Adhyaya 3

Verse 1

अगस्तिरुवाच । अपूवेंयं कथा ख्याता ब्रह्मणो ब्रह्मवित्तम । किं चकार पुनः शंभुस्तत्र ब्रह्मण्यपि स्थिते

అగస్త్యుడు అన్నాడు—హే బ్రహ్మవిత్తమా! బ్రహ్ముని విషయమైన ఈ అపూర్వ కథ చెప్పబడింది. బ్రహ్ముడు అక్కడ ఉన్నప్పుడు శంభువు (శివుడు) మరల ఏమి చేశాడు?

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य महाभाग काश्यां ब्रह्मण्यपिस्थिते । गिरिशश्चिंतयामास भृशमुद्विग्नमानसः

స్కందుడు అన్నాడు—హే మహాభాగ అగస్త్యా, విను. కాశీలో బ్రహ్ముడు ఉన్నప్పటికీ గిరీశుడు (శివుడు) మనస్సు అత్యంత కలతచెంది లోతుగా ఆలోచించసాగాడు।

Verse 3

पुरी सा यादृशी काशी वशीकरणभूमिका । न तादृशीदृशीहासीत्क्वचिन्मे प्रायशो ध्रुवम्

ఆ కాశీ నగరం అటువంటి వశీకరణ-భూమి; నిజంగా, దాదాపు నిశ్చయంగా, దానివంటి మరొకదాన్ని నేను ఎక్కడా చూడలేదు।

Verse 4

यो यो याति पुरीं तां तु स स तत्रैव तिष्ठति । अभूवन्ननुयोगिन्योऽयोगिन्यः काशिसंगताः

ఎవరు ఎవరు ఆ పురికి వెళ్తారో వారు వారు అక్కడే నిలిచిపోతారు; కాశీ సంగమంతో యోగినులు కానివారూ యోగినులయ్యారు।

Verse 5

अकिंचित्करतां प्राप्तः स सहस्रकरोप्यरम् । विधिर्विधानदक्षोपि न मे स सविधोभवत्

సహస్ర కిరణప్రసిద్ధుడైన ఆ సూర్యుడుకూడా అసహాయస్థితికి నెట్టబడ్డాడు; విధానాలలో నిపుణుడైన విధి (బ్రహ్మ) కూడా నాకు ప్రభావవంతమైన సహాయంగా నిలవలేదు।

Verse 6

चिंतयन्निति देवेशो गणानारहूय भूरिशः । प्रेषयामास भो यात क्षिप्रं वाराणसीं पुरीम्

ఇలా ఆలోచించిన దేవేశుడు, మహాబలవంతుడు, గణులను పిలిచి పంపుతూ—“పోండి, త్వరగా వారాణసీ నగరానికి” అని ఆజ్ఞాపించాడు।

Verse 7

किं कुर्वंति तु योगिन्यः किं करोति स भानुमान् । गत्वा वित्त त्वरायुक्ता विधिश्च विदधाति किम्

“యోగినీలు ఏమి చేస్తున్నారు? ఆ భానుమాన్ (సూర్యుడు) ఏమి చేస్తున్నాడు? త్వరగా అక్కడికి వెళ్లి నిజాలు తెలుసుకోండి—మరి విధి (బ్రహ్మ) ఏ ఏర్పాట్లు చేస్తున్నాడు?”

Verse 8

नामग्राहं ततःऽप्रैषीद्बहुमान पुरःसरम् । शंकुकर्ण महाकाल घटाकर्ण महोदर

అప్పుడు అతడు తగిన గౌరవంతో ముందుగా నిలిపి, పేరుపేరున గణులను పంపాడు—శంకుకర్ణ, మహాకాల, ఘటాకర్ణ, మహోదర।

Verse 9

सोमनंदिन्नंदिषेण काल पिंगल कुक्कुट । कुंडोदर मयूराक्ष बाण गोकर्ण तारक

—సోమనంది, నందిషేణ, కాల, పింగల, కుక్కుట, కుండోదర, మయూరాక్ష, బాణ, గోకర్ణ, తారక।

Verse 10

तिलपर्ण स्मृलकर्ण दृमिचंड प्रभामय । सुकेश विंदते छाग कपर्दिन्पिंगलाक्षक

తిలపర్ణ, స్మృలకర్ణ, ద్రుమిచండ, ప్రభామయ, సుకేశ, విందతే, ఛాగ, కపర్దీ, పింగలాక్షక—ఇవే (గణుల) నామాలు.

Verse 11

वीरभद्र किराताख्य चतुर्मुख निकुंभक । पंचाक्षभारभूताख्य त्र्यक्ष क्षेमक लांगलिन्

వీరభద్ర, కిరాతాఖ్య, చతుర్ముఖ, నికుంభక, పంచాక్ష, భారభూతాఖ్య, త్ర్యక్ష, క్షేమక, లాంగలిన్—ఇవే (గణుల) నామాలు.

Verse 12

विराध सुमुखाषाढे भवंतो मम सूनवः । यथेमौ स्कंदहेरंबौ नैगमेयो यथा त्वयम्

ఓ విరాధా, ఓ సుముఖా, ఓ ఆషాఢా! మీరు నా కుమారులు; ఈ ఇద్దరు స్కందుడు-హేరంబుడు అయినట్లే, నీవు నైగమేయుడైనట్లే.

Verse 13

यथा शाखविशाखौ च यथेमौ नंदिभृंगिणौ । भवत्सु विद्यमानेषु महाविक्रमशालिषु

శాఖ-విశాఖల వలె, అలాగే ఈ ఇద్దరు నంది-భృంగినుల వలె—మీరు మహావిక్రమశాలులై ఉన్నంతవరకు…

Verse 14

काशीप्रवृत्तिं नो जाने दिवोदासनृपस्य च । योगिन्यर्कविधीनां च तद्द्वौ यातं भवत्स्वमू

కాశీలో జరుగుతున్నది నాకు తెలియదు; రాజు దివోదాసుని విషయమూ కాదు; యోగినుల, అర్కుడు (సూర్యుడు) మరియు విధి (బ్రహ్మ) విషయమూ కాదు. కావున నా స్వజనులలోని మీరు ఇద్దరూ వెళ్లండి.

Verse 15

शंकुकर्णमहाकालौ कालस्यापि प्रकंपनौ । ज्ञातुं वाराणसीवार्तामायातं चत्वरान्वितौ

కాలాన్నికూడా కంపింపజేయగల శంకుకర్ణుడు, మహాకాలుడు—వారణాసీ యొక్క నిజ వార్త తెలుసుకోవాలనే కోరికతో, చతుర్మార్గచిహ్నిత నగరికి కలిసి వచ్చారు।

Verse 16

कृतप्रतिज्ञौ तो तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । शंकुकर्णमहाकालौ विस्मृत्य शांभवीं गिरम्

దృఢ ప్రతిజ్ఞ చేసిన ఆ ఇద్దరు—శంకుకర్ణుడు, మహాకాలుడు—త్వరగా వారాణసీ నగరికి చేరగానే, శంభువు (శివుడు) పలుకులనుకూడా మరచిపోయారు।

Verse 17

यथैंद्रजालिकीं दृष्ट्वा मायामिह विचक्षणः । क्षणेन मोहमायाति काशीं वीक्ष्य तथैव तौ

ఎలా ఒక వివేకవంతుడుకూడా మాంత్రికుని మాయను చూసి క్షణంలో మోహానికి లోనవుతాడో, అలాగే కాశీని చూచిన వెంటనే ఆ ఇద్దరూ భ్రమలో పడ్డారు।

Verse 18

अहो मोहस्य माहात्म्यमहो भाग्यविपर्ययः । निर्वाणराशिं यत्काशीं प्राप्य यांत्यन्यतोऽबुधाः

అహో, మోహం ఎంత మహత్తరమో! భాగ్యం ఎంత విపరీతమో! నిర్వాణనిధి అయిన కాశీని పొందినా, అజ్ఞానులు ఇతరత్రా వెళ్లిపోతారు।

Verse 19

तत्यजे यैरियं काशी महाशीर्वादभूभिका । तेषां करतलान्मुक्तिः प्राप्तापि परितो गता

ఈ కాశీని—మహాశీర్వాదభూమిని—ఎవరు త్యజించారో, వారి అరచేతుల నుంచే ముక్తి, పొందినప్పటికీ, అన్ని వైపులా జారిపోయింది।

Verse 20

यत्र सर्वावभृथतः स्नानमात्रं विशिष्यते । अप्युष्णीकृतपानीयैस्तां काशीं कः परित्यजेत्

ఎక్కడ కేవలం స్నానమాత్రమే సమస్త అవభృథస్నానాలకన్నా విశిష్టమై ఉంటుంది—అక్కడి నీరు వేడిచేసినదైనా, ఆ కాశీని ఎవరు విడిచిపెడతారు?

Verse 21

यत्रैकपुष्पदानेन शिवलिंगस्य मूर्धनि । दशसौवर्णिकं पुण्यं कस्तां काशीं परित्यजेत्

ఎక్కడ శివలింగ శిరస్సుపై ఒక్క పుష్పం సమర్పించడమే పది స్వర్ణదానాల సమాన పుణ్యాన్ని ఇస్తుందో—ఆ కాశీని ఎవరు త్యజిస్తారు?

Verse 22

यत्र दंडप्रणामेन अप्येकेन शिवाग्रतः । तुच्छमेंद्रपदंप्राहुस्तां काशीं को विमुंचति

ఎక్కడ శివుని సన్నిధిలో ఒక్కసారి దండప్రణామం చేసినంత మాత్రాన ఇంద్రపదమూ తుచ్ఛమని చెప్పబడుతుందో—ఆ కాశీని ఎవరు విడిచిపెడతారు?

Verse 23

यत्रैकद्विजमात्रं तु भोजयित्वा यथेच्छया । वाजपेयाधिकं पुण्यं तां काशीं को विमुंचति

ఎక్కడ ఇష్టానుసారం ఒక్క బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టినంత మాత్రాన వాజపేయ యజ్ఞం కంటే అధిక పుణ్యం కలుగుతుందో—ఆ కాశీని ఎవరు త్యజిస్తారు?

Verse 24

एकां गां यत्र दत्त्वा वै विधिवद्ब्राह्मणाय वै । लभेदयुत गोपुण्यं कस्तां काशीं त्यजेत्सुधीः

ఎక్కడ విధివిధానంగా బ్రాహ్మణునికి ఒక్క గోవును దానం చేస్తే పదివేల గోవుల దానపుణ్యం లభిస్తుందో—అటువంటి కాశీని జ్ఞాని ఎవరు త్యజిస్తారు?

Verse 25

एकलिंगं प्रतिष्ठाप्य यत्र संस्थापितं भवेत् । अपि त्रैलोक्यमखिलं तां काशीं कः समुज्झति

ఎక్కడ ఒక లింగమాత్రమైనా విధివిధానంగా ప్రతిష్ఠింపబడి స్థిరంగా నిలిచియుంటుందో, ఆ కాశీని—సర్వ త్రైలోక్యమంతా దక్కినా—ఎవడు విడిచిపెట్టగలడు?

Verse 26

परिनिश्चित्य तावित्थं लिंगे संस्थाप्य पुण्यदे । तत्रैव संस्थितिं प्राप्तौ काशीं नाद्यापि मुंचतः

ఇలా నిశ్చయంగా నిర్ణయించుకొని, పుణ్యప్రదమైన లింగంలో తమను స్థాపించుకొని వారు అక్కడే నిత్యస్థితిని పొందారు; ఇప్పటికీ కాశీని విడువరు.

Verse 27

शंकुकर्णेश्वरं लिंगं शंकुकर्ण ग णार्चितम् । दृष्ट्वा न जायते जंतुर्जातु मातुर्महोदरे

శంకుకర్ణ గణులు ఆరాధించే శంకుకర్ణేశ్వర లింగాన్ని దర్శించినవాడు, మళ్లీ ఎప్పటికీ తల్లి గర్భంలో జన్మించడు.

Verse 28

विश्वेशाद्वायुदिग्भागे शंकुकर्णेश्वरं नरः । संपूज्य न विशेदत्र घोरे संसारसागरे

విశ్వేశుని నుండి వాయుదిశ భాగంలో ఉన్న శంకుకర్ణేశ్వరుని ఎవడు విధిగా పూజిస్తాడో, అతడు ఈ ఘోర సంసారసాగరంలో మళ్లీ ప్రవేశించడు.

Verse 29

महाकालेश्वरं लिंगं महाकालगणार्चितम् । अर्चयित्वा च नत्वा च स्तुत्वा कालभयं कुतः

మహాకాల గణులు ఆరాధించే మహాకాలేశ్వర లింగాన్ని పూజించి, నమస్కరించి, స్తుతించినవానికి—కాలభయం (మరణభయం) ఎక్కడి నుంచి కలుగుతుంది?

Verse 30

स्कंद उवाच । शंकुकर्णे महाकाले चिरंतन विलंबिते । ज्ञात्वा सर्वज्ञनाथोथ प्राहैपीदपरौ गणौ

స్కందుడు పలికెను—శంకుకర్ణుడు, మహాకాలుడు దీర్ఘకాలం ఆలస్యమైనప్పుడు, సర్వజ్ఞనాథుడు సంగతి గ్రహించి ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠ గణులను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 31

घंटाकर्ण त्वमागच्छ महोदर महामते । काशीं यातं युवां तूर्णं ज्ञातुं तत्रत्य चेष्टितम्

ప్రభువు పలికెను—“ఓ ఘంటాకర్ణా, రా; ఓ మహామతీ మహోదరా, మీరు ఇద్దరూ త్వరగా కాశీకి వెళ్లి అక్కడ జరిగిన కార్యాచరణను తెలుసుకోండి।”

Verse 32

इत्यगस्ते गणौ तौ तु गत्वा काशीं महापुरीम् । व्यावृत्याद्यापि नो यातौ क्वापि तत्रैव संस्थितौ

ఓ అగస్త్యా, అలా చెప్పబడిన ఆ ఇద్దరు గణులు కాశీ మహాపురికి వెళ్లి, తిరిగి రావడం మానివేసి, ఈనాటికీ ఎక్కడికీ వెళ్లలేదు—అక్కడే స్థిరంగా ఉన్నారు।

Verse 33

घंटाकर्णेश्वरं लिंगं घंटाकर्ण गणोत्तमः । काश्यां संस्थाप्य विधिवत्स्वयं तत्रैव निर्वृतः

గణోత్తముడైన ఘంటాకర్ణుడు కాశీలో విధివిధానంగా ఘంటాకర్ణేశ్వర లింగాన్ని స్థాపించి, తానూ అక్కడే తృప్తి-శాంతిని పొందెను।

Verse 34

कुंडं तत्रैव संस्थाप्य लिंगस्नपनकर्मणे । नाद्यापि स त्यजेत्काशीं ध्यायंल्लिंगं तथैव हि

లింగస్నాపన కర్మార్థం అక్కడే ఒక కుండాన్ని స్థాపించి, ఇప్పటికీ అతడు కాశీని విడువడు—అదే లింగాన్ని నిరంతరం ధ్యానించుచున్నాడు।

Verse 35

महोदरोपि तत्प्राच्यां शिवध्यानपरायणः । महोदरेश्वरं लिंगं ध्यायेदद्यापि कुंभज

హే కుంభజ (అగస్త్య), తూర్పు దిశలో శివధ్యానంలో నిమగ్నుడైన మహోదరుడు నేటికీ ‘మహోదరేశ్వర’ లింగాన్ని ధ్యానిస్తూనే ఉన్నాడు।

Verse 36

महोदरेश्वरं दृष्ट्वा वाराणस्यां द्विजोत्तम । कदाचिदपि वै मातुः प्रविशेन्नौदरीं दरीम्

హే ద్విజోత్తమా, వారాణసీలో మహోదరేశ్వర దర్శనం చేసినవాడు ఇక ఎప్పటికీ తల్లి గర్భగుహలో మళ్లీ ప్రవేశించకూడదు (అంటే పునర్జన్మ లేదు)।

Verse 37

घंटाकर्ण ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा व्यासेश्वरं विभुम् । यत्र कुत्र विपन्नोपि वाराणस्यां मृतो भवेत्

ఘంటాకర్ణ హ్రదంలో స్నానం చేసి, మహిమగల వ్యాసేశ్వరుని దర్శించినవాడు ఎక్కడ ఎలాంటి అపద వచ్చినా చివరికి వారాణసీలోనే మరణాన్ని పొందుతాడు (శుభాంతం)।

Verse 38

घंटाकर्णे महातीर्थे श्राद्धं कृत्वा विधानतः । अपि दुर्गतिमापन्नानुद्धरेत्सप्तपूर्वजान्

ఘంటాకర్ణ మహాతీర్థంలో విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేసినచో, దుర్గతికి పడిన ఏడు పూర్వజులను కూడా उद्धరించగలడు।

Verse 39

निमज्ज्याद्यापि तत्कुंडे क्षण योवहितो भवेत् । विश्वेश्वरमहापूजा घंटारावाञ्शृणोति सः

ఆ కుండంలో నేటికీ మునిగి క్షణమాత్రం ఏకాగ్రుడైనవాడు, విశ్వేశ్వర మహాపూజలో మోగే గంటల నాదాన్ని వింటాడు।

Verse 40

वदंति पितरः काश्यां घंटाकर्णेमलेजले । दाता तिलोदकस्यापि वंशे नः कोपि जायते

పితరులు పలుకుదురు—కాశీలో ఘంటాకర్ణుని నిర్మల జలమున ఎవడు తిలోదకము అర్పించునో, వాడుకూడ మా వంశమున సభ్యుడగును।

Verse 41

यद्वंश्या मुनयः काश्यां घंटाकर्णे महाह्रदे । कृतोदकक्रियाः प्राप्ताः परां सिद्धिं घटोद्भव

హే ఘటోద్భవ (అగస్త్య)! ఆ వంశమునకు చెందిన మునులు కాశీలో ఘంటాకర్ణ మహాహ్రదమున జలక్రియలు చేసి పరమ సిద్ధిని పొందిరి।

Verse 42

स्कंद उवाच । घंटाकर्णे गणे याते प्रयाते च महोदरे । विसिस्माय स्मरद्वेष्टा मौलिमांदोलयन्मुहुः

స్కందుడు పలికెను—ఘంటాకర్ణ గణము వెళ్లిపోయి, మహోదరుడును ప్రయాణమైయెను; అప్పుడు స్మరద్వేషి (శివుడు) ఆశ్చర్యపడి మళ్లీ మళ్లీ శిరస్సు ఊపెను।

Verse 43

उवाच च मनस्येव हरः स्मित्वा पुनःपुनः । महामोहनविद्यासि काशि त्वां पर्यवैम्यहम्

హరుడు (శివుడు) మళ్లీ మళ్లీ చిరునవ్వుతో, మనసులోనే అన్నట్లు పలికెను—హే కాశీ! నీవు మహామోహన విద్యవు; నిన్ను నేను సంపూర్ణంగా అవగాహన చేసుకొన్నాను।

Verse 44

पुराविदः प्रशंसंति त्वां महामोहहारिणीम् । काशींत्विति न जानंति महामोहनभूरियम्

ప్రాచీనవిద్యా నిపుణులు నిన్ను ‘మహామోహహారిణి’ అని ప్రశంసింతురు; కాని ‘కాశీ’గా నిన్ను నిజంగా ఎరుగరు—ఎందుకంటే ఇది మహామోహనమునకు ఆధారభూమియే.

Verse 46

तथापि प्रेषयिष्यामि यावान्मेस्ति परिच्छदः । नोद्यमाद्विरमंतीह ज्ञानिनः साध्यकर्मणि

అయినప్పటికీ నా వద్ద ఉన్నంత పరిచ్ఛదము, సామర్థ్యము మేరకు నేను బలమును పంపుతాను. ఎందుకంటే ఈ లోకంలో జ్ఞానులు సాధ్యకార్యము మిగిలి ఉండగా ప్రయత్నమును విడువరు।

Verse 47

नोद्यमाद्विरतिः कार्या क्वापि कार्ये विचक्षणैः । प्रतिकूलोपि खिद्येत विधिस्तत्सततोद्यमात्

విచక్షణులు ఏ కార్యంలోనైనా ప్రయత్నం నుండి విరమించకూడదు. నిరంతర ఉత్సాహప్రయత్నంతో ప్రతికూల విధి కూడా క్షీణిస్తుంది।

Verse 48

शीतोष्णभानू स्वर्भानु ग्रस्तावपि नभोंगणे । गतिं न त्यजतोद्यापि प्रक्रांतव्य कृतोद्यमौ

ఆకాశమండలంలో శీతల చంద్రుడు, ఉష్ణ సూర్యుడు స్వర్భానువిచే గ్రసింపబడినప్పటికీ తమ గమనాన్ని విడువరు. అలాగే ప్రయత్నం చేపట్టినవాడు ప్రారంభించిన మార్గాన్ని విడువక ముందుకు సాగాలి।

Verse 49

प्रेषयिष्याम्यहं सर्वान्भवती मोहयिष्यति । इति सम्यग्विजानामि काशि त्वां मोहनोषधिम्

నేను వారందరినీ పంపుతాను; నీవు వారిని మోహింపజేస్తావు—ఇది నేను సమ్యగ్గా తెలుసుకున్నాను. ఓ కాశీ, నీవు మోహనౌషధివంటిదానివి।

Verse 50

दैवं पूर्वकृतं कर्म कथ्यते नेतरत्पुनः । तन्निराकरणे यत्नः स्वयं कार्यो विपश्चिता

‘దైవం’ అని చెప్పేది పూర్వకృత కర్మమే; మరొకటి కాదు. కాబట్టి దానిని నివారించుటకు వివేకి స్వయంగా ప్రయత్నించాలి।

Verse 51

भाजनोपस्थितं दैवाद्भोज्यं नास्यं स्वयं विशेत् । हस्तवक्त्रोद्यमात्तच्च प्रविशेदौदरीं दरीम्

దైవవశాత్ పాత్రలో ఉంచబడిన భోజ్యం తనంతట తానే నోటిలో ప్రవేశించదు. చేతి‑ముఖాల ప్రయత్నంతోనే అది ఉదరగుహలో ప్రవేశిస్తుంది.

Verse 52

इत्युद्यमं समर्थ्येशो निश्चितं दैवजित्वरम् । पुनश्च प्रेषयांचक्रे गणान्पंचमहारयान्

ఇలా ప్రయత్నశక్తిని స్థిరపరచి, దైవాన్ని కూడా జయించవచ్చని నిశ్చయించిన ఈశ్వరుడు మళ్లీ ఐదు మహావీర గణులను పంపెను.

Verse 53

सोमनंदी नंदिषेणः कालपिंगलकुक्कुटाः । तेद्यापि न निवर्तंते काश्यां जीवामृता यथा

సోమనందీ, నందిషేణ, కాలపింగల‑కుక్కుట—ఆ గణులు నేటికీ కాశీని విడిచి వెళ్లరు; జీవామృతులైనట్లు (అమరులైనట్లు).

Verse 54

तेपि स्वनाम्ना लिंगानि शंभुसंतुष्टि काम्यया । प्रतिष्ठाप्य स्थिताः काश्यां विश्वनिर्वाणजन्मनि

వారూ శంభువును సంతోషపెట్టాలని కోరుకొని, తమ తమ నామాలతో లింగాలను ప్రతిష్ఠించి, లోకముక్తికి జన్మస్థానమైన కాశీలో నివసించారు.

Verse 55

सोमनंदीश्वरं दृष्ट्वा लिंगं नंदवने परम् । सोमलोके परानंदं प्राप्नुयाद्भक्तिमान्नरः

నందవనంలో ఉన్న పరమ సోమనందీశ్వర లింగాన్ని దర్శించిన భక్తుడు సోమలోకంలో పరమానందాన్ని పొందును.

Verse 56

तदुत्तरे विलोक्याथ नंदिषेणेश्वरं नरः । आनंदसेनां संप्राप्य जयेन्मृत्युमपि क्षणात्

అనంతరం కొద్దిగా ముందుకు చూసి నందిషేణేశ్వరుని దర్శించిన మనిషి ఆనందసేనను పొందుకొని క్షణమాత్రంలో మరణాన్నికూడా జయించును।

Verse 57

कालेश्वरं महालिंगं गंगायाः पश्चिमोत्तरे । प्रणम्य कालपाशेन नो बध्येत कदाचन

గంగానదికి వాయవ్య దిశలో ఉన్న మహాలింగమైన కాలేశ్వరునికి నమస్కరించినవాడు కాలపాశముచే ఎప్పటికీ బంధింపబడడు।

Verse 58

पिंगलेश्वरमभ्यर्च्य कालेशात्किंचिदुत्तरे । लभते पिंगलज्ञानं येन तन्मयतां व्रजेत्

కాలేశునికి కొద్దిగా ఉత్తరంగా ఉన్న పింగలేశ్వరుని ఆరాధిస్తే ‘పింగల’ జ్ఞానం లభిస్తుంది; దానివల్ల ఆ పరమతత్త్వంలో తన్ను లీనముచేసుకొనును।

Verse 59

कुक्कुटेश्वर लिंगस्य येत्र भक्तिं वितन्वते । कुक्कुटांडाकृतेस्तस्य न ते गर्भमवाप्नुयुः

ఎక్కడ కోడి గుడ్డు ఆకారముగల కుక్కుటేశ్వర లింగముపై భక్తిని విస్తరింపజేస్తారో, వారు మళ్లీ గర్భప్రాప్తి (పునర్జన్మ) పొందరు।

Verse 60

स्कंद उवाच । सोमनंदि प्रभृतिषु मुने पंचगणेष्वपि । आनंदकाननं प्राप्य स्थितेषु स्थाणुरब्रवीत्

స్కందుడు పలికెను—ఓ మునీ, సోమానంది మొదలైన ఐదు గణులు ఆనందకాననమునకు చేరి అక్కడ నిలిచినప్పుడు, స్థాణువు (శివుడు) ఇలా పలికెను।

Verse 61

कार्यमस्माकमेवैतद्यदि सम्यग्विमृश्यते । अनेनोपाधिनाप्येते तत्र तिष्ठंतु मामकाः

సమ్యగ్గా విచారిస్తే ఈ కార్యము నిజంగా మనదే; ఈ ఉపాయముతో కూడ నా గణులు అక్కడే నిలిచి ఉండుగాక।

Verse 62

प्रमथेषु प्रविष्टेषु मायावीर्यमहत्स्वपि । अहमेव प्रविष्टोस्मि वाराणस्यां न संशयः

ప్రమథులు మహా మాయాబలముతో ప్రవేశించినప్పటికీ, వారాణసీలో ప్రవేశించినది నేనే—సందేహమే లేదు।

Verse 63

क्रमेण प्रेषयिष्यामि योस्ति मे स्वपरिच्छदः । तत्र सर्वेषु यातेषु ततो यास्याम्यहं पुनः

నేను క్రమంగా నా స్వపరివార గణులను పంపుతాను; వారందరూ అక్కడికి వెళ్లిన తరువాత, నేను కూడా మళ్లీ వెళ్తాను।

Verse 64

संप्रधार्येति हृदये देवदेवेन शूलिना । प्रैषिष्ट प्रमथानां तु ततो गणचतुष्टयम्

ఇలా హృదయంలో నిర్ణయించుకొని దేవదేవుడైన శూలధారి, ప్రమథులలోనుండి నాలుగు గణాల సమూహాన్ని పంపెను।

Verse 65

कुंडोदरो मयूराख्यो बाणो गोकर्ण एव च । मायाबलं समाश्रित्य काशीं प्रविविशुर्गणाः

కుండోదరుడు, మయూరాఖ్యుడు, బాణుడు, గోకర్ణుడు—ఈ గణులు మాయాబలాన్ని ఆశ్రయించి కాశీలో ప్రవేశించారు।

Verse 66

कृत्वोपायशतं तैस्तु दिवोदासस्य संभ्रमे । यदैकोपि समर्थो न तदा तत्रैव संस्थितम्

దివోదాసుని కారణంగా కలిగిన కలవరంలో వారు వందల ఉపాయాలు చేశారు; కాని ఒక్కటైనా ఫలించకపోవడంతో వారు అక్కడే స్థిరంగా నిలిచారు.

Verse 67

अपराधशतेष्वीशः केन तुष्यति कर्मणा । संप्रधार्येति ते चक्रुर्लिंगाराधनमुत्तमम्

‘వందల అపరాధాల తరువాత ప్రభువు ఏ కర్మంతో ప్రసన్నుడవుతాడు?’ అని ఆలోచించి వారు ఉత్తమమైన లింగారాధనను ప్రారంభించారు.

Verse 68

एकस्मिञ्शांभवे लिंगे विधिनात्र समर्चिते । क्षमेत्त्र्यक्षोपराधानां शतं मोक्षं च यच्छति

ఇక్కడ ఒక శాంభవ లింగాన్ని విధిపూర్వకంగా పూజిస్తే, త్రినేత్రుడు వంద అపరాధాలను క్షమించి మోక్షాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 69

न तुष्यति तथा शंभुर्यज्ञदानतपोव्रतैः । यथा तुष्येत्सकृल्लिंगे विधिनाभ्यर्चिते सति

యజ్ఞాలు, దానాలు, తపస్సు, వ్రతాలతో శంభుడు అంతగా ప్రసన్నుడవడు; విధిపూర్వకంగా ఒక్కసారి లింగార్చన చేసినంతగా ప్రసన్నుడవుతాడు.

Verse 70

लिंगार्चनविधानज्ञो लिंगार्चनरतः सदा । त्र्यक्ष एव स विज्ञेयः साक्षाद्द्व्यक्षोपि मानवः

లింగార్చన విధానాన్ని తెలిసి, ఎల్లప్పుడూ లింగారాధనలో నిమగ్నుడై ఉండే వాడు, బయటకు రెండు కళ్ల మనిషిగా కనిపించినా నిజంగా త్రినేత్రుడే అని తెలుసుకోవాలి.

Verse 71

न गोशतप्रदानेन न स्वर्णशतदानतः । तत्फलं लभ्यते पुंभिर्यत्सकृल्लिंगपूजनात्

వంద గోవుల దానముచేతనూ కాదు, వంద స్వర్ణదానముచేతనూ కాదు—పురుషుడు ఒక్కసారి లింగపూజచేసి పొందే పుణ్యఫలం అంతటితో సమానమయ్యేది కాదు.

Verse 72

अश्वमेधादिभिर्यागैर्न तत्फलमवाप्यते । यत्फलं लभ्यते मर्त्यैर्नित्यं लिंगप्रपूजनात्

అశ్వమేధాది యాగములచేత కూడా ఆ ఫలం లభించదు; మానవులు నిత్యం భక్తితో లింగాన్ని ప్రపూజించుటవలన పొందే ఫలమే అది.

Verse 73

स्नापयित्वा विधानेन यो लिंगस्नपनोदकम् । त्रिः पिबेत्त्रिविधं पापं तस्येहाशु प्रणश्यति

విధిపూర్వకంగా లింగాన్ని స్నానముచేసి, ఆ స్నానజలాన్ని మూడు సార్లు పానము చేసినవాడి త్రివిధ పాపము ఇక్కడే శీఘ్రంగా నశిస్తుంది.

Verse 74

लिंग स्नपनवार्भिर्यः कुर्यान्मूर्ध्न्यभिषेचनम् । गंगास्नानफलं तस्य जायतेत्र विपाप्मनः

లింగస్నానజలముతో ఎవడు తన శిరస్సుపై అభిషేకము చేసుకొనునో, అతడు పాపరహితుడై ఇక్కడే గంగాస్నానఫలమును పొందును.

Verse 75

लिंगं समर्चितं दृष्ट्वा यः कुर्यात्प्रणतिं सकृत् । संदेहो जायते तस्य पुनर्देहनिबंधने

సమ్యక్ పూజింపబడిన లింగాన్ని దర్శించి ఎవడు ఒక్కసారి నమస్కరించునో, అతనికి మళ్లీ దేహబంధనం (పునర్జన్మ) కలుగుదా అనే సందేహం కలుగుతుంది.

Verse 76

लिंगं यः स्थापयेद्भक्त्या सप्तजन्मकृतादघात् । मुच्यते नात्र संदेहो विशुद्धः स्वर्गभाग्भवेत्

భక్తితో శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించువాడు ఏడు జన్మలలో కూడిన పాపముల నుండి నిస్సందేహంగా విముక్తుడగును. శుద్ధుడై స్వర్గభాగ్యాన్ని పొందును.

Verse 77

विचार्येति गणैः काश्यां स्वामिद्रोहोपशांतये । प्रतिष्ठितानि लिंगानि महापातकभिंद्यपि

స్వామిద్రోహదోషం శాంతించుటకై గణులు విచారించి కాశీలో లింగాలను ప్రతిష్ఠించారు. ఆ ప్రతిష్ఠిత లింగాలు మహాపాతకములనుకూడా ఛేదించును.

Verse 78

कुंडोदरेश्वरं लिंगं दृष्ट्वा लोलार्कसन्निधौ । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

లోలార్క సన్నిధిలో ఉన్న కుండోదరేశ్వర లింగాన్ని దర్శించినవాడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడై శివలోకంలో మహిమ పొందును.

Verse 79

कुंडोदरेश्वराल्लिंगात्प्रतीच्यामसिरोधसि । मयूरेश्वरमभ्यर्च्य न गर्भं प्रतिपद्यते

కుండోదరేశ్వర లింగానికి పడమటగా అసిరోధస్ శిఖరంపై మయూరేశ్వరుని ఆరాధించినవాడు మళ్లీ గర్భప్రాప్తి పొందడు, అనగా పునర్జన్మ లేదు.

Verse 80

मयूरेशप्रतीच्यां च लिंगं बाणेश्वरं महत् । तस्य दर्शनमात्रेण सर्वैः पापैः प्रमुच्यते

మయూరేశునికి పడమటగా బాణేశ్వరమనే మహా లింగం ఉంది. దాని దర్శనమాత్రంతోనే సమస్త పాపముల నుండి విముక్తి కలుగును.

Verse 81

गोकर्णेशं महालिंगमंतर्गेहस्य पश्चिमे । द्वारे समर्च्य वै काश्यां न विघ्नैरभिभूयते

కాశీలో అంతర్గృహపు పశ్చిమ ద్వారమున ఉన్న మహాలింగమైన గోకర్ణేశుని విధివిధానంగా ఆరాధించినవాడు విఘ్నాలచేత జయింపబడడు।

Verse 82

गोकर्णेश्वर भक्तस्य पंचत्व समये सति । ज्ञानभ्रंशो न जायेत क्वचिदप्यंतमृच्छतः

గోకర్ణేశ్వర భక్తునికి పంచత్వకాలము (మరణసమయం) వచ్చినప్పటికీ, అంత్యాన్ని చేరువవుతున్నవాడికి ఎప్పుడూ జ్ఞానభ్రంశం కలుగదు।

Verse 83

स्कंद उवाच । चिरयत्सुगणेष्वेषु चतुर्ष्वपिगणेश्वरः । महिमानं महत्त्वं तु तत्काश्याः पर्यवर्णयत्

స్కందుడు పలికెను—ఈ నాలుగు ఉత్తమ గణములలో దీర్ఘకాలము నివసిస్తూ, గణేశ్వరుడు ఆ కాశీ యొక్క మహిమను మహత్త్వాన్ని సంపూర్ణంగా వర్ణించెను।

Verse 84

वैष्णव्या मायया विश्वं भ्राम्येतात्र ययाखिलम् । ध्रुवं मूर्तिमती सैषा काशी विश्वैकमोहिनी

యే వైష్ణవీ మాయచేత సమస్త విశ్వము భ్రమించుచున్నదో, ఆ మాయచేతనే ఇక్కడ జగత్తు మోహితమగుచున్నది; నిజముగా ఆ మాయే మూర్తిమంతమై కాశీగా—సర్వవిశ్వానికి ఏకైక మోహినిగా—నిలిచియున్నది।

Verse 85

अपास्य सोदरान्दारान्पुत्रं क्षेत्रं गृहं वसु । अप्यंगीकृत्य निधनं सर्वे काशीमुपासते

సోదరులు, భార్య, కుమారుడు, భూమి, గృహం, ధనం అన్నిటిని విడిచి—మరణమునకూడ అంగీకరించి—ప్రజలు అయినా కాశీని ఉపాసిస్తారు।

Verse 86

मरणादपि नो काश्यां भयं यत्र मनागपि । गणास्तत्र तु तिष्ठंतः कुतो मत्तोपि बिभ्यति

కాశీలో మరణానికైనా స్వల్పమైన భయం లేదు. అక్కడ స్వయంగా దివ్య గణులు నివసిస్తుండగా, నన్ను చూసి వారికి భయం ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 87

मरणं मंगलं यत्र विभूतिर्यत्र भूषणम् । कौपीनं यत्र कौशेयं काशी कुत्रोपमीयते

ఎక్కడ మరణమూ మంగళమవుతుంది, ఎక్కడ విభూతియే ఆభరణం; ఎక్కడ కౌపీనమూ పట్టు వలె గౌరవింపబడుతుంది—ఆ కాశీకి ఏ స్థలం సాటి?

Verse 88

निर्वाणरमणी यत्र रंकं वाऽरंकमेव वा । ब्राह्मणं वा श्वपाकं वा वृणीते प्रांत्यभूषणम्

అక్కడ నిర్వాణ-రమణి వధువులా తనకు నచ్చినవారిని ఎంచుకుంటుంది—దరిద్రుడైనా అదరిద్రుడైనా, బ్రాహ్మణుడైనా శ్వపాకుడైనా; వారిని తన సీమకు ఆభరణంగా స్వీకరిస్తుంది.

Verse 89

मृतानां यत्र जंतूनां निर्वाणपदमृच्छताम् । कोट्यंशेनापि न समा अपि शक्रादयः सुराः

ఎక్కడ మరణించిన జీవులు నిర్వాణపదాన్ని పొందుతారో, అక్కడ శక్రాది దేవతలు కూడా వారికి సమానులు కారు—కోట్యంశమంతైనా కాదు.

Verse 90

यत्र काश्यां मृतो जंतुर्ब्रह्मनारायणादिभिः । प्रबद्ध मूर्धांजलिभिर्नमस्येतातियत्नतः

ఎక్కడ కాశీలో మరణించిన జీవిని బ్రహ్మ, నారాయణాది దేవతలు మహా యత్నంతో—తలపై అంజలి పెట్టి—నమస్కరిస్తారు.

Verse 91

यत्र काश्यां शवत्वेपि जंतुर्नाशुचितां व्रजेत् । अतस्तत्कर्णसंस्पर्शं करोम्यहमपि स्वयम्

కాశీలో శవస్థితిలోనూ జీవుడు అశౌచానికి లోనుకాడు; అందుకే నేను స్వయంగా అతని చెవిని స్పృశిస్తాను.

Verse 92

यस्तु काशीति काशीति द्विस्त्रिर्जपति पुण्यवान् । अपि सर्वपवित्रेभ्यः स पवित्रतरो महान्

పుణ్యవంతుడు ‘కాశీ, కాశీ’ అని రెండు మూడు సార్లు జపిస్తే, అతడు అన్ని పవిత్రకారకులకన్నా అధికంగా మహాపవిత్రుడవుతాడు.

Verse 93

येन काशी हृदि ध्याता येन काशीह सेविता । तेनाहं हृदि संध्यातस्तेनाहं सेवितः सदा

ఎవరు హృదయంలో కాశీని ధ్యానిస్తారో, ఎవరు ఇక్కడ కాశీని సేవిస్తారో—వారిచేతనే నేను హృదయంలో స్మరించబడుతాను; వారిచేతనే నేను సదా సేవింపబడుతాను.

Verse 94

काशीं यः सेवते जंतुर्निर्विकल्पेन चेतसा । तमहं हृदये नित्यं धारयामि प्रयत्नतः

నిర్వికల్పమైన, అచంచలమైన మనస్సుతో కాశీని సేవించే జీవుణ్ణి నేను ప్రయత్నపూర్వకంగా నిత్యం నా హృదయంలో ధరించుకుంటాను.

Verse 95

स्वयं वस्तुमशक्तोपि वासयेत्तीर्थवासिनम् । अप्येकमपि मूल्येन स वस्तुःफलभाग्ध्रुवम्

తానే అక్కడ నివసించలేకపోయినా, తీర్థవాసి యాత్రికుణ్ణి తన ఇంట నిలిపాలి; ఒక్క వస్తువు విలువకైనా అతడు ఆ పవిత్ర నివాసఫలాన్ని నిశ్చయంగా పొందుతాడు.

Verse 96

काश्यां वसंति ये धीरा आपंचत्व विनिश्चयाः । जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेया वंद्याः पूज्यास्त एव हि

కాశీలో నివసిస్తూ పంచత్వాతీత స్థితిని నిశ్చయంగా గ్రహించిన ధీరులు జీవన్ముక్తులని తెలుసుకోవాలి; నిజంగా వారే వందనీయులు, పూజనీయులు.

Verse 97

इत्थं विमृश्य बहुशः स्थाणुर्वाराणसीगुणान् । गणानन्यान्समाहूय प्राहिणोत्प्रीतिपूर्वकम्

ఇలా వారాణసీ గుణాలను పునఃపునః విచారించిన స్థాణు (శివుడు) ఇతర గణులను పిలిచి, ప్రీతిపూర్వకంగా వారిని పంపెను.

Verse 98

तारकत्वं समागच्छ गच्छाति स्वच्छमानस । दिवोदासो वृषावासो यामधीष्टे वरां पुरीम्

“తారకత్వాన్ని పొందు; స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో ప్రయాణించు. దివోదాసుడు—వృషావాసుడు—అధిష్ఠించే ఆ శ్రేష్ఠ పురిని...”

Verse 99

तिलपर्ण स्धूलकर्ण दृमिचंड प्रभामय । सुकेश विंदते छाग कपर्दिन्पिंगलाक्षक

తిలపర్ణ, స్థూలకర్ణ, దృమిచండ, ప్రభామయ; సుకేశ, విందతే, ఛాగ, కపర్ది, పింగలాక్షక—ఇవే గణుల పేర్లు.

Verse 100

वीरभद्र किराताख्य चतुर्मुख निकुंभक । पंचाक्ष भारभूताख्य त्र्यक्ष क्षेमकलांगलिन्

వీరభద్ర, కిరాతాఖ్య, చతుర్ముఖ, నికుంభక; పంచాక్ష, భారభూతాఖ్య, త్ర్యక్ష, క్షేమకలాంగలిన్—ఇవీ గణులలో పేర్కొనబడినవే.

Verse 110

नाद्रीणां न समुद्राणां न द्रुमाणां महीयसाम् । भूतधात्र्यास्तथा भारो यथा स्वामिद्रुहां महान्

పర్వతములు కాదు, సముద్రములు కాదు, మహావృక్షములు కూడా కాదు—భూతధాత్రి అయిన భూమిపై అంత భారమును వేయవు; తన స్వామిని ద్రోహించువారి మహాభారం ఎంత భారమో అంతే।

Verse 120

तारकेशं महालिंगं तारकाख्यो गणोत्तमः । तारकज्ञानदं पुंसां मुनेऽद्यापि समर्चयेत्

ఓ మునీ, ఈనాటికీ తారకేశమనే మహాలింగమును, తారకనామక శ్రేష్ఠ గణముతో కూడి, విధివిధానంగా ఆరాధించవలెను; అది పురుషులకు తారకజ్ఞానము (ఉద్ధారక జ్ఞానము) ప్రసాదిస్తుంది।