Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

Devanagari script

तिलपर्ण स्मृलकर्ण दृमिचंड प्रभामय । सुकेश विंदते छाग कपर्दिन्पिंगलाक्षक

Transliteration

tilaparṇa smṛlakarṇa dṛmicaṃḍa prabhāmaya | sukeśa viṃdate chāga kapardinpiṃgalākṣaka

Translation

తిలపర్ణ, స్మృలకర్ణ, ద్రుమిచండ, ప్రభామయ, సుకేశ, విందతే, ఛాగ, కపర్దీ, పింగలాక్షక—ఇవే (గణుల) నామాలు.

Word by Word

• तिलपर्ण: Tilaparṇa (name)
• तिलपर्ण: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थे प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: तिल + पर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तिलस्य पर्णम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• स्मृलकर्ण: Smṛlakarṇa (name)
• स्मृलकर्ण: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थे प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: स्मृल + कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अर्थतः) स्मृल-सम्बद्धः कर्णः इति तत्पुरुषः

• दृमिचण्ड: Dṛmicaṇḍa (name)
• दृमिचण्ड: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थे प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: दृमि + चण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दृमि-स्वरूपः चण्डः इति कर्मधारयः

• प्रभामय: radiant, full of splendor (name/epithet)
• प्रभामय: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थे प्रथमा)
• Type: Adjective
• Root: प्रभा + मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रभया मयः (प्रभामयः) इति तृतीया-तत्पुरुषः

• सुकेश: handsome-haired (name/epithet)
• सुकेश: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थे प्रथमा)
• Type: Adjective
• Root: सु + केश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सुन्दराः केशाः यस्य सः (सुकेशः) इति कर्मधारय-बहुव्रीह्यर्थक-प्रयोगः

• विंदते: finds/obtains
• विंदते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• छाग: Chāga (name; lit. goat)
• छाग: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थे प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: छाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नामरूपेण)

• कपर्दिन्: wearing a matted lock/topknot (name/epithet)
• कपर्दिन्: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थे प्रथमा)
• Type: Adjective
• Root: कपर्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; -इन्-प्रत्ययान्त विशेषण

• पिङ्गलाक्षक: Piṅgalākṣaka (name; tawny-eyed)
• पिङ्गलाक्षक: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थे प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: पिङ्गल + अक्षक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पिङ्गलः अक्षः/अक्षि यस्य सः इत्यर्थे नामरूपेण (कर्मधारय-प्रायः)

Speaker

Narrator (within Skanda-to-Agastya frame, attributed to Skanda)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A litany-like roll call of Śiva’s gaṇas—each with distinct iconographic hints (matted hair, tawny eyes, goat-emblem, radiant aura)—standing as a protective ring around Kāśī’s sacred precincts.

Characters & Entities

• Śiva
• Tilaparṇa
• Smṛlakarṇa
• Dṛmicaṇḍa
• Prabhāmaya
• Sukeśa
• Viṃdate
• Chāga
• Kapardin
• Piṅgalākṣaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering and honoring Śiva’s retinue reinforces the sense of Kāśī as a divinely administered realm, protected by countless forms of sacred power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī/Vārāṇasī in context, toward which these Gaṇas are mobilized.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is the enumerative narration of Śiva’s Gaṇas.