Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

अगस्तिरुवाच । अपूवेंयं कथा ख्याता ब्रह्मणो ब्रह्मवित्तम । किं चकार पुनः शंभुस्तत्र ब्रह्मण्यपि स्थिते

Transliteration

agastiruvāca | apūveṃyaṃ kathā khyātā brahmaṇo brahmavittama | kiṃ cakāra punaḥ śaṃbhustatra brahmaṇyapi sthite

Translation

అగస్త్యుడు అన్నాడు—హే బ్రహ్మవిత్తమా! బ్రహ్ముని విషయమైన ఈ అపూర్వ కథ చెప్పబడింది. బ్రహ్ముడు అక్కడ ఉన్నప్పుడు శంభువు (శివుడు) మరల ఏమి చేశాడు?

Word by Word

• अगस्तिः: Agastya
• अगस्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्ति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन

• अपूर्वा: unprecedented, new
• अपूर्वा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कथा)

• इयम्: this
• इयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कथा)

• कथा: story, account
• कथा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ख्याता: is renowned/has been told
• ख्याता: Kriya (Predicate complement/क्रियापूरक)
• Type: Verb
• Root: ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रसिद्धा/विख्याता’

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• ब्रह्मवित्तम: O best knower of Brahman
• ब्रह्मवित्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + विद् (धातु) से ‘वित्’ (प्रातिपदिक) + तम (प्रत्यय)
• Form: तत्पुरुष-समास (ब्रह्म विद् = ब्रह्मवित् ‘knower of Brahman’); ‘तम’ प्रत्ययेन अतिशय; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• किम्: what
• किम्: Karma (Interrogative object/प्रश्नकर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• चकार: did
• चकार: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन

• पुनः: again, then
• पुनः: Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/पुनरावृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (adverb)

• शम्भुः: Śambhu (Śiva)
• शम्भुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• ब्रह्मणि: in Brahman / in the Absolute
• ब्रह्मणि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-शब्दः (particle: also/even)

• स्थिते: when (he) was abiding/remaining
• स्थिते: Sati-saptami (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘स्थिते’ = ‘स्थिते (सति)’ लोकेटिव्-अब्सोल्यूट (locative absolute)

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Skanda (about to answer)

Visual Art Cues

Scene: Agastya, the venerable sage, respectfully questions the Brahmavid (Skanda as narrator in this frame), seeking the next episode of Śiva’s actions in Kāśī.

Characters & Entities

• Agastya
• Brahmā
• Śambhu (Śiva)
• Kāśī (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scriptural learning proceeds through reverent inquiry; questions open the next layer of tīrtha-māhātmya and divine action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī as the setting of the divine episode, though the verse itself is a narrative question.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a dialogic transition prompting further narration.