Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56
Devanagari script
तमालोक्य यमोऽश्रांतं श्रांतंस्तांश्च हतान्स्वकान् । आजगाम समुद्यम्य दंडं महिषवाहनः
Transliteration
tamālokya yamo'śrāṃtaṃ śrāṃtaṃstāṃśca hatānsvakān | ājagāma samudyamya daṃḍaṃ mahiṣavāhanaḥ
Translation
అతడిని అలసటలేని వాడిగా చూసి, తన కింకరులు అలసిపోయి హతులైనట్లు గమనించి, మహిషవాహనుడైన యముడు దండాన్ని ఎత్తి ముందుకు వచ్చాడు।
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootआ-लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) — ‘having seen’
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अश्रान्तम्unwearied
अश्रान्तम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootअ-श्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘तम्’)
श्रान्तान्wearied
श्रान्तान्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘तान्/स्वकान्’)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
हतान्slain
हतान्:
Karma (Object qualifier)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘स्वकान्’)
स्वकान्his own (men)
स्वकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
आजगामcame
आजगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
समुद्यम्यhaving lifted
समुद्यम्य:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootसम्-उद्-यम् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) — ‘having raised/brandished’
दण्डम्staff, rod
दण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महिष-वाहनःthe one whose mount is a buffalo
महिष-वाहनः:
Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘महिषस्य वाहनम्’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यमस्य विशेषण-नाम
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvara-khaṇḍa narration to sages)
Visual Art Cues
Scene: Yama, stern and unwearied in authority, rides a dark buffalo into the fray, lifting his staff as his slain attendants lie scattered; the air thickens with dread and law-like inevitability.
Characters & Entities
Y
YamaK
KiṅkarasFAQs
Yama symbolizes impartial dharma; when disorder escalates, the cosmic enforcer himself intervenes.
No holy site is mentioned.
None.