారి అపారసంఖ్య కారణంగా ఇక్కడ నేను వాటిని లెక్కించుటకు సాహసించను.

Verse 70

वृक्षचत्वरवासिन्यश्चतुष्पथनिवेशनाः । गुहास्मशानवासिन्यः शैलप्रस्रवणालयाः

కొంతమంది దేవతాస్త్రీలు వృక్షవనాలలోను చౌరస్తాలలోను నివసిస్తారు; కొందరు చతుష్పథాలలో ఉంటారు. కొందరు గుహలలోను శ్మశానాలలోను, మరికొందరు పర్వత ప్రస్రవణాలు, జలపాతాల తీరాలలో తమ ఆలయాన్ని చేసుకుంటారు.

Verse 71

नानाभरणवेषास्ता नानामूर्तिधरास्तथा । नानाभाषायुधधराः परिवव्रुस्तदा गुहम्

వారు నానావిధ ఆభరణాలు, వేషధారణలతో అలంకృతులై, అనేక రూపాలు ధరించినవారై ఉన్నారు. అనేక భాషలు పలుకుతూ, అనేక ఆయుధాలు ధరించి, అప్పుడు గుహ (స్కందుడు)ను అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు.

Verse 72

ततः स शुशुभे श्रीमान्गुहो गुह इवापरः । सैनापत्ये चाभिषिक्तो देवैर्नानामुनीश्वरैः

అప్పుడు ఆ శ్రీమాన్ గుహుడు మరింత ప్రకాశించాడు—మరొక గుహుడే అవతరించినట్లు. దేవతలూ అనేక మునీశ్వరులూ అతనిని సేనాపతి పదవికి అభిషేకించారు.

Verse 73

ततः प्रणम्य सर्वांस्ता नेकैकत्वेन पावकिः । व्रियतां वर इत्याह भवब्रह्मपुरोगमान्

అప్పుడు పావకి వారందరికీ ఒక్కొక్కరికి నమస్కరించి, భవుడు (శివుడు) మరియు బ్రహ్మ నేతృత్వంలోని వారికి—“వరాన్ని కోరండి” అని అన్నాడు.