Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

Devanagari script

गोष्ठी तिष्ठत्वियं तावत्प्रस्तुतं स्तौमि सांप्रतम् । यष्टुकामोस्म्यहं राजंस्त्वां सहायमतो वृणे

Transliteration

goṣṭhī tiṣṭhatviyaṃ tāvatprastutaṃ staumi sāṃpratam | yaṣṭukāmosmyahaṃ rājaṃstvāṃ sahāyamato vṛṇe

Translation

ఈ సంభాషణ కొంతసేపు నిలిచిపోనివ్వు; ఇప్పుడు సందర్భోచితంగా స్తుతిస్తాను. ఓ రాజా! నాకు యజ్ఞం చేయాలనే కోరిక ఉంది, అందుకే నిన్ను సహాయకుడిగా ఎంచుకుంటున్నాను.

Word by Word

• गोष्ठी: assembly/discourse
• गोष्ठी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोष्ठी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तिष्ठतु: let it remain/stand
• तिष्ठतु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु √स्था)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तावत्: for now/so long
• तावत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/परिमाणवाचक (for the time being/so long)

• प्रस्तुतम्: the matter at hand
• प्रस्तुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्र (उपसर्ग) + स्तु (धातु √स्तु) + क्त (कृत्)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘प्रस्तुत’ = ‘brought up/at hand’

• स्तौमि: I praise
• स्तौमि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु √स्तु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• साम्प्रतम्: now
• साम्प्रतम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (now/at present)

• यष्टुकामः: desirous to perform a sacrifice
• यष्टुकामः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यष्टु (तुमुन्-अन्त, √यज्) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (यष्टुं कामः)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• सहायम्: as helper/ally
• सहायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सहाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (Causal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थक (therefore/from this reason)

• वृणे: I choose
• वृणे: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु √वृ ‘choose’)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Divodāsa

Visual Art Cues

Scene: The speaker pauses the philosophical discourse and turns to immediate ritual matters, requesting the king’s assistance for a sacrifice; attendants prepare ritual implements (kuśa, ladles, fire altar).

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is advanced through cooperation: spiritual works like yajña often require righteous patronage and assistance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse is part of the Kāśī-centered narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

The intention to perform yajña (sacrifice) is stated, implying the need for a supporting patron/helper.