Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 198
Devanagari script
ज्वलितज्वलनाभासमंकुशं प्रमुमोच ह । विशीर्णं तस्य तच्चांगे दृष्ट्वा वायुर्महारुषा
Transliteration
jvalitajvalanābhāsamaṃkuśaṃ pramumoca ha | viśīrṇaṃ tasya taccāṃge dṛṣṭvā vāyurmahāruṣā
Translation
అగ్నివలె మండే అంకుశాన్ని అతడు విసిరాడు. అది వాయువు దేహంపై పగిలి చెల్లాచెదురైనదాన్ని చూసి వాయువు మహారోషంతో ఉప్పొంగాడు.
Word by Word
ज्वलितज्वलनाभासम्having the appearance of blazing fire
ज्वलितज्वलनाभासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootज्वलित (कृदन्त, √ज्वल्) + ज्वलन (प्रातिपदिक) + आभास (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; समासः—ज्वलितस्य ज्वलनस्य आभासः (like a blazing fire)
अंकुशम्goad / hook
अंकुशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअंकुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रमुमोचreleased / let go
प्रमुमोच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√मुच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हindeed
ह:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/निपात (emphatic particle)
विशीर्णम्shattered
विशीर्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-शीॄ (धातु) → विशीर्ण (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
तस्यof him / his
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (Genitive), एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (referring to the same object)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अंगेon (his) body
अंगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
वायुःVāyu
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महारुषाwith great wrath
महारुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारयः—महती रुषा (with great anger)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa framing)
Visual Art Cues
Scene: A blazing aṅkuśa (goad) arcs through the air like a comet; it strikes Vāyu’s body and splinters into fragments; Vāyu’s face hardens into furious resolve, eyes widened, brows drawn, wind swirling violently around him.
Characters & Entities
V
VāyuA
Aṅkuśa (weapon)FAQs
When pride is wounded, wrath arises—Purāṇic episodes warn that anger must be mastered even in conflict.
None in this verse.
None.