Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 139
Devanagari script
सरोषमोष्ठौ निर्भुज्य पश्यंत्येवात्यसूयया । केचित्स्वमुदरं क्रुद्धा निंदंति ताडयंति च
Transliteration
saroṣamoṣṭhau nirbhujya paśyaṃtyevātyasūyayā | kecitsvamudaraṃ kruddhā niṃdaṃti tāḍayaṃti ca
Translation
కొంతమంది కోపంతో పెదవులు కొరికుకొని, తీవ్రమైన అసూయతో చూస్తూనే ఉండిరి. మరికొందరు క్రోధించి తమ కడుపునే దూషించి, దానిని కొట్టిరి కూడా.
Word by Word
सरोषम्angrily
सरोषम्:
Adhikarana (Adverbial)
TypeAdjective
Rootस + रोष (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (सरोषम् = रोषेण सह/रोषयुक्तम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/अव्ययवत्; क्रियाविशेषणम्
ओष्ठौthe lips (two)
ओष्ठौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootओष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन
निर्भुज्यhaving contracted (them)
निर्भुज्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootनि + भुज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय; ‘भुज्’ = to bend/contract
पश्यन्तिthey look
पश्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (restrictive/emphatic)
अति-असूययाwith great envy
अति-असूयया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअति + असूया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘अत्य’ उपसर्गपूर्वक
केचित्some (people)
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्वम्their own
स्वम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (उदरम्)
उदरम्belly
उदरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
क्रुद्धाःangry
क्रुद्धाः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (केचित्)
निन्दन्तिthey blame/censure
निन्दन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिन्द् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
ताडयन्तिthey beat/strike
ताडयन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतड्/ताड् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिच् (causative)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: Close-up intensity: figures bite their lips, eyes narrowed with envy; some strike their own bellies in rage, as if punishing hunger itself—an image of self-consuming anger.
FAQs
Envy and anger consume the self; dharma warns that inner poisons harm the bearer more than the perceived rival.
No tirtha is referenced in this verse.
None.