Adhyaya 1

Verse 1

श्रीमुनय ऊचुः । दक्षिणार्णवतीरेषु यानि तीर्थानि पंच च । तानि ब्रूहि विशालाक्ष वर्णयंत्यति तानि च

శ్రీమునులు పలికారు—దక్షిణార్ణవ తీరాలలో ఉన్న ఆ ఐదు తీర్థాలను, ఓ విశాలాక్షీ, మాకు చెప్పుము; అవి ఎలా ప్రసిద్ధమై ఉన్నవో అట్లే వర్ణించుము।

Verse 2

सर्वतीर्थफलं येषु नारदाद्य वदंति च । तेषां चरितमाहात्म्यं श्रोतुमिच्छामहे वयम्

నారదాది మునులు ‘ఇవే సమస్త తీర్థఫలప్రదాలు’ అని చెప్పే ఆ తీర్థాల పవిత్ర చరిత్రను, మహాత్మ్యాన్ని మేము వినదలచుకున్నాము।

Verse 3

उग्रश्रवा उवाच । श्रृणुध्वचत्यद्भुतपुण्यसत्कथं कुमारनाथस्य महाप्रभावम् । द्वैपायनो यन्मम चाह पूर्वं हर्षाबुरोमोद्गमचर्चितांगः

ఉగ్రశ్రవా (సూత) పలికెను—కుమారనాథుని మహాప్రభావాన్ని తెలిపే ఈ అద్భుతమైన, పుణ్యమైన, సత్కథను వినుడి. పూర్వం ద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు) నాకు దీనిని చెప్పెను; అప్పుడు నా దేహమంతా హర్షరోమాంచంతో అలంకృతమై ఉండెను।

Verse 4

कुमारगीता गाथात्र श्रूयतां मुनिसत्तमाः । या सर्वदेवैर्मुनिभिः पितृभिश्च प्रपूजिता

హే మునిశ్రేష్ఠులారా, ఇక్కడ ‘కుమారగీతా’ అనే ఈ గాథా-స్తుతిని వినుడి; ఇది సమస్త దేవతలచే, మునులచే, పితృదేవతలచే పూజింపబడినది।

Verse 5

मध्वाचारस्तं भतीर्थं यो निषेवेत मानवः । नियतं तस्य वासः स्याद्ब्रह्मलोके यथा मम

యెవడు నియమిత ఆచారంతో ఆ పవిత్ర తీర్థాన్ని ఆశ్రయించి సేవిస్తాడో, అతనికి బ్రహ్మలోకంలో నివాసం నిశ్చయంగా లభిస్తుంది—నాకు లభించినట్లే।

Verse 6

ब्रह्मलोकाद्विष्णुलोकस्तस्मादपि शिवस्य च । पुत्राप्रियत्वात्तस्यापि गुहलोको महत्तमः

బ్రహ్మలోకానికి మించినది విష్ణులోకం, దానికన్నా మించినది శివలోకం. అయినా పుత్రునిపై విశేష ప్రీతివల్ల గుహలోకం (స్కందలోకం) అత్యంత మహత్తరమని ప్రకటించబడింది।

Verse 7

अत्राश्चर्यकथा या च फाल्गुनस्य पुरेरिता । नारदेन मुनिश्रेष्ठास्तां वो वक्ष्यामि विस्तरात्

హే మునిశ్రేష్ఠులారా! ఫాల్గునుని అద్భుతకథను పూర్వం నారదుడు చెప్పినదాన్ని, నేను ఇప్పుడు మీకు విశదంగా వివరిస్తాను।

Verse 8

पुरा निमित्ते कस्मिंश्चित्करीटी मणिकूटतः । समुद्रे दक्षिणेऽभ्यागात्स्नातुं तीर्थानि पंच च

ఒక సందర్భంలో కిరీటధారి వీరుడు మణికూటం నుండి బయలుదేరి, ఐదు తీర్థాలలో స్నానం చేయుటకు దక్షిణ సముద్రతీరానికి చేరాడు।

Verse 9

वर्जयंति सदा यानि भयात्तीर्थानि तापसाः । कुमारेशस्य पूर्वं च तीर्थमस्ति मुनेः प्रियम्

భయంతో తపస్వులు ఎల్లప్పుడూ దూరంగా ఉంచే తీర్థాలు ఇవి; అలాగే కుమారేశుని తూర్పున మునులకు ప్రియమైన ఒక తీర్థం ఉంది।

Verse 10

स्तंभेशस्य द्वितीयं च सौभद्रस्य मुनेः प्रियम् । बर्करेश्वरमन्यच्च पौलोमीप्रियमुत्तमम्

రెండవ తీర్థం స్తంభేశునది; అది సౌభద్ర మునికి ప్రియమైనది. మరొకటి బర్కరేశ్వరమనే ఉత్తమ తీర్థం, అది పౌలోమికి అత్యంత ప్రియము.

Verse 11

चतुर्थं च महाकालं करंधम नृपप्रिययम् । भरद्वाजस्य तीर्थं च सिद्धेशाख्यं हि पंचमम्

నాలుగవ తీర్థం మహాకాలము; అలాగే రాజులకు ప్రియమైన కరంధమమూ ఉంది. ఐదవది భరద్వాజుని తీర్థం, అది సిద్ధేశమని ప్రసిద్ధి.

Verse 12

एतानि पंच तीर्थानि ददर्श कुरुपुंगवः । तपस्विभिर्वर्जितानि महापुण्यानि तानि च

కురువులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడు ఈ ఐదు తీర్థాలను దర్శించాడు—అవి మహాపుణ్యప్రదాలు, అయినా తపస్వులు వాటిని వర్జిస్తారు.

Verse 13

दृष्ट्वा पार्श्वे नारदीयानपृच्छत महामुनीन् । तीर्थानीमानि रम्याणि प्रभावाद्भुतवंति च

సమీపంలో నారదసమాన మహామునులను చూసి అతడు అడిగాడు—“ఈ తీర్థాలు రమ్యమైనవి; వీటి ప్రభావం నిజంగా అద్భుతం.”

Verse 14

किमर्थं ब्रूत वर्ज्यंते सदैव ब्रह्मवादिभिः । तापसा ऊचुः । ग्राहः पंच वसंत्येषु हरंति च तपोधनान्

“చెప్పండి, బ్రహ్మవాదులు వీటిని ఎల్లప్పుడూ ఎందుకు వర్జిస్తారు?” తపస్వులు అన్నారు—“ఇవిలో ఐదు గ్రాహాలు (మొసళ్లు) నివసిస్తాయి; అవి తపోధనులను హరించుతాయి.”

Verse 15

अत एतानि वर्ज्यंते तीर्थानि कुरुनंदन । इति श्रुत्वा महाबाहुर्गमनाय मनो दधे

“అందువల్ల, ఓ కురునందన, ఈ తీర్థాలు వర్జ్యమని చెప్పబడుతున్నాయి.” ఇది విని మహాబాహువు అక్కడికి వెళ్లాలని మనసులో నిశ్చయించుకున్నాడు.

Verse 16

ततस्तं तापसाः प्रोचुथंतुं नार्हसि फाल्गुन । बहवो भक्षिता ग्राहै राजानो मुनयस्तथा

అప్పుడు తాపసులు అతనితో అన్నారు—“ఓ ఫాల్గుణా, నీవు అక్కడికి వెళ్లుట తగదు. అనేక రాజులు, మునులు కూడా గ్రాహులచే భక్షింపబడ్డారు.”

Verse 17

तत्त्व द्वारशवर्षाणि तीर्थानामर्बुदेष्वपि । स्नातः किमेतैस्तीर्थैस्ते मा पतंगव्रतो भव

“నీవు పన్నెండు సంవత్సరాలు—అనేకానేక తీర్థాలలో కూడా—స్నానం చేసివున్నావు. మరి ఈ తీర్థాలతో నీకేమి అవసరం? దీపాగ్నిలో దూకే పతంగవ్రతుడిలా కావద్దు.”

Verse 18

अर्जुन उवाच । यदुक्तं करुणासारैः सारं किं तदिहोच्यताम् । धर्मार्थी मनुजो यश्च न स वार्यो महात्मभिः

అర్జునుడు అన్నాడు—“కరుణాసారులైన మీరు చెప్పిన మాటల సారమేమిటో ఇక్కడ నాకు చెప్పండి. ధర్మాన్ని కోరే మనిషిని మహాత్ములు నిరోధించరాదు.”

Verse 19

धर्मकामं हि मनुजं यो वारयति मंदधीः । तदाश्रितस्य जगतो निःश्वासैर्भस्मसाद्भवेत्

“ధర్మాన్ని కోరే మనిషిని అడ్డుకునే మంధబుద్ధి, తనపై ఆధారపడిన లోకాన్ని తన నిశ్వాసాలతోనే భస్మం చేయునట్లైన పాపఫలాన్ని పొందుగాక.”

Verse 20

यज्जीवितं चाचिरांशुसमानक्षणभंगुरम् । तच्चेद्धर्मकृते याति यातु दोषोऽस्ति को ननु

జీవితం సూర్యకిరణంలా క్షణభంగురమైనది; అది ధర్మార్థంగా వ్యయమైతే అలా కావనివ్వండి—దీనిలో దోషం ఏముంది?

Verse 21

जीवितं च धनं दाराः पुत्राः क्षेत्रगृहाणि च । यान्ति येषआं धर्मकृते त एव भुवि मानवाः

ధర్మం కోరినప్పుడు జీవితం, ధనం, భార్య, కుమారులు, పొలాలు, ఇళ్లు అన్నీ త్యజించగలవారే భూమిపై నిజమైన మనుషులు.

Verse 22

तापसा ऊचुः । एवं ते ब्रुवतः पार्थ दीर्घमायुः प्रवर्धताम् । सदा धर्मे रतिर्भूयाद्याहि स्वं कुरु वांछितम्

తపస్వులు అన్నారు—ఓ పార్థా, నీవు ఇలా పలుకుతుండగా నీ దీర్ఘాయువు వృద్ధి చెందుగాక. సదా ధర్మంలో నీకు రతి కలుగుగాక. వెళ్ళి, నీ న్యాయమైన కోరికను నెరవేర్చు.

Verse 23

एवमुक्तः प्रणम्यैतानाशीर्भिरभिसंस्तुतः । जगाम तानि तीर्थानि द्रष्टुं भरतसत्तमः

ఇలా చెప్పబడిన తరువాత భరతశ్రేష్ఠుడు వారికి నమస్కరించాడు; ఆశీర్వాదాలతో ప్రశంసింపబడి ఆ తీర్థాలను దర్శించుటకు బయలుదేరాడు.

Verse 24

ततः सौभद्रमासाद्य महर्षेस्तीर्थुमुत्तमम् । विगाह्य तरसा वीरः स्नानं चक्रे परंतपः

అనంతరం పరంతప వీరుడు అర్జునుడు మహర్షి యొక్క ఉత్తమ తీర్థమైన ‘సౌభద్ర’ను చేరి, వేగంగా అందులో మునిగి స్నానక్రియను ఆచరించాడు.

Verse 25

अथ तं पुरुषव्याघ्रमंतर्जलचरो महान् । निजग्राह जले ग्राहः कुंतीपुत्रं धनंजयम्

అప్పుడు జలాంతర్గతంగా సంచరించే మహాబలమైన గ్రాహము నదిలో పురుషవ్యాఘ్రమైన కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుని పట్టుకున్నది।

Verse 26

तमादायैव कौतेयो विस्फुरंतं जलेचरम् । उदतिष्ठन्महाबाहुर्बलेन बलिनां वरः

అలా తడుముకుంటూ కొట్టుకునే ఆ జలచరాన్ని ఎత్తుకొని కుంతీపుత్రుడు మహాబాహువు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, తన బలంతో పైకి లేచాడు।

Verse 27

उद्धृतश्चैव तु ग्राहः सोऽर्जुनेन यशस्विना । बभूव नारी कल्याणी सर्वाभरणभूषिता

యశస్వి అర్జునుడు ఆ గ్రాహాన్ని బయటకు లాగగానే అది సమస్త ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన కల్యాణీ స్త్రీగా మారింది।

Verse 28

दीप्यमानशिखा विप्रा दिव्यरूपा मनोरमा । तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा कुंतीपुत्रो धनंजयः

జ్వలించే శిఖలా ప్రకాశించే, దివ్యరూపిణి మనోహరమైన ఆ విప్రను చూసి, ఆ మహద్భుతాన్ని దర్శించి కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుడు ఆశ్చర్యచకితుడయ్యాడు।

Verse 29

तां स्त्रियं परमप्रीत इदं वचनमब्रवीत् । का वै त्वमसि कल्याणि कुतो वा जलचारिणी

అత్యంత ప్రీతితో అతడు ఆ స్త్రీతో ఇలా అన్నాడు—“కల్యాణీ! నీవెవరు నిజంగా? జలంలో సంచరించుతూ ఎక్కడి నుండి వచ్చితివి?”

Verse 30

किमर्थं च महात्पापमिदं कृतवती ह्यसि । नार्युवाच । अप्सरा ह्यस्मि कौतेय देवारण्यनिवासिनी

“నీవు ఈ మహాపాపాన్ని ఏ కారణంతో చేసితివి?” అని అడిగినపుడు ఆమె చెప్పింది— “హే కౌంతేయా, నేను అప్సరను; దేవారణ్యంలో నివసించేదానిని।”

Verse 31

इष्टा धनपतेर्नित्यं वर्चानाम महाबल । मम सख्यश्चतस्रोऽन्याः सर्वाः कामगमाः शुभाः

“హే మహాబలుడా, నేను ధనపతికి నిత్య ప్రియురాలిని; నా పేరు వర్చా. నాకు మరి నాలుగు సఖులు ఉన్నారు— అందరూ శుభులు, ఇష్టమొచ్చిన చోటికి వెళ్లగలవారు।”

Verse 32

ताभिः सार्धं प्रयातास्मि देवराजनिवेशनात् । ततः पश्यामहे सर्वा ब्राह्मणं चानिकेतनम्

“వారితో కలిసి నేను దేవరాజుని నివాసం నుండి బయలుదేరాను. ఆపై మేమందరం ఒక బ్రాహ్మణుణ్ని చూశాము— స్థిర నివాసం లేనివాడిని।”

Verse 33

रूपवंतमधीयानमेकमेकांतचारिणम् । तस्य वै तपसा वीर तद्वनं तेजसावृतम्

“అతడు రూపవంతుడు, అధ్యయనంలో నిమగ్నుడు, ఒంటరివాడు, ఏకాంతచారి. హే వీరా, అతని తపస్సు వల్ల ఆ వనం తేజస్సుతో ఆవరించబడింది।”

Verse 34

आदित्य इव तं देशं कृत्स्नमेवान्व भासयत् । तस्य दृष्ट्वा तपस्तादृग्रूपं चाद्भुतदर्शनम्

“అతడు ఆదిత్యునివలె ఆ ప్రాంతమంతటిని ప్రకాశింపజేశాడు. అతని అటువంటి తపస్సును, అద్భుత దర్శనీయమైన రూపాన్ని చూసి—”

Verse 35

अवतीर्णास्ति तं देशं तपोविघ्नचिकीर्षया । अहं च सौरभेयी च सामेयी बुद्बुदालता

ఆయన తపస్సుకు విఘ్నం కలిగించాలనే ఉద్దేశంతో మేము ఆ దేశానికి అవతరించాము. నేను, సౌరభేయీ, సామేయీ, బుద్బుదాలతా కూడా వచ్చాము.

Verse 36

यौगपद्येन तं विप्रमभ्यगच्छाम भारत । गायंत्यो ललमानाश्च लोभयंत्यश्च तं द्विजम्

ఓ భారతా! మేమంతా ఒకేసారి ఆ బ్రాహ్మణుని సమీపించాము—పాడుతూ, ఆటలాడుతూ, ఆ ద్విజుణ్ణి మోహింపజేయాలని యత్నిస్తూ.

Verse 37

स च नास्मासु कृतवान्मनोवीरः कथंचन । नाकंपत महातेजाः स्थितस्तपसि निर्मले

కానీ ఆ మనోవీరుడు ఏ విధంగానూ మాపై మనస్సు పెట్టలేదు. ఆ మహాతేజస్సు గలవాడు కదలలేదు; నిర్మల తపస్సులో స్థిరంగా నిలిచాడు.

Verse 38

सोऽशपत्कुपितोऽस्मासु ब्राह्मणः क्षत्रियर्षभ । ग्राहभूता जले यूयं भविष्यथ शतं समाः

ఓ క్షత్రియవృషభా! మాపై కోపించిన ఆ బ్రాహ్మణుడు శపించాడు—“మీరు జలంలో గ్రాహ-భూతాలై శత సంవత్సరాలు అలాగే ఉంటారు.”

Verse 39

ततो वयं प्रव्यथिताः सर्वा भरतसत्तम । आयाताः शरणं विप्रं तपोधनमकल्मषम्

అప్పుడు మేమంతా తీవ్రంగా కలతచెంది, ఓ భరతశ్రేష్ఠా! పాపరహితుడైన, తపోధనుడైన ఆ బ్రాహ్మణుని శరణు కోరుతూ వచ్చాము.

Verse 40

रूपेण वयसा चैव कंदर्पेण च दर्पिताः । अयुक्तं कृतवत्यः स्म क्षंतुमर्हसि नो द्विज

రూపం, యౌవనం మరియు కామగర్వంతో మదించిన మేము అనుచితంగా ప్రవర్తించాము. ఓ ద్విజా, మమ్మల్ని క్షమించవలెను.

Verse 41

एष एव वधोऽस्माकं स पर्याप्तस्तपोधन । यद्वयं शंसितात्मानं प्रलोब्धुं त्वामुपागताः

ఓ తపోధనా, ఇదే మా శిక్షకు చాలును—నిర్దోషాత్ముడైన నిన్ను ప్రలోభపెట్టాలని మేము నీ దగ్గరకు వచ్చాము.

Verse 42

अवध्याश्च स्त्रियः सृष्टा मन्यंते धर्मचिंतकाः । तस्माद्धर्मेण धर्मज्ञ एष वादो मनीषिणाम्

ధర్మాన్ని విచారించువారు స్త్రీలు అవధ్యులు—వధించరానివారు—అని సృష్టింపబడ్డారని భావిస్తారు. కనుక ఓ ధర్మజ్ఞా, మునుల యుక్తివంతమైన మాట ఇదే: ధర్మాన్ని ధర్మమార్గంలోనే అనుసరించాలి.

Verse 43

शरणं च प्रपन्नानां शिष्टाः कुर्वंति पालनम् । शरण्यं त्वां प्रपन्नाः स्मस्तस्मात्त्वं क्षंतुमर्हसि

శరణాగతులను శిష్టులు రక్షిస్తారు. శరణ్యుడైన నిన్ను మేము శరణు పొందాము; కనుక నీవు మమ్మల్ని క్షమించవలెను.

Verse 44

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा ब्राह्मणः शुभकर्मकृत् । प्रसादं कृतवाञ्छूररविसोमसमप्रभः

ఇలా వినగానే ఆ ధర్మాత్ముడు, శుభకర్మకర్త అయిన బ్రాహ్మణుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు; శూరుడై సూర్యచంద్రుల సమాన కాంతితో ప్రకాశించాడు.

Verse 45

ब्राह्मण उवाच । भवतीनां चरित्रेण परिमुह्यामि चेतसि । अहो धार्ष्ट्यमहो मोहो यत्पापाय प्रवर्तनम्

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు— మీ ఆచరణం చూసి నా మనస్సు మోహితమై గందరగోళపడుతోంది. హాయ్, ఎంత ధృష్టత! హాయ్, ఎంత మోహం— అది పాపమార్గానికి నడిపిస్తుంది!

Verse 46

मस्त कस्थायिनं मृत्युं यदि पश्येदयं जनः । आहारोऽपि न रोचेत किमुताकार्यकारिता

ఒకడు తన తలపై నిలిచిన మరణాన్ని చూస్తే, ఆహారమూ రుచించదు; మరి అతడు అకార్యాలలో ఎలా ప్రవృత్తి చెందగలడు?

Verse 47

आहो मानुष्यकं जन्म सर्वजन्मसु दुर्लभम् । तृणवत्क्रियते कैश्चिद्योषिन्मूढैर्दुराधरैः

హాయ్, అన్ని జన్మాలలో మానవజన్మ అత్యంత దుర్లభం; అయినా కొందరు మూర్ఖులు, నియంత్రించుట కష్టమైన స్త్రీలు దానిని గడ్డి తునకలా తృణీకరిస్తారు.

Verse 48

तान्वयं समपृच्छामो जनिर्वः किंनिमित्ततः । को वा लाभो विचार्यैतन्मनासा सह प्रोच्यताम्

మేము మిమ్మల్ని నేరుగా అడుగుతున్నాము— మీలో ఈ భావన ఏ కారణంతో పుట్టింది? మనసులో బాగా ఆలోచించి చెప్పండి, ఇందులో లాభం ఏముంది?

Verse 49

न चैताः परिनिन्दामो जनिर्यार्भ्यः प्रवर्तते । केवलं तान्विनिंदामो ये च तासु निरर्गलाः

మేము ఈ స్త్రీలను నిందించము; వారి ప్రవర్తన వారి స్వభావం, సంస్కారం నుంచే సాగుతుంది. కానీ వారి పట్ల నియంత్రణలేకుండా, అసంయమంగా ప్రవర్తించే వారినే మేము నిందిస్తాము.

Verse 50

यतः पद्मभुवा सृष्टं मिथुनं विश्ववृद्धये । तत्तथा परिपाल्यं वै नात्र दोषोऽस्ति कश्चन

పద్మజుడైన బ్రహ్మ విశ్వవృద్ధి కొరకు యుగలాన్ని సృష్టించినందున, దానిని తదనుగుణంగా నిశ్చయంగా పరిరక్షించాలి; ఇందులో ఏ దోషమూ లేదు।

Verse 51

या बांधवैः प्रदत्ता स्याद्वह्निद्विजसमागमे । गार्हस्थ्यपालनं धन्यं तया साकं हि सर्वदम्

బంధువులు పవిత్ర అగ్ని మరియు ద్విజుల సాక్ష్యంలో ఇచ్చిన స్త్రీతో గృహస్థధర్మాన్ని পালন చేయడం ధన్యము; అటువంటి భార్యతో అది సర్వసంపదలను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 52

यथाप्रकृति पुंयोमो यत्नेनापि परस्परम् । साध्यामानो गुणाय स्यादगुणायाप्यसाधितः

తమ తమ స్వభావానుసారం పురుషుడు-స్త్రీ పరస్పరం యత్నించినా—సరిగా శిక్షించి మలిచితే గుణహేతువవుతారు; మలచకపోతే దోషహేతువుగానూ అవుతారు।

Verse 53

एवं यत्नात्साध्यमानं स्वकं गार्हस्थ्यमुत्तमम् । गुणाय महते भूयादगुणायाप्यसाधितम्

ఇలా యత్నపూర్వకంగా సంస్కరించబడిన స్వంత ఉత్తమ గృహస్థజీవితం మహత్తర గుణానికి కారణమవుతుంది; సంస్కరించకపోతే అదే దోషానికి కూడా కారణమవుతుంది।

Verse 54

पुरे पंचमुखे द्वाःस्थ एकादशभटैर्युतः । साकं नार्या बह्वपत्यः स कथं स्यादचेतनः

పంచముఖ నగరంలో పదకొండు భటులతో కూడిన ద్వారపాలకుడు, భార్యతోను అనేక సంతానంతోను ఉన్నవాడు—అతడు ఎలా అచేతనుడు (బాధ్యతలేని వాడు) అవుతాడు?

Verse 55

यश्चस्त्रिया समायोगः पंचयज्ञादिकर्मभिः । विश्वोपकृतये सृष्टा मूढैर्हा साध्यतेऽन्यथा

భార్యతో కూడిన దాంపత్యసంయోగము, పంచమహాయజ్ఞాది కర్తవ్యములతో సహా, లోకహితార్థమే సృష్టించబడెను; కాని మోహితులు దానిని వికృతంగా అనుసరిస్తారు।

Verse 56

अहो श्रृणुध्वं नो चेद्वः शुश्रूषा जायते शुभा । तथापि बाहुमुद्धृत्य रोरूयामः श्रृणोति कः

అహో, వినుడి! మీలో మా మాట వినాలనే శుభ శ్రద్ధ కలగకపోయినా, మేము భుజాలు ఎత్తి గట్టిగా విలపిస్తూ పిలుస్తాము; కానీ నిజంగా ఎవరు వింటారు?

Verse 57

षड्धातुसारं तद्वीर्यं समानं परिहाय च । विनिक्षेपे कुयोनौ तु तस्येदं प्रोक्तवान्यमः

షడ్ధాతువుల సారమైన ఆ వీర్యము శక్తిలో సమానమే; అయితే అది కుయోనిలో నిక్షేపించబడినప్పుడు, అట్టి వానిగూర్చి యముడు ఈ విధంగా ప్రకటించాడు।

Verse 58

प्रथमं चौषधीद्रोग्धा आत्मद्रोग्धा ततः पुनः । पितृद्रोग्धा विश्वद्रोग्धा यात्यंधं शाश्वतीः समाः

మొదట ఔషధుల ద్రోహి, తరువాత తన ఆత్మకు ద్రోహి; ఆపై పితృద్రోహి, చివరకు విశ్వద్రోహి—అటువంటి వాడు అనంత సంవత్సరాలు అంధకారంలో పడతాడు।

Verse 59

मनुष्यं पितरो देवा मुनयो मानवास्तथा । भृतानि चोपजीवंति तदर्थं नियतो भवेत्

మనుష్యుని ఆధారంగా పితృదేవతలు, దేవతలు, మునులు, ఇతర మనుష్యులు మరియు ఆశ్రిత జీవులు జీవిస్తారు; అందుకే వారి నిమిత్తం నియమబద్ధంగా జీవించాలి।

Verse 60

वचसा मनसा चैव जिह्वया करश्रोत्रकैः । दांतमाहुर्हि सत्तीर्थं काकतीर्थमतः परम्

వాక్కు, మనస్సు, నాలుక, చేతులు, చెవులు—ఇవన్నిటిపై నియమమే నిజమైన ‘సత్-తీర్థం’ అని చెప్పబడింది; దాని మించినది మాత్రం ‘కాక-తీర్థం’ మాత్రమే, నీచమైన అపవిత్ర ఆశ్రయం।

Verse 61

काकप्राये नरे यस्मिन्रमंते तामसा जनाः । हंसोऽयमिति देवानां कोऽर्थस्तेन विचिंत्यताम्

‘కాకసదృశ’ మనుష్యునిలో తామస జనులు ఆనందిస్తే, అతనిని ‘హంస’ అని దేవులు భావించడంలో ఏమి ప్రయోజనం? దీనిని ఆలోచించాలి।

Verse 62

एवंविधं हि विश्वस्य निर्माणं स्मरतोहृदि । अपि कृते त्रिलोक्याश्च कथं पापे रमेन्मनः

హృదయంలో ఈ విధమైన విశ్వసృష్టిని—త్రిలోకముల వరకూ—స్మరించేవాడి మనస్సు పాపంలో ఎలా రమించగలదు?

Verse 63

तदिदं चान्यमर्त्यानां शास्त्रदृष्टमहो स्त्रियः । यमलोके मया दृष्टं मुह्ये प्रत्यक्षतः कथम्

ఇది ఇతర మానవులు శాస్త్రం ద్వారా మాత్రమే తెలుసుకుంటారు—అయ్యో స్త్రీలారా! కానీ నేను యమలోకంలో దీన్ని ప్రత్యక్షంగా చూశాను; మరి కళ్లముందు ఉన్నప్పుడు నేను ఎలా మోహపడగలను?

Verse 64

भवतीषु च कः कोपो ये यदर्थे हि निर्मिताः । ते तमर्थं प्रकुर्वंति सत्यमस्तुभमेव च

మీపై కోపం ఎందుకు? ఏ జీవులు ఏ ఉద్దేశ్యంతో సృష్టించబడ్డారో, వారు ఆ ఉద్దేశ్యాన్నే నెరవేర్చుతారు; ఇదే సత్యం—నా మాటను అంగీకరించండి।

Verse 65

शतं सहस्रं विश्वं च सर्वमक्षय वाचकम् । परिमाणं शतं त्वेव नैतदक्षय्यवाचकम्

‘వంద’, ‘వెయ్యి’, ‘సర్వ విశ్వం’—ఇలాంటి పదాలు అక్షయాన్ని సూచించగలవు. కానీ ‘వంద’ను పరిమాణంగా నిర్దిష్టంగా చెప్పినప్పుడు అది అక్షయవాచకం కాదు।

Verse 66

यदा च वो ग्राहभूता गृह्णतीः पुरुषाञ्जले । उत्कर्षति जलात्कश्चित्स्थले पुरुषसत्तमः

మీరు గ్రాహాలవలె మారి నీటిలో పురుషులను పట్టుకుంటున్నప్పుడు, భూమిపై నిలిచిన ఏదో పురుషసత్తముడు వారిని నీటిలోనుంచి లాగి పైకి తీసి రక్షిస్తాడు।

Verse 67

तदा यूयं पुनः सर्वाः स्वं रूपं प्रतिपत्स्यथ । अनृतं नोक्तपूर्वं मे हसतापि कदाचन । कल्याणस्य सुपृक्तस्य शुद्धिस्तद्वद्वरा हि वः

అప్పుడు మీరు అందరూ మళ్లీ మీ మీ నిజ స్వరూపాన్ని పొందుతారు। నేను ఎప్పుడూ—నవ్వులో కూడా—అసత్యం పలకలేదు। శుభకరమైనది సమ్యక్‌గా కలిసినప్పుడు ఎలా శుద్ధి కలుగుతుందో, అలాగే మీకు శ్రేష్ఠ ఫలితం కలుగుతుంది।

Verse 68

नार्युवाच । ततोभिवाद्य तं विप्रं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम्

స్త్రీ చెప్పింది—అప్పుడు ఆ విప్రునికి నమస్కరించి, అతనికి ప్రదక్షిణ చేసి,

Verse 69

अचिंतयामापसृत्य तस्माद्देशात्सुदुःखिताः । क्व नु नाम वयं सर्वाः कालेनाल्पेन तं नरम्

మేము ఆ ప్రాంతం నుంచి తప్పుకొని అత్యంత దుఃఖంతో ఆలోచించాము—‘చాలా తక్కువ కాలంలో మేమందరం ఆ మనిషిని ఎక్కడ పొందగలము?’

Verse 70

समागच्छेम यो नः स्वं रूपमापादयेत्पुनः । ता वयं चिंतयित्वेह मुहूर्तादिव भारत

‘మా స్వరూపాన్ని మళ్లీ ప్రసాదించగలవాడిని మేము కలుసుకోవాలి’ అని. ఓ భారతా, అలా ఆలోచిస్తూ ఇక్కడ మేము క్షణమాత్రంలా నిలిచాము।

Verse 71

दृष्टवत्यो महाभागं देवर्षिमथ नारदम् । सर्वा दृष्टाः स्म तं दृष्ट्वा देवर्षिममितद्युतिम्

అప్పుడు మేము మహాభాగ్యశాలి దేవర్షి నారదుని చూశాము. అపార తేజస్సుగల ఆ దేవర్షిని చూసి మేమందరం ఆయనపైనే దృష్టిని నిలిపాము।

Verse 72

अभिवाद्य च तं पार्थ स्थिताः स्मो व्यथिताननाः । स नोऽपृच्छद्दृःखमूलमुक्तवत्यो वयं च तम्

ఓ పార్థా, ఆయనకు నమస్కరించి మేము వ్యథిత ముఖాలతో నిలిచాము. ఆయన మా దుఃఖానికి మూలకారణం ఏమిటని అడిగాడు; మేము అన్నీ ఆయనకు చెప్పాము।

Verse 73

श्रुत्वा तच्च यथातत्त्वमिदं वचनमब्रवीत् । दक्षिणे सागरेऽनूपे पंच तीर्थानि संतिवै

అది యథాతథ్యంగా విని ఆయన ఇలా పలికాడు—‘దక్షిణ సముద్ర తీరంలోని సుందర అనూప ప్రాంతంలో నిజంగా ఐదు తీర్థాలు ఉన్నాయి।’

Verse 74

पुण्यानि रमणीयानि तानि गच्छत मा चिरम् । तत्रस्थाः पुरुषव्याघ्रः पांडवो वो धनंजयः

ఆ తీర్థాలు పుణ్యకరమైనవి, మనోహరమైనవి—ఆలస్యం చేయక అక్కడికి వెళ్లండి. అక్కడే మీ పాండవుడు ధనంజయుడు, పురుషవ్యాఘ్రుడు, నివసిస్తున్నాడు।

Verse 75

मोक्षयिष्यति शुद्धात्मा दुःखा दस्मान्न संशयः । तस्य सर्वा वयं वीर श्रुत्वा वाक्यमिहागताः

ఆ శుద్ధాత్ముడు మనలను ఈ దుఃఖం నుండి తప్పక విముక్తి చేస్తాడు—ఇందులో సందేహమే లేదు. ఓ వీరా, అతని వాక్యాన్ని విని మేమందరం ఇక్కడికి వచ్చాము.

Verse 76

त्वमिदं सत्यवचनं कर्तुमर्हसि पांडव । त्वद्विधानां हि साधूनां जन्म दीनोपकारकम्

ఓ పాండవా, ఈ సత్యవచనాన్ని నెరవేర్చుట నీకు తగినది. ఎందుకంటే నీ వంటి సాధువుల జన్మ దీనుల ఉపకారార్థమే.

Verse 77

श्रुत्वेति वचनं तस्याः सस्नौ तीर्थेष्वनुक्रमात् । ग्राहभूताश्चोज्जहार यथापूर्वाः स पांडवः

ఆమె మాటలు విని ఆ పాండవుడు క్రమంగా తీర్థాలలో స్నానమాచరించాడు. ‘గ్రాహ’భూతం పట్టిన వారిని విడిపించి, వారిని మునుపటి స్థితికి చేర్చాడు.

Verse 78

ततः प्रणम्य ता वीरं प्रोच्यमाना जयाशिषः । गंतुं कृताभिलाषाश्च प्राह पार्थो धनंजयः

అనంతరం ఆ వీరులకు నమస్కరించి, జయాశీర్వాదాలు పొందిన తరువాత, బయలుదేరుటకు సంకల్పించిన పార్థ ధనంజయుడు ఇలా పలికాడు.

Verse 79

एष मे हृदि संदेहः सुदृढः परिवर्तते । कस्माद्वोनारदमुनिरनुजज्ञे प्रवासितुम्

నా హృదయంలో ఈ దృఢమైన సందేహం తిరుగుతోంది—నారదముని మీకు ప్రవాసంగా సంచరించుటకు ఎందుకు అనుమతి ఇచ్చాడు?

Verse 80

सर्वः कोऽप्यतिहीनोऽपि स्वपूज्यस्यार्थसाधकः । स्वपूज्यतीर्थेष्वावासं प्रोक्तवान्नारदः कथम्

ఎవరైనా—అత్యంత హీనశక్తిగలవాడైనా—తన పూజ్యదేవుని కార్యసిద్ధికి సమర్థుడవుతాడు. అట్లయితే నారదుడు నీకు నీ పూజ్యదేవుని తీర్థాలలోనే నివసించమని ఎలా చెప్పాడు?

Verse 81

तथैव नवदुर्गासु सतीष्वतिबलासु च । सिद्धेशे सिद्धगणपे चापि वोऽत्र स्थितिः कथम्

అలాగే నవదుర్గల మధ్య, అత్యంత బలవతులైన సతీదేవుల మధ్య, ఇంకా సిద్ధేశుడు మరియు సిద్ధగణపుడు సన్నిధిలోనూ—మీరు ఇక్కడ నిలిచి ఉండటం ఎలా సాధ్యమైంది?

Verse 82

एकैक एषां शक्तो हि अपि देवान्निवारितुम् । तीर्थसंरोधकारिण्यः सर्वा नावारयत्कथम्

వారిలో ఒక్కొక్కరూ దేవతలనైనా నిరోధించగల సమర్థులు. తీర్థప్రవేశాన్ని అడ్డగించగలవారు అందరూ ఉన్నప్పుడు, వారు నిన్ను ఎలా ఆపలేదు?

Verse 83

इति चिंतयते मह्यं भृशं दोलायते मनः । महन्मे कौतुकं जातं सत्यं वा वक्तुमर्हथ

ఇలా ఆలోచిస్తుంటే నా మనస్సు బాగా చలించిపోతోంది. నాకు గొప్ప కుతూహలం కలిగింది—దయచేసి సత్యాన్ని చెప్పండి.

Verse 84

अप्सरस ऊचुः । योग्यं पृच्छसि कौन्तेय पुनः पश्योत्तरां दिशम्

అప్సరసలు పలికారు—“హే కౌంతేయా, నీవు యోగ్యమైనదే అడిగావు. మళ్లీ ఉత్తర దిశ వైపు చూడు.”