Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 11›Shloka 55
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55

Devanagari script

इत्थं निशम्य नृपतेर्वचनं तदानीं सर्वेऽपि ते षडथ तं मुनिमुख्यमाशु । चित्ते विधाय मुदिताः प्रययुर्द्विजेंद्रं जिज्ञासवः सुचिरजीवितहेतुमस्य

Transliteration

itthaṃ niśamya nṛpatervacanaṃ tadānīṃ sarve'pi te ṣaḍatha taṃ munimukhyamāśu | citte vidhāya muditāḥ prayayurdvijeṃdraṃ jijñāsavaḥ sucirajīvitahetumasya

Translation

ఆ సమయంలో రాజు మాటలు విని ఆ ఆరుగురూ త్వరగా ఆ మునిశ్రేష్ఠుని వద్దకు బయలుదేరారు. హృదయంలో ఆనందం నిలిపి, అతని అత్యంత దీర్ఘజీవితానికి కారణం తెలుసుకోవాలనే జిజ్ఞాసతో ద్విజేంద్రుని చేరారు.

Word by Word
इत्थम्thus
इत्थम्:
Prakara (Manner)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb) — ‘thus/in this manner’
निशम्यhaving heard
निशम्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootनि + शम्/शम (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having heard/listened’
नृपतेःof the king
नृपतेः:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th, genitive), एकवचन
वचनम्speech; words
वचनम्:
Karma (Object of niśamya)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तदानीम्then
तदानीम्:
Kala-adhikarana (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदानीम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time) — ‘then/at that time’
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle) — ‘also/even’
तेthey
ते:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
षट्six
षट्:
Visheshana (Qualifier of te)
TypeAdjective
Rootषट् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, प्रथमा (1st), बहुवचनार्थे (indeclinable numeral form used adjectivally)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (conjunction) — ‘then/and now’
तम्him
तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मुनिमुख्यम्the chief of sages
मुनिमुख्यम्:
Karma (Object apposition)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (मुनीनां मुख्यः)
आशुquickly
आशु:
Prakara (Manner)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formशीघ्रार्थक-अव्यय (adverb)
चित्तेin (their) mind
चित्ते:
Adhikarana (Location: in mind)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th, locative), एकवचन
विधायhaving placed; having resolved
विधाय:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having placed/arranged’
मुदिताःjoyful
मुदिताः:
Visheshana (Qualifier of te)
TypeAdjective
Rootमुदित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √मुद्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त — ‘gladdened’
प्रययुःthey went forth
प्रययुः:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
द्विजेन्द्रम्the best of twice-born (Brahmin)
द्विजेन्द्रम्:
Karma (Destination object)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (द्विजानाम् इन्द्रः)
जिज्ञासवःdesirous to know
जिज्ञासवः:
Visheshana (Qualifier of te)
TypeAdjective
Rootजिज्ञासु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; इच्छार्थक-विशेषण (‘desirous to know’)
सुचिरजीवितहेतुम्the cause of long life
सुचिरजीवितहेतुम्:
Karma (Object of jijñāsavaḥ: what they wish to know)
TypeNoun
Rootसुचिर (प्रातिपदिक) + जीवित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √जीव्) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (सुचिरं जीवितं यस्य हेतुः/सुचिरजीवितस्य हेतुः)
अस्यof him; his
अस्य:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th, genitive), एकवचन
Speaker

Narrator (Purāṇic storyteller; within Māheśvarakhaṇḍa often Sūta/Lomaharṣaṇa to sages)

Visual Art Cues

Scene: A group of six companions, hearts uplifted, setting out swiftly with the king toward the sage’s hermitage; dawn-like light, travel staffs, and a distant āśrama with smoke from sacrificial fire.

Characters & Entities
I
Indradyumna
L
Lomaśa
D
Dvijendra
S
Six companions

FAQs

The quest for higher truth begins with sincere inquiry and approaching the wise with a joyful, receptive mind.

No tīrtha is specified in this verse; the focus is on going to a great sage.

None; it narrates a pilgrimage-like journey toward a sage for instruction.

←Previous Verse
Next Verse→