Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तत्र जागेश्वरं लिंगं गृत्वाथ विनिवेशितम् । बाल्यादुपलरूपं तद्वर्षावारिविशुद्विमत्

Transliteration

tatra jāgeśvaraṃ liṃgaṃ gṛtvātha viniveśitam | bālyādupalarūpaṃ tadvarṣāvāriviśudvimat

Translation

అక్కడ నేను ‘జాగేశ్వర’ నామక లింగాన్ని తీసుకొని విధివిధానంగా ప్రతిష్ఠించాను. అది నా బాల్యము నుంచే రాతిరూపమై, వర్షజల ప్రసాదిత పవిత్రతతో విశుద్ధమై ఉండెను.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)

• जागेश्वरम्: (the) Jāgeśvara
• जागेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागेश्वर (प्रातिपदिक; जाग + ईश्वर)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; proper name used as qualifier

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गृत्वा: having taken
• गृत्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु) → गृहीत्वा/गृत्वा (क्त्वान्त/absolutive)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: ग्रह् (to take)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (सम्बन्ध/अनन्तर्य सूचक particle)

• विनिवेशितम्: placed/installed
• विनिवेशितम्: Karma (Object described/कर्म)
• Type: Verb
• Root: वि + नि + विश् (धातु) → विनिवेशित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स्थापितम्/placed’

• बाल्यात्: from childhood
• बाल्यात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: बाल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• उपलरूपम्: stone-shaped
• उपलरूपम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उपल + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (stone-formed)

• तत्: that
• तत्: Anaphoric (Refers back)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• वर्षा: rainy season/rain
• वर्षा: Qualifier in compound
• Type: Noun
• Root: वर्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समासपूर्वपद)

• वारि: water
• वारि: Qualifier in compound
• Type: Noun
• Root: वारि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समासपूर्वपद)

• विशुद्धिमत्: having purity/very pure
• विशुद्धिमत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विशुद्धि + मत् (प्रातिपदिक; मतुप्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण (possessing purity)

Speaker

Kūrma

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jāgeśvara (liṅga)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A King (nṛpa) addressed in the passage

Visual Art Cues

Scene: A youthful devotee installs a small stone liṅga named Jāgeśvara on a simple pedestal; monsoon rain has freshly washed the stone and the surrounding earth, creating a luminous, purified atmosphere.

Characters & Entities

• Jāgeśvara
• Śiva (as Liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Installing and honoring the Śiva-liṅga—even in simple form—invites sanctity and lasting spiritual consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A liṅga called Jāgeśvara is mentioned, but the verse does not specify a geographic tīrtha location.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga installation (viniveśa/pratiṣṭhā) and maintaining purity (here symbolized by rain-water cleansing) are implied.