Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

जितरोषरयाः शूराः सौम्यसौंदर्यभूमयः । इत्यादि गुणसंपन्नाः सुसंचितयशोधनाः

Transliteration

jitaroṣarayāḥ śūrāḥ saumyasauṃdaryabhūmayaḥ | ityādi guṇasaṃpannāḥ susaṃcitayaśodhanāḥ

Translation

వారు క్రోధవేగాన్ని జయించిన శూరులు; సౌమ్యులు, సౌందర్యానికి నిలయభూమిలా ఉన్నవారు. ఇలాంటి గుణసంపత్తితో వారు సుయశస్సు అనే ధనాన్ని సమకూర్చుకున్నారు.

Word by Word

• जितरोषरयाः: having conquered anger and haste
• जितरोषरयाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; √जि) + रोष (प्रातिपदिक) + रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (रोषं रयं च जिताः = having conquered anger and impetuosity)

• शूराः: heroes/brave ones
• शूराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सौम्यसौंदर्यभूमयः: abodes of gentle beauty
• सौम्यसौंदर्यभूमयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक) + सौंदर्य (प्रातिपदिक) + भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (सौम्यसौंदर्यस्य भूमयः = abodes/grounds of gentle beauty)

• इति: thus
• इति: Discourse marker (वाक्यचिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थे अवतरण/उद्धरण-चिह्न (quotative particle)

• आदि: and so forth
• आदि: Discourse marker (वाक्यचिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: अव्यय; ‘आदि’ = and so on (enumerative)

• गुणसंपन्नाः: endowed with virtues
• गुणसंपन्नाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + संपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; √पद्/√पन् with सम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (गुणैः संपन्नाः = endowed with qualities)

• सुसंचितयशोधनाः: whose wealth is well-stored fame
• सुसंचितयशोधनाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + संचित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त; √चि with सम्) + यशस् (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि-समासः (सुसंचितं यशो धनं येषां ते)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājārṣi addressee

Visual Art Cues

Scene: A heroic king stands not with raised sword but with lowered weapon, calming a conflict; his face gentle, aura luminous; attendants and citizens witness, and a scroll or garland symbolizes ‘yaśas-dhana’.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Strength becomes dharmic when anger is mastered; true ‘wealth’ is the fame born of virtue.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is a moral-psychological teaching about conquering anger and cultivating virtues.