Adhyaya 22

Verse 1

अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद स्कंद सर्वज्ञनंदन । काः कास्तु शक्तयस्ता वै तासां नामानि मे वद

అగస్త్యుడు పలికెను—హే పార్వతీ హృదయానందా, హే స్కందా, సర్వజ్ఞుని నందనా! ఆ శక్తులు ఏవేవి? వాటి నామములు నాకు చెప్పుము।

Verse 2

स्कंद उवाच । तासां परमशक्तीनामुमावयवसंभुवाम् । आख्याम्याख्यां शृणु मुने कुंभसंभव तत्त्वतः

స్కందుడు పలికెను—ఉమాదేవి అవయవముల నుండే ఉద్భవించిన ఆ పరమశక్తుల నామములను నేను ప్రకటించెదను. హే కుంభసంభవ మునీ, తత్త్వముగా వినుము।

Verse 3

त्रैलोक्यविजया तारा क्षमा त्रैलोक्यसुंदरी । त्रिपुरा त्रिजगन्माता भीमा त्रिपुरभैरवी

త్రైలోక్యవిజయా, తారా, క్షమా, త్రైలోక్యసుందరీ; త్రిపురా, త్రిజగన్మాత, భీమా మరియు త్రిపురభైరవీ।

Verse 4

कामाख्या कमलाक्षी च धृतिस्त्रिपुरतापनी । जया जयंती विजया जलेशी चापराजिता

కామాఖ్యా, కమలాక్షీ, ధృతి, త్రిపురతాపనీ; జయా, జయంతీ, విజయా, జలేశీ మరియు అపరాజితా।

Verse 5

शंखिनी गजवक्त्रा च महिषघ्नी रणप्रिया । शुभानंदा कोटराक्षी विद्युज्जिह्वा शिवारवा

శంఖినీ, గజవక్త్రా, మహిషఘ్నీ, రణప్రియా; శుభానందా, కోటరాక్షీ, విద్యుజ్జిహ్వా మరియు శివారవా।

Verse 6

त्रिनेत्रा च त्रिवक्त्रा च त्रिपदा सर्वमंगला । हुंकारहेतिस्तालेशी सर्पास्या सर्वसुंदरी

త్రినేత్రా, త్రివక్త్రా, త్రిపదా, సర్వమంగళా; హుంకారహేతి, తాలేశీ, సర్పాస్యా మరియు సర్వసుందరీ।

Verse 7

सिद्धिर्बुद्धिः स्वधा स्वाहा महानिद्रा शराशना । पाशपाणिः खरमुखी वज्रतारा षडानना

సిద్ధి, బుద్ధి, స్వధా, స్వాహా, మహానిద్రా, శరాశనా; పాశపాణి, ఖరముఖీ, వజ్రతారా మరియు షడాననా।

Verse 8

मयूरवदना काकी शुकी भासी गरुत्मती । पद्मावती पद्मकेशी पद्मास्या पद्मवासिनी

మయూరవదనా, కాకీ, శుకీ, భాసీ, గరుత్మతీ; పద్మావతీ, పద్మకేశీ, పద్మాస్యా మరియు పద్మవాసినీ।

Verse 9

अक्षरा त्र्यक्षरा तंतुः प्रणवेशी स्वरात्मिका । त्रिवर्गा गर्वरहिता अजपा जपहारिणी

అక్షరా, త్ర్యక్షరా, తంతు, ప్రణవేశీ, స్వరాత్మికా; త్రివర్గా, గర్వరహితా, అజపా మరియు జపహారిణీ।

Verse 10

जपसिद्धिस्तपःसिद्धिर्योगसिद्धिः परामृता । मैत्रीकृन्मित्रनेत्रा च रक्षोघ्नी दैत्यतापनी

జపసిద్ధి, తపఃసిద్ధి, యోగసిద్ధి, పరామృతా; మైత్రీకృత్, మిత్రనేత్రా, రక్షోఘ్నీ మరియు దైత్యతాపనీ।

Verse 11

स्तंभनी मोहनीमाया बहुमाया बलोत्कटा । उच्चाटनी महोल्कास्या दनुजेंद्रक्षयंकरी

ఆమె స్థంభిని, మోహిని మాయ, అనేక మాయలకు అధిష్ఠాత్రి, ఘోరబలవతి. ఆమె ఉచ్చాటని, మహాజ్వాలాముఖి, దానవేంద్రుల సంహారకారిణి.

Verse 12

क्षेमकरी सिद्धिकरी छिन्नमस्ता शुभानना । शाकंभरी मोक्षलक्ष्मीस्त्रिवर्गफलदायिनी

ఆమె క్షేమకారిణి, సిద్ధిదాయిని, శుభముఖి ఛిన్నమస్తా. ఆమె శాకంభరీ; ఆమె మోక్షలక్ష్మి—ధర్మార్థకామ త్రివర్గ ఫలదాయిని.

Verse 13

वार्ताली जंभली क्लिन्ना अश्वारूढा सुरेश्वरी । ज्वालामुखी प्रभृतयो नवकोट्यौ महाबलाः

వార్తాలీ, జంభలీ, క్లిన్నా, అశ్వారూఢా, సురేశ్వరీ, జ్వాలాముఖీ మొదలైనవారు—నవకోటి సంఖ్యలో—అందరూ మహాబలవంతులుగా ప్రత్యక్షమయ్యారు.

Verse 14

बलानि बलिनां ताभिर्दानवानां स्वलीलया । संक्षिप्ता निजगंतीव प्रलयानलहेतेभिः

వారిచే, స్వలీలతోనే, బలవంతులైన దానవుల సేనలు నలిపి కుదించబడ్డాయి—ప్రళయాగ్ని కారణాలే చేసినట్లుగా.

Verse 15

तावत्स दुर्गो दैत्येंद्रः पयोदांतरतो बली । चकार करकावृष्टिं वात्या वेगवतीं बहु

అప్పుడు ఆ బలవంతుడైన దైత్యేంద్రుడు దుర్గ మేఘాంతరమునుండి వడగండ్ల వర్షాన్ని కురిపించాడు; ఇంకా అనేక వేగవంతమైన ఘోర వాత్యలను కలిగించాడు.

Verse 16

ततो भगवती देवी शोषणास्त्र प्रयोगतः । वृष्टिं निवारयामास सवर्षोपलमयी क्षणात्

అప్పుడు భగవతీ దేవి శోషణాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి క్షణమాత్రంలో గోళీలతో కూడిన ఆ వర్షాన్ని నివారించింది।

Verse 17

योषिन्मनोरथवती षंढं प्राप्य यथाऽफला । सा दैत्यकरकावृष्टिर्देवीं प्राप्य तथाभवत्

ఎలా కోరికలతో నిండిన స్త్రీ నపుంసకుణ్ని పొందితే ఫలహీనమవుతుందో, అలాగే దైత్యుని గోళీవర్షం దేవిని చేరగానే వ్యర్థమైంది।

Verse 18

अथ दैतेयराजेन बाहुसंकर्षकोपतः । उत्पाट्य शैलशिखरं परिक्षिप्तं नभोंगणात्

తర్వాత దైత్యరాజు భుజాలను బలంగా లాగిన కోపంతో ఒక పర్వతశిఖరాన్ని పెకలించి ఆకాశవీధిలోకి విసిరేశాడు।

Verse 19

अद्रेः शृंगं सुविस्तीर्णमापतत्परिवीक्ष्य सा । शतकोटिप्रहारेण कोटिशः सकलं व्यधात्

ఆ విస్తారమైన పర్వతశిఖరం పడివస్తున్నదని చూసి, ఆమె శతకోటి ప్రహారాలతో దానిని పూర్తిగా కోటానుకోట్ల ముక్కలుగా చెదరగొట్టింది।

Verse 20

आंदोल्य मौलिमसकृत्कुंडलाभ्यां विराजितम् । गजीभूयाशु दुद्राव तां देवीं समरेऽसुरः

తలని మళ్లీ మళ్లీ ఊపుతూ, చెవిపోగుల కాంతితో మెరిసిపోతూ, ఆ అసురుడు వెంటనే గజరూపం ధరించి సమరంలో దేవిపై దూసుకొచ్చాడు।

Verse 21

शैलाकारं तमायांतं दृष्ट्वा भगवती गजम् । बद्ध्वा पाशेन जवतः खङ्गेन करमच्छिनत्

పర్వతాకారమైన ఆ ఏనుగు వేగంగా దూసుకొస్తుండగా చూసిన భగవతీ దేవి, వెంటనే పాశంతో బంధించి, ఖడ్గంతో దాని తొండాన్ని కోసివేసింది।

Verse 22

ततोत्यंतं स चीत्कृत्य देव्याकृत्तकरःकरी । अकिंचित्करतां प्राप्य माहिषं वपुराददे

అప్పుడు దేవి తొండం కోసినందున ఆ ఏనుగు తీవ్రమైన వేదనతో కేకలు వేసి, అసహాయుడై ఏనుగు రూపాన్ని విడిచి మహిష (గేదె) దేహాన్ని ధరించాడు।

Verse 23

अचलां सचलां सर्वां स चक्रे सुरघाततः । शिलोच्चयांश्च बहुशः शृंगाभ्यां सोक्षिपद्बली

దేవులను సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో ఉన్న ఆ బలవంతుడు స్థావర-జంగమ సమస్తాన్ని కంపింపజేశాడు; తన కొమ్ములతో మళ్లీ మళ్లీ రాళ్ల గుట్టలను ఎత్తి విసిరేశాడు।

Verse 25

महामहिषरूपेण तेन त्रैलोक्यमंडपः । आंदोलितोति बलिना युगांते वात्यया यथा

ఆ మహా మహిషరూపంలో ఆ బలవంతుడు త్రిలోకమనే మండపాన్ని, యుగాంతంలో వీచే తుఫాను అన్నిటినీ ఊగించునట్లు, ఊగించాడు।

Verse 26

ब्रह्मांडमप्यकांडेन तद्भयेन समाकुलम् । दृष्ट्वा भगवती क्रुद्धा त्रिशूलेन जघान तम्

అతని భయంతో అకస్మాత్తుగా కలవరపడిన బ్రహ్మాండాన్నికూడా చూసి భగవతీ దేవి కోపించి, త్రిశూలంతో అతనిని ఘాతమాడింది।

Verse 27

त्रिशूलघातविभ्रांतः पतित्वा पुनरुत्थितः । तं त्यक्त्वा माहिषं वेषमभूद्बाहुसहस्रभृत्

త్రిశూలఘాతంతో విభ్రాంతుడై అతడు పడిపోయి, మళ్లీ లేచాడు. మహిషవేషాన్ని విడిచి, సహస్రబాహువులు కలవాడిగా అయ్యాడు।

Verse 28

स दुर्गो नितरां दुर्गो विबभौ समराजिरे । आयुधानां सहस्राणि बिभ्रत्कालांतकोपमः

యుద్ధప్రభలో అతడు అత్యంత దుర్జేయుడుగా—నిజంగా ‘దుర్గుడు’గా—వెలిగాడు. సహస్రాయుధాలు ధరించి, కాలాంతకోపంలా భయంకరంగా కనిపించాడు।

Verse 29

अथ तूर्णं स दैत्येंद्रस्तां देवीं रणकोविदाम् । महाबलः प्रगृह्याशु नीतवानान्गगनांगणम्

అప్పుడు మహాబలుడైన దైత్యేంద్రుడు రణనిపుణురాలైన ఆ దేవిని వేగంగా పట్టుకొని, వెంటనే ఆకాశవిస్తారంలోకి తీసుకెళ్లాడు।

Verse 30

ततो नभोंगणाद्दूरात्क्षिप्त्वा स जगदंबिकाम् । क्षणात्कलंबजालेन च्छादयामास वेगवान्

తర్వాత ఆకాశమండలంలో దూరం నుంచి జగదంబికను విసిరివేసి, ఆ వేగవంతుడు క్షణంలోనే కలంబజాలంతో ఆమెను కప్పివేశాడు।

Verse 31

अथांतरिक्षगा देवी तस्य मार्गणमध्यगा । विद्युन्मालेव विबभौ महाभ्रपटलीधृता

అప్పుడు అంతరిక్షంలో సంచరించే దేవి, అతని శరమధ్యంలో నిలిచి, మహామేఘసమూహంపై మెరుపుల మాలలా ప్రకాశించింది।

Verse 32

तं विधूय शरत्रातं निजेषु निकरैरलम् । महेषुणाथ विव्याध सा तं दैत्यजनेश्वरम्

ఆ శరవర్షాన్ని తన సైన్యసమూహాలతో సమ్యగ్గా తొలగించి, ఆ దేవి మహాశరంతో దైత్యగణాధిపతిని ఛేదించింది।

Verse 33

हृदि विद्धस्तया देव्या स च तेन महेषुणा । व्याघूर्णमाननयनः क्षितिमापाति विह्वलः

ఆ దేవి వేసిన ఆ మహాశరంతో హృదయంలో బాణవిద్దుడై, కళ్లూ తిరుగుతూ విహ్వలుడై భూమిపై పడిపోయాడు।

Verse 34

महारुधिरधाराभिः स्रवंतीं च प्रवर्तयन् । तस्मिन्निपतिते दुर्गे महादुर्गपराक्रमे

మహారక్తధారలు ప్రవహించసాగాయి; దుర్గాదేవి యొక్క మహాదుర్గమయ పరాక్రమంతో ఆ మహాశత్రువు పడిపోయినప్పుడు—

Verse 35

देवदुंदुभयो नेदुः प्रहृष्टानि जगंति च । सूर्याचंद्रमसौ साग्नी तेजो निजमवापतुः

దేవదుందుభులు మ్రోగాయి, లోకాలు హర్షించాయి; సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్నితో కూడి తమ తమ తేజస్సును మళ్లీ పొందారు।

Verse 36

पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वंतः प्राप्ता देवा महर्षिभिः । तुष्टुवुश्च महादेवीं महास्तुतिभिरादरात्

పుష్పవృష్టి చేస్తూ దేవతలు మహర్షులతో కలిసి వచ్చారు; భక్తి-ఆదరాలతో మహాస్తుతులతో మహాదేవిని స్తుతించారు।

Verse 37

देवा ऊचुः । नमो देवि जगद्धात्रि जगत्रयमहारणे । महेश्वर महाशक्ते दैत्यद्रुमकुठारके

దేవులు పలికిరి—హే దేవి జగద్ధాత్రి, నీకు నమస్కారం. హే త్రిలోక మహారణ్యసమ యుద్ధభూమి-స్వరూపిణి, మహేశ్వర మహాశక్తి, దైత్యవృక్షాలను నరికే కుఠారమూర్తి!

Verse 38

त्रैलोक्यव्यापिनि शिवे शंखचक्रगदाधरि । स्वशार्ङ्गव्यग्रहस्ताग्रे नमो विष्णुस्वरूपिणि

హే త్రిలోకవ్యాపిని శివా, శంఖ-చక్ర-గదాధారిణి, శార్ఙ్గ ధనుస్సుపై చేయి సిద్ధంగా ఉన్నదే—హే విష్ణుస్వరూపిణి, నీకు నమస్కారం.

Verse 39

हंसयाने नमस्तुभ्यं सर्वसृष्टिविधायिनि । प्राचां वाचां जन्मभूमे चतुराननरूपिणि

హంసవాహినీ, సమస్త సృష్టిని విధించే దేవి, ప్రాచీన వేదవాణికి జన్మభూమి, చతురానన (బ్రహ్మ) స్వరూపిణీ—నీకు నమస్కారం.

Verse 40

त्वमैंद्री त्वं च कौबेरी वायवी त्वं त्वमंबुपा । त्वं यामी नैरृती त्वं च त्वमैशी त्वं च पावकी

నీవే ఐంద్రీ, నీవే కౌబేరీ; నీవే వాయవీ, నీవే అంబుపా. నీవే యామీ, నీవే నైరృతీ; నీవే ఐశీ, నీవే పావకీ.

Verse 41

शशांककौमुदी त्वं च सौरी शक्तिस्त्वमेव च । सर्वदेवमयी शक्तिस्त्वमेव परमेश्वरी

నీవే చంద్రుని శీతల కౌముది, నీవే సూర్యుని శక్తి. సర్వదేవమయమైన శక్తి నీవే—నీవే పరమేశ్వరి.

Verse 42

त्वं गौरी त्वं च सावित्री त्वं गायत्री सरस्वती । प्रकृतिस्त्वं मतिस्त्वं च त्वमहंकृतिरूपिणी

నీవే గౌరీ, నీవే సావిత్రీ; నీవే గాయత్రీ, సరస్వతీ. నీవే ప్రకృతి, నీవే మతి (బుద్ధి), నీవే అహంకారరూపిణి.

Verse 43

चेतः स्वरूपिणी त्वं वै त्वं सर्वेंद्रियरूपिणी । पंचतन्मात्ररूपा त्वं महाभूतात्मिकेंबिके

నీవు నిజంగా చైతన్యస్వరూపిణి; నీవే సమస్త ఇంద్రియరూపిణి. ఓ అంబికే, నీవే పంచ తन्मాత్రరూపం, మహాభూతాత్మిక కూడా నీవే.

Verse 44

शब्दादि रूपिणी त्वं वै करणानुग्रहा त्वमु । ब्रह्मांडकर्त्री त्वं देवि ब्रह्मांडांतस्त्वमेव हि

నీవే శబ్దాది విషయరూపిణి; నీవే కరణాల (ఇంద్రియాల) పై అనుగ్రహమిచ్చేది. ఓ దేవీ, నీవే బ్రహ్మాండకర్త్రి; ఆ బ్రహ్మాండాంతరంలో నీవే అంతఃస్థ సత్యంగా నిలిచివున్నావు.

Verse 45

त्वं परासि महादेवि त्वं च देवि परापरा । परापराणां परमा परमात्मस्वरूपिणी

ఓ మహాదేవీ, నీవే పరా (పరమ)వు; ఓ దేవీ, నీవే పరాపరా—పరమూ అపరమూ రెండింటికీ అతీతం. పరా-అపరములన్నిటిలో నీవే పరమ, పరమాత్మస్వరూపిణి.

Verse 46

सर्वरूपा त्वमीशानि त्वमरूपासि सर्वगे । त्वं चिच्छक्तिर्महामाये त्वं स्वाहा त्वं स्वधामृते

ఓ ఈశానీ, నీవు సర్వరూపిణి; ఓ సర్వగే, నీవు అరూపిణి కూడా. ఓ మహామాయే, నీవు చిచ్ఛక్తి; నీవే స్వాహా, నీవే స్వధా—ఓ అమృతస్వరూపిణి.

Verse 47

वषड्वौषट्स्वरूपासि त्वमेव प्रणवात्मिका । सर्वमंत्रमयी त्वं वै ब्रह्माद्यास्त्वत्समुद्भवाः

నీవే వషట్‌–వౌషట్‌ స్వరూపిణి; నీవే ప్రణవమైన ‘ఓం’ యొక్క ఆత్మస్వరూపము. నీవు సమస్త మంత్రమయి; బ్రహ్మాది దేవతలు నిన్నుంచే ఉద్భవించారు.

Verse 48

चतुर्वर्गात्मिका त्वं वै चतुर्वर्गफलोदये । त्वत्तः सर्वमिदं विश्वं त्वयि सर्वं जगन्निधे

నీవే ధర్మ–అర్థ–కామ–మోక్షములైన చతుర్వర్గ స్వరూపిణి; వాటి ఫలములను ప్రసాదించువాడవు. నిన్నుంచే ఈ సమస్త విశ్వము పుట్టింది; నీయందే సమస్త జగత్తు నిలిచియున్నది, ఓ జగన్నిధి.

Verse 49

यद्दृश्यं यददृश्यं च स्थूलसूक्ष्मस्वरूपतः । तत्र त्वं शक्तिरूपेण किंचिन्न त्वदृते क्वचित्

దృశ్యమైనదైనా అదృశ్యమైనదైనా—స్థూలమో సూక్ష్మమో ఏ స్వరూపమైనా—అందులో నీవు శక్తిరూపంగా ఉన్నావు. నిన్ను విడిచి ఎక్కడా, ఎప్పుడూ, ఏదీ లేదు.

Verse 50

मातस्त्वयाद्य विनिहत्य महासुरेंद्रं दुर्गं निसर्गविबुधार्पितदैत्यसैन्यम् । त्राताः स्म देवि सततं नमतां शरण्ये त्वत्तोऽपरः क इह यं शरणं व्रजामः

హే మాతా! నేడు నీవు మహాసురేంద్రుని, దేవతలకు విరోధంగా విధిచే సమర్పితమైనట్లు ఉన్న, దుర్జయమైన దైత్యసైన్యసహిత దుర్గాన్ని సంహరించి మమ్మల్ని రక్షించావు. హే దేవి, నమస్కరించువారికి శరణ్యే! నిన్ను తప్ప ఈ లోకంలో మేము ఎవరి శరణు వేడగలము?

Verse 51

लोके त एव धनधान्यसमृद्धिभाजस्ते पुत्रपौत्रसुकलत्र सुमित्रवंतः । तेषां यशः प्रसरचंद्रकरावदातं विश्वं भवेद्भवसि येषु सुदृक्त्वमीशे

ఈ లోకంలో ధన-ధాన్య సమృద్ధిని పొందేది వారే; వారికి పుత్రపౌత్రులు, సుకలత్రం, సుమిత్రులు కలుగుతారు. వారి యశస్సు చంద్రకిరణాలవలె శుభ్రంగా విస్తరించి జగత్తంతా వ్యాపిస్తుంది—హే ఈశ్వరీ, నీవు కృపాదృష్టి ప్రసాదించిన వారిపై.

Verse 52

त्वद्भक्तिचेतसि जनेन विपत्तिलेशः क्लेशः क्व वानुभवती नतिकृत्सु पुंसु । त्वन्नामसंसृतिजुषां सकलायुषां क्व भूयः पुनर्जनिरिह त्रिपुरारिपत्नि

త్రిపురారివధూ! నీ భక్తిలో చిత్తం నిలిచిన జనునికి విపత్తు లేశమూ ఎక్కడ, క్లేశమూ ఎక్కడ—అత్యంత కష్టకాలంలోనైనా? మరియు జీవితమంతా నీ నామమనే తారక ప్రవాహాన్ని ఆశ్రయించినవారికి ఇక్కడ—ప్రత్యేకించి కాశీలో—మళ్లీ జన్మ ఎక్కడ?

Verse 53

चित्रं यदत्र समरे स हि दुर्गदैत्यस्त्वद्दृष्टिपातमधिगम्य सुधानिधानम् । मृत्योर्वशत्वमगमद्विदितं भवानि दुष्टोपि ते दृशिगतः कुगतिं न याति

ఎంత విచిత్రం, ఓ భవానీ! ఈ సమరంలో ఆ దుర్గదైత్యుడు—నీ దృష్టిపాతం అమృతనిధిలా పొందినప్పటికీ—మృత్యువశుడయ్యాడు. అయినా, దేవీ, ప్రసిద్ధమే: దుష్టుడైనా నీ దృష్టికి వచ్చినవాడు కుగతికి పోడు.

Verse 54

निःश्वासवातनिहताः पेतुरुर्व्यां महाद्रुमाः । उद्वेलिताः समभवन्सप्तापि जलराशयः

నిశ్వాసంలా ఉప్పొంగిన ప్రబల వాయువు దెబ్బకు మహావృక్షాలు భూమిపై కూలిపోయాయి; అలాగే ఏడు జలరాశులన్నీ ఉప్పొంగి పొంగిపొర్లాయి.

Verse 55

प्राच्यां मृडानि परिपाहि सदा नतान्नो याम्यामव प्रतिपदं विपदो भवानि । प्रत्यग्दिशि त्रिपुरतापन पत्नि रक्ष त्वं पाह्युदीचि निजभक्तजनान्महेशि

హే మృడానీ! తూర్పు దిశలో సదా నమస్కరించిన మమ్మల్ని కాపాడు. హే భవానీ! దక్షిణ దిశలో ప్రతి అడుగులో విపత్తుల నుంచి రక్షించు. హే త్రిపురతాపనపత్నీ! పడమర దిశలో కాపాడుము. హే మహేశీ! ఉత్తర దిశలోనూ నీ భక్తజనులను రక్షించు.

Verse 56

ब्रह्माणि रक्ष सततं नतमौलिदेशं त्वं वैष्णवि प्रतिकुलं परिपालयाधः । रुद्राग्नि नैरृति सदागति दिक्षु पांतु मृत्युंजया त्रिनयना त्रिपुरा त्रिशक्त्यः

హే బ్రహ్మాణీ! నమించిన భక్తుల శిరస్సులు నిండిన ఈ పవిత్ర ప్రాంతాన్ని సదా రక్షించు. హే వైష్ణవీ! క్రిందనుండి వచ్చే ప్రతికూల శత్రుబలాన్ని నిరోధించి కాపాడు. రుద్రా, అగ్ని, నైరృతీ—దిశలలో సదా సంచరించే రక్షకులు—అన్ని వైపులా కాపాడుగాక; మరియు మృత్యుంజయా, త్రినయనా, త్రిపురా, త్రిశక్తులు అచంచల రక్షణ ప్రసాదించుగాక.

Verse 57

पातु त्रिशूलममले तव मौलिजान्नो भालस्थलं शशिकला मृदुमाभ्रुवौ च । नेत्रे त्रिलोचनवधूर्गिरिजा च नासामोष्ठं जया च विजयात्वधरप्रदेशम्

హే నిర్మల దేవీ, నీ మౌలిపై ఉన్న కిరీటాన్ని త్రిశూలము రక్షించుగాక; నీ భాలస్థలమును, మృదువైన భ్రూయుగలమును శశికళ రక్షించుగాక. త్రిలోచనుని ప్రియ గిరిజా నీ నేత్రాలను కాపాడుగాక; జయా–విజయా నీ నాసిక, ఓష్ఠములు మరియు అధోముఖ ప్రాంతాన్ని రక్షించుగాక.

Verse 58

श्रोत्रद्वयं श्रुतिरवा दशनावलिं श्रीश्चंडी कपोलयुगलं रसनां च वाणी । पायात्सदैव चिबुकं जयमंगला नः कात्यायनी वदनमंडलमेव सर्वम्

సర్వ శుభమండలస్వరూపిణి జయమంగళా కాత్యాయనీ ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని కాపాడుగాక—ఆమె రెండు చెవులు శ్రుతిలా; దంతపంక్తి శ్రీలాగా; చండీ రూపంలో గండయుగలం; జిహ్వా మరియు వాణి; అలాగే ఆమె చిబుకమును కూడా సదా రక్షించుగాక.

Verse 59

कंठप्रदेशमवतादिह नीलकंठी भूदारशक्तिरनिशं च कृकाटिकायाम् । कौर्म्यं सदेशमनिशं भुजदंडमैंद्री पद्मा च पाणिफलकं नतिकारिणां नः

నీలకంఠీ ఇక్కడ మా కంఠప్రాంతాన్ని కాపాడుగాక; భూదారాశక్తి నిరంతరం మా కృకాటికా (మెడ వెనుక భాగం)ను రక్షించుగాక. కౌర్మీ దేవి ఈ స్థానాన్ని సదా కాపాడుగాక; ఐంద్రీ భుజదండాన్ని (పై భుజం) రక్షించుగాక; నమస్కరించువారైన మా పాణితలాలను పద్మా దేవి కాపాడుగాక.

Verse 60

हस्तांगुलीः कमलजा विरजानखांश्च कक्षांतरं तरणिमंडलगा तमोघ्नी । वक्षःस्थलं स्थलचरी हृदयं धरित्री कुशिद्वयं त्ववतु नः क्षणदाचरघ्नी

కమలజ దేవి—నిర్మల నఖములు కలది, సూర్యమండలంలో నివసించి అంధకారాన్ని తొలగించేది, పవిత్ర భూమిపై సంచరించేది—మమ్మల్ని కాపాడుగాక: మా చేతి వేళ్లు, కక్షాంతరం; వక్షస్థలం, హృదయం, అలాగే మా యుగ్మ గుహ్య/ప్రాణస్థానాలను; ఆమె రాత్రిచర దుష్టశక్తులను సంహరించేది.

Verse 61

अव्यात्सदा दरदरीं जगदीश्वरी नो नाभिं नभोगतिरजात्वथ पृष्ठदेशम् । पायात्कटिं च विकटा परमास्फिचौ नो गुह्यं गुहारणिरपानमपाय हंत्री

జగదీశ్వరీ ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని కాపాడుగాక—దరదరీ రూపంలో మా నాభిని; నభోగతిరజా రూపంలో మా పృష్ఠదేశాన్ని. వికటా దేవి మా కటిని మరియు ఉన్నత స్ఫిచౌ (నితంబాలు)ను రక్షించుగాక; అపాయహంత్రి గుహారణి మా గుహ్యాంగములు మరియు అపానవాయువును కాపాడుగాక.

Verse 62

ऊरुद्वयं च विपुला ललिता च जानू जंघे जवाऽवतु कठोरतरात्र गुल्फौ । पादौ रसातलचरांगुलिदेशमुग्रा चांद्री नखान्त्पदतलं तलवासिनी च

విపులా నా రెండు తొడలను రక్షించుగాక; లలితా నా మోకాళ్లను కాపాడుగాక. జవా నా కాళ్ల మోచేతి భాగాలను (జంఘలను) రక్షించుగాక; అత్యంత దృఢమైన దేవి నా మడమలను కాపాడుగాక. పాతాళచరులను కూడా వశపరచు ముగ్రా నా పాదములు, పాదవేళ్లను రక్షించుగాక; చాంద్రీ నా నఖాంతములు మరియు పాదతలమును కాపాడుగాక; తలవాసినీ పాదతలపు క్రిందిభాగమును సర్వతో రక్షించుగాక.

Verse 63

गृहं रक्षतु नो लक्ष्मीः क्षेत्रं क्षेमकरी सदा । पातु पुत्रान्प्रियकरी पायादायुः सनातनी

లక్ష్మీ మా గృహాన్ని రక్షించుగాక; సదా క్షేమం కలిగించే దేవి మా క్షేత్రభూమిని కాపాడుగాక. ప్రియకరీ దేవి మా కుమారులను రక్షించుగాక; సనాతనీ దేవి మా ఆయుష్షును కాపాడుగాక.

Verse 64

यशः पातु महादेवी धर्मं पातु धनुर्धरी । कुलदेवी कुलं पातु सद्गतिं सद्गतिप्रदा

మహాదేవి నా యశస్సు, గౌరవాన్ని రక్షించుగాక; ధనుర్ధరీ దేవి నా ధర్మాన్ని కాపాడుగాక. కులదేవి మా వంశాన్ని రక్షించుగాక; సద్గతిని ప్రసాదించే దేవి నా శుభగతిని కాపాడుగాక.

Verse 65

रणे राजकुले द्यूते संग्रामे शत्रुसंकटे । गृहे वने जलादौ च शर्वाणी सर्वतोऽवतु

యుద్ధంలో, రాజసభలో, జూదంలో, సంగ్రామంలో మరియు శత్రు సంకటంలో; ఇంటిలో, అడవిలో, జలములలో మొదలైన చోట్ల—శర్వాణీ మమ్మల్ని అన్ని వైపులా రక్షించుగాక.

Verse 66

इति स्तुत्वा जगद्धात्रीं प्रणेमुश्च पुनःपुनः । सर्वे सवासवा देवाः सर्षिगंधर्वचारणाः

ఇలా జగద్ధాత్రిని స్తుతించి వారు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించారు—ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు, అలాగే ఋషులు, గంధర్వులు, చారణులు కూడా.

Verse 67

ततस्तुष्टा जगन्माता तानाह सुरसत्तमान् । स्वाधिकारान्सुराः सर्वे शासतु प्राग्यथायथा

అప్పుడు జగన్మాత సంతోషించి దేవశ్రేష్ఠులను ఉద్దేశించి పలికింది— “దేవులారా, మీరు అందరూ మీ మీ అధికార ప్రాంతాలను పూర్వంలాగానే యథావిధిగా పాలించండి.”

Verse 68

तुष्टाहमनया स्तुत्या नितरां तु यथार्थया । वरमन्यं प्रदास्यामि तच्छृणुध्वं सुरोत्तमाः

ఈ యథార్థమైన స్తుతితో నేను అత్యంత సంతోషించాను. ఇప్పుడు నేను మరొక వరం ప్రసాదిస్తాను— హే దేవశ్రేష్ఠులారా, దానిని వినండి.

Verse 69

दुर्गोवाच । यः स्तोष्यति तु मां भक्त्या नरः स्तुत्यानया शुचिः । तस्याहं नाशयिष्यामि विपदं च पदे पदे

దుర్గా పలికింది— “శుద్ధహృదయుడైన ఏ నరుడైనా ఈ స్తోత్రంతో భక్తితో నన్ను స్తుతిస్తే, అతని విపత్తును నేను అడుగడుగునా నశింపజేస్తాను.”

Verse 70

एतत्स्तोत्रस्य कवचं परिधास्यति यो नरः । तस्य क्वचिद्भयं नास्ति वज्रपंजरगस्य हि

ఎవడు ఈ స్తోత్రాన్ని కవచంలా ధరించునో, అతనికి ఎక్కడా భయం ఉండదు; అతడు వజ్రపంజరంలో ఉన్నవాడివలె అవుతాడు.

Verse 71

अद्यप्रभृति मे नाम दुर्गेति ख्यातिमेष्यति । दुर्गदैत्यस्य समरे पातनादति दुर्गमात्

ఈ రోజు నుండి నా నామం ‘దుర్గా’గా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది; ఎందుకంటే సమరంలో నేను దుర్గదైత్యుణ్ని ఆ దుర్గమ స్థానం నుండి పడగొట్టాను.

Verse 72

ये मां दुर्गां शरणगा न तेषां दुर्गतिः क्वचित् । दुर्गास्तुतिरियं पुण्या वज्रपंजरसंज्ञिका

ఎవరు నన్ను—దుర్గను—శరణు పొందుతారో, వారికి ఎప్పటికీ దుర్గతి కలగదు. దుర్గాస్తుతి అయిన ఈ పుణ్య స్తోత్రము ‘వజ్రపంజర’మని ప్రసిద్ధి.

Verse 73

अनया कवचं कृत्वा मा बिभेतु यमादपि । भूतप्रेतपिशाचाश्च शाकिनीडाकिनी गणाः

ఈ స్తోత్రాన్ని కవచంగా ధరించినవాడు యముని కూడా భయపడనక్కరలేదు. భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు మరియు శాకినీ-డాకినీ గణాలు దూరమవుతాయి.

Verse 74

झोटिंगा राक्षसाः क्रूरा विष सर्पाग्नि दस्यवः । वेतालाश्चापि कंकाल ग्रहा बालग्रहा अपि

ఝోటింగాలు, క్రూర రాక్షసులు, విషం, సర్పాలు, అగ్ని, దొంగలు; అలాగే వేతాళాలు, కంకాళాలు, గ్రహపీడలు, బాలగ్రహాలు కూడా (ఈ రక్షణతో) తొలగిపోతాయి.

Verse 75

वातपित्तादि जनितास्तथा च विषमज्वराः । दूरादेव पलायंते श्रुत्वा स्तुतिमिमां शुभाम्

వాత-పిత్తాది కారణంగా కలిగే వ్యాధులు, అలాగే విషమ జ్వరాలు కూడా—ఈ శుభ స్తుతిని విన్న వెంటనే—దూరం నుంచే పారిపోతాయి.

Verse 76

वज्रपंजर नामैतत्स्तोत्रं दुर्गाप्रशंसनम् । एतत्स्तोत्रकृतत्राणे वज्रादपि भयं नहि

దుర్గాదేవి ప్రశంసగా ఉన్న ఈ స్తోత్రము ‘వజ్రపంజర’మని పిలువబడుతుంది. ఈ స్తోత్రరక్షణ పొందినవానికి వజ్రం పట్ల కూడా భయం ఉండదు.

Verse 77

अष्टजप्तेन चानेन योभिमंत्र्य जलं पिबेत् । तस्योदरगतापीडा क्वापि नो संभविष्यति

ఈ మంత్రాన్ని ఎనిమిది సార్లు జపించి జలాన్ని అభిమంత్రించి త్రాగినవానికి, ఉదరవ్యథ గాని అంతర్గత పీడ గాని ఎక్కడా కలుగదు।

Verse 78

गर्भपीडा तु नो जातु भविष्यत्यभिमंत्रणात् । बालानां परमा शांतिरेतत्स्तोत्रांबुपानतः

ఈ అభిమంత్రణ వల్ల గర్భపీడ ఎప్పటికీ కలుగదు; ఈ స్తోత్రంతో అభిమంత్రితమైన జలాన్ని త్రాగితే పిల్లలకు పరమ శాంతి లభిస్తుంది।

Verse 79

यत्र सान्निध्यमेतस्य स्तवस्येह भविष्यति । एतास्तु शक्तयः सर्वा सर्वत्र सहिता मया

ఈ లోకంలో ఎక్కడెక్కడ ఈ స్తవం సాన్నిధ్యం కలుగుతుందో, అక్కడక్కడ నా తోడుగా ఈ సమస్త శక్తులు అన్నిచోట్లా సమేతంగా ఉంటాయి।

Verse 80

रक्षां परिकरिष्यंति मद्भक्तानां ममाज्ञया । इति दत्त्वा वरान्देवी देवेभ्यो तर्हि ता तदा

“నా ఆజ్ఞచేత వారు నా భక్తులను రక్షిస్తారు”—అని వరాలు ఇచ్చి దేవి ఆ సమయంలో దేవతలకు పలికింది।

Verse 81

तेपि स्वर्गौकसः सर्वे स्वंस्वं स्वर्गं ययुर्मुदा । स्कंद उवाच । इत्थं दुर्गाभवन्नाम तया देव्या महामुने । काश्यां सेव्या यथा सा च तच्छृणुष्व वदामि ते

ఆ స్వర్గవాసులందరూ ఆనందంతో తమ తమ స్వర్గాలకు వెళ్లిపోయారు। స్కందుడు పలికెను—ఓ మహామునీ, ఈ విధంగా ఆ దేవి ‘దుర్గా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇప్పుడు కాశీలో ఆమెను ఏ విధంగా సేవించి పూజించవలెనో వినుము; నేను నీకు చెప్పుచున్నాను।

Verse 82

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां भौमवारे विशेषतः । संपूज्या सततं काश्यां दुर्गा दुर्गतिनाशिनी

అష్టమి, చతుర్దశి తిథుల్లో—ముఖ్యంగా మంగళవారంలో—కాశీలో దుర్గతినాశిని భగవతి దుర్గను నిత్యం విధివిధానంగా పూజించాలి.

Verse 83

नवरात्रं प्रयत्नेन प्रत्यहं सा समर्चिता । नाशयिष्यति विघ्नौघान्सुमतिं च प्रदास्यति

నవరాత్రంలో శ్రద్ధతో ప్రతిరోజూ ఆమెను సమ్యకంగా ఆరాధిస్తే, ఆమె విఘ్నాల ప్రవాహాన్ని నశింపజేసి సుమతిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 84

महापूजोपहारैश्च महाबलिनिवेदनैः । दास्यत्यभीष्टदा सिद्धिं दुर्गा काश्यां न संशयः

మహాపూజోపహారాలతోను, మహాబలి నివేదనలతోను కాశీలోని దుర్గా ఇష్టసిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 85

प्रतिसंवत्सरं तस्याः कार्या यात्रा प्रयत्नतः । शारदं नवरात्रं च सकुटुंबैः शुभार्थिभिः

ప్రతి సంవత్సరం శ్రద్ధతో ఆమె యాత్రను నిర్వహించాలి; ముఖ్యంగా శారద నవరాత్రంలో, శుభాన్ని కోరేవారు కుటుంబంతో కలిసి చేయాలి.

Verse 86

यो न सांवत्सरीं यात्रां दुर्गायाः कुरुते कुधीः । काश्यां विघ्न सहस्राणि तस्य स्युश्च पदेपदे

దుర్గాదేవి యొక్క వార్షిక యాత్రను చేయని కుదీ మూర్ఖునికి, కాశీలో అడుగడుగునా వేలాది విఘ్నాలు కలుగుతాయి.

Verse 87

दुर्गाकुंडे नरः स्नात्वा सर्वदुर्गार्तिहारिणीम् । दुर्गां संपूज्य विधिवन्नवजन्माघमुत्सृजेत्

దుర్గాకుండంలో స్నానం చేసి, సమస్త దుఃఖదుర్గతులను హరించే దేవి దుర్గను విధివిధానంగా పూజించినవాడు, నవజన్మసంబంధ పాపాన్ని విడిచిపెడతాడు।

Verse 88

सा दुर्गाशक्तिभिः सार्धं काशीं रक्षति सर्वतः । ताः प्रयत्नेन संपूज्या कालरात्रिमुखा नरैः

ఆ దుర్గ తన శక్తులతో కలిసి కాశీని అన్ని వైపులా రక్షిస్తుంది. అందుచేత కాలరాత్రి మొదలైన ఆ శక్తులను మనుష్యులు శ్రద్ధతో, ప్రయత్నంతో పూజించాలి।

Verse 89

रक्षंति क्षेत्रमेतद्वै तथान्या नवशक्तयः । उपसर्गसहस्रेभ्यस्ता वैदिग्देवताक्रमात्

ఈ క్షేత్రాన్ని ఆ ఇతర తొమ్మిది శక్తులు కూడా రక్షిస్తాయి. దిక్కుదేవతల క్రమానుసారం అవి వేలాది ఉపద్రవాల నుండి దీనిని కాపాడుతాయి।

Verse 90

शतनेत्रा सहस्रास्या तथायुतभुजापरा । अश्वारूढा गजास्या च त्वरिता शववाहिनी

ఒకరు శతనేత్రా, మరొకరు సహస్రముఖీ; ఇంకొకరికి అనేక భుజాలు. ఒకరు అశ్వారూఢా, ఒకరు గజాస్యా; ఒకరు త్వరితా, మరొకరు శవవాహినీ—శవంపై ఆరూఢ.

Verse 91

विश्वा सौभाग्यगौरी च सृष्टाः प्राच्यादिमध्यतः । एता यत्नेन संपूज्याः क्षेत्ररक्षणदेवताः

తూర్పు దిశ మొదలుకొని మధ్య ప్రాంతంలో విశ్వా మరియు సౌభాగ్యగౌరీ ప్రదర్శితమయ్యారు. ఈ క్షేత్రరక్షక దేవతలను శ్రద్ధతో పూజించాలి।

Verse 92

तथैव भैरवाश्चाष्टौ दिक्ष्वष्टासु प्रतिष्ठिताः । रक्षंति सततं काशीं निर्वाणश्रीनिकेतनम्

అదేవిధంగా అష్టదిక్కులలో స్థితులైన ఎనిమిది భైరవులు నిరంతరం కాశీని రక్షిస్తారు—ఆ కాశీ నిర్వాణశ్రీకి నిలయము।

Verse 93

रुरुश्चंडोसितांगश्च कपाली क्रोधनस्तथा । उन्मत्तभैरवस्तद्वत्क्रमात्संहारभीषणौ

వారు రురు, చండ, అసితాంగ, కపాలీ, క్రోధన; అలాగే ఉన్మత్త-భైరవుడు—మరియు క్రమంగా సంహారభీషణులైన ఇద్దరు భైరవులు।

Verse 94

चतुःषष्टिस्तु वेताला महाभीषणमूर्तयः । रुंडमुंडस्रजः सर्वे कर्त्रीखर्परपाणयः

అత్యంత భయంకర రూపములైన అరవై నాలుగు వేతాళులు ఉన్నారు; వారందరూ తెగిన తలల మాలలు ధరించి, చేతుల్లో కత్తులు మరియు కపాలపాత్రలు పట్టుకుంటారు।

Verse 95

श्ववाहना रक्तमुखा महादंष्ट्रा महाभुजाः । नग्ना विमुक्तकेशाश्च प्रमत्ता रुधिरासवैः

వారు శ్వానవాహనులు, రక్తముఖులు, మహాదంష్ట్రులు, మహాభుజులు; నగ్నులు, విప్పిన జుట్టుతో, రక్తమదిరలతో మత్తులై ఉంటారు।

Verse 96

नानारूपधराः सर्वे नानाशस्त्रास्त्र पाणयः । तदाकारैश्च तद्भृत्यैः कोटिशः परिवारिताः

వారందరూ అనేక రూపాలు ధరించి, అనేక శస్త్రాస్త్రాలను చేతుల్లో పట్టుకుంటారు; అలాగే అదే ఆకారమున్న కోటానుకోట్ల సేవకులతో పరివృతులై ఉంటారు।

Verse 97

विद्युज्जिह्वो ललज्जिह्वः क्रूरास्यः क्रूरलोचनः । उग्रो विकटदंष्ट्रश्च वक्रास्यो वक्रनासिकः

ఒకడు విద్యుత్తులాంటి నాలుకగలవాడు, మరొకడు వేలాడే నాలుకగలవాడు; ఒకడు క్రూర ముఖుడు, క్రూర నేత్రుడు. ఒకడు ఉగ్రుడు, వికట దంష్ట్రలతో భయంకరుడు; ఒకడు వంకర ముఖుడు, వంకర ముక్కుగలవాడు.

Verse 98

जंभको जृंभणमुखो ज्वालानेत्रो वृकोदरः । गर्तनेत्रो महानेत्रस्तुच्छनेत्रोंऽत्रमण्डनः

ఒకడు జంభకుడు, ఒకడు జృంభణముఖుడు (వెదురు నోరు); ఒకడు జ్వాలానేత్రుడు, ఒకడు వృకోదరుడు (నక్క/తోడేలు పొట్ట). ఒకడు గర్తనేత్రుడు (లోతైన కళ్ళు), ఒకడు మహానేత్రుడు; ఒకడు తుచ్ఛనేత్రుడు; మరొకడు అంత్రమాలలతో అలంకృతుడు.

Verse 99

ज्वलत्केशः कंबुशिराः खर्वग्रीवो महाहनुः । महानासो लंबकर्णः कर्णप्रावरणोनसः

ఒకడు జ్వలించే కేశములు గలవాడు, ఒకడు శంఖసదృశ శిరస్సుగలవాడు; ఒకడు ఖర్వగ్రీవుడు (చిన్న మెడ), ఒకడు మహాహనువు (విశాల దవడ). ఒకడు మహానాసుడు (పెద్ద ముక్కు), ఒకడు లంబకర్ణుడు (పొడవైన చెవులు); ఒకడు చెవులు ముక్కును కప్పివేసేవాడు.

Verse 100

इत्यादयो मुने क्षेत्रं दुर्वृत्तरुधिरप्रियाः । त्रासयंतो दुराचारान्रक्षंति परितः सदा

ఓ మునీ! ఇలాంటి వారు మరెందరో—దుర్వృత్తులు, రుధిరప్రియులు—ఈ పుణ్యక్షేత్రాన్ని ఎల్లప్పుడూ అన్ని వైపులా కాపాడుతూ, దురాచారులను భయపెడుతుంటారు.

Verse 110

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीभक्तिपरैर्नरैः । श्रोतव्यमिदमाख्यानं महाविघ्ननिवारणम्

కాబట్టి కాశీభక్తిలో నిమగ్నులైన మనుష్యులు సమస్త ప్రయత్నంతో ఈ పుణ్యాఖ్యానాన్ని వినవలెను; ఇది మహావిఘ్నాలను నివారించేది.

Verse 112

काश्यां यस्यास्ति वै प्रेम तेन कृत्वाऽदरं गुरुम् । श्रोतव्यमिदमाख्यानं वज्रपंजरसन्निभम्

కాశీపై యథార్థ ప్రేమ కలవాడు, ముందుగా గురువును భక్తి-గౌరవాలతో పూజించి, వజ్రపంజరంలా దృఢమై రక్షించే ఈ పవిత్రాఖ్యానాన్ని శ్రవణం చేయవలెను।