Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30

Devanagari script

विनतापृष्ठमारुह्य कद्रूः स्नेहवशात्ततः । वियन्मार्गमलंकृत्य ददर्शोष्णांशुमंडलम्

Transliteration

vinatāpṛṣṭhamāruhya kadrūḥ snehavaśāttataḥ | viyanmārgamalaṃkṛtya dadarśoṣṇāṃśumaṃḍalam

Translation

అప్పుడు స్నేహవశాత్ కద్రూ వినతా పিঠపై ఎక్కి, ఆకాశమార్గాన్ని శోభింపజేస్తూ, ఉష్ణకిరణ సూర్యమండలాన్ని దర్శించింది।

Word by Word

• विनतापृष्ठम्: Vinatā’s back
• विनतापृष्ठम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: vinatā-pṛṣṭha (प्रातिपदिक; विनता + पृष्ठ)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: ā + ruh (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having mounted’

• कद्रूः: Kadrū
• कद्रूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kadrū (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• स्नेहवशात्: due to affection
• स्नेहवशात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: sneha-vaśa (प्रातिपदिक; स्नेह + वश)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम् (Singular)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: अव्यय (Adverb: ‘then/from there’)

• वियन्मार्गम्: the sky-path
• वियन्मार्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: viyan-mārga (प्रातिपदिक; viyan = vyoman + mārga)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• अलंकृत्य: having adorned
• अलंकृत्य: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: alaṃ + kṛ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having adorned’

• ददर्श: she saw
• ददर्श: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dṛś (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular)

• उष्णांशुमण्डलम्: the orb of the hot-rayed (sun)
• उष्णांशुमण्डलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: uṣṇa-aṃśu-maṇḍala (प्रातिपदिक; उष्ण + अंशु + मण्डल)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

Speaker

Skanda

Visual Art Cues

Scene: Kadrū, moved by affection, rides upon Vinatā’s back through the sky; the flight ‘adorns’ the heavens; ahead shines the blazing solar disc.

Characters & Entities

• Kadrū
• Vinatā
• Sun (uṣṇāṃśu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Affection and rivalry in mythic lineages drive events that unfold into larger dharmic consequences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.