Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
विललाप रतिर्द्दीना मधुना बंधुना सह । विलपंती सुबहुशो मधुना परिसांत्विता
Transliteration
vilalāpa ratirddīnā madhunā baṃdhunā saha | vilapaṃtī subahuśo madhunā parisāṃtvitā
Translation
దీనస్థితిలో ఉన్న రతి తన బంధువు మధుతో కలిసి విలపించింది. మళ్లీ మళ్లీ ఏడుస్తూ ఉండగా మధువు ఆమెను సాంత్వనపరిచాడు.
Word by Word
विललापlamented
विललाप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + लप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
रतिःRati
रतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
दीनāwretched
दीनā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (रतिः)
मधुनाwith Madhu (name)
मधुना:
Sahakari (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
बन्धुनाwith a kinsman/relative
बन्धुना:
Sahakari (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
सहtogether with
सह:
None
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय/सहार्थक (postposition), अर्थे—साकम् (with)
विलपन्तीlamenting
विलपन्ती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + लप् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (रतिः)
सुबहुशःmany times
सुबहुशः:
None
TypeIndeclinable
Rootसुबहुशः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb), अर्थे—अनेकवारम् (many times)
मधुनाby/with Madhu
मधुना:
Sahakari (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
परिसान्त्विताconsoled
परिसान्त्विता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि + सान्त्वि (धातु/कृदन्ताधार) → सान्त्वित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (रतिः)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Rati seated on the ground, hair loosened, ornaments disarrayed, tears falling; Madhu stands or kneels beside her, offering gentle words and a supportive hand; the background hints at the aftermath of fire and ash.
Characters & Entities
R
RatiM
MadhuK
Kāma (implied)FAQs
Purāṇic dharma acknowledges grief and the need for compassionate support; consolation is part of righteous conduct.
None; the verse is narrative and interpersonal.
None; it depicts lamentation and consolation.