Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

Devanagari script

त्वं जानासि महादेवि मम यत्तन्महद्व्रतम् । अभुक्तपूर्वमन्येन वस्तूपाश्नामि नेतरत्

Transliteration

tvaṃ jānāsi mahādevi mama yattanmahadvratam | abhuktapūrvamanyena vastūpāśnāmi netarat

Translation

ఓ మహాదేవీ! నీవు తెలుసు—ఇది నా మహావ్రతం: ఇతరుడు ముందుగా అనుభవించని వస్తువునే నేను స్వీకరిస్తాను; వేరేలా ఎప్పుడూ కాదు।

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जानासि: know
• जानासि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• महादेवि: O Mahadevi
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; सम्बन्धक (relative)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; निर्देशक (correlative)

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (व्रतम् इति)

• व्रतम्: vow
• व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महद्व्रतम्: great vow
• महद्व्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘महद् व्रतम्’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अभुक्तपूर्वम्: not previously eaten/used
• अभुक्तपूर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + भुक्त (भुज्+क्त) + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘पूर्वं अभुक्तम्’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वस्तु)

• अन्येन: by another (person)
• अन्येन: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• वस्तु: thing, object
• वस्तु: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वस्तु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उपाश्नामि: I eat/partake
• उपाश्नामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + अश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• इतरत्: otherwise; another thing
• इतरत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (न + इतरत् = ‘not otherwise’)

Speaker

Śiva (Devadeva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva explains his ‘great vow’ to the Goddess: he partakes only of what has not been previously enjoyed by another, emphasizing ascetic purity and restraint.

Characters & Entities

• Śiva
• Mahādevī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse emphasizes vrata-dharma: even the Lord honors self-imposed discipline, showing the sanctity and power of vows.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it supports the Kāśī-prāpti narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vow-principle is stated: refraining from what has been previously enjoyed by another (abhukta-pūrvam).