Adhyaya 24

Verse 1

गणावूचतुः । शिवशर्मन्नुदर्कं ते कथयावो निशामय । त्वमत्र वैष्णवे लोके भुक्त्वा भोगान्सुपुष्कलान्

గణులు పలికిరి— ఓ శివశర్మా, వినుము; నీ భవిష్యత్ గమనాన్ని మేము చెప్పుదము. నీవు ఇక్కడ వైష్ణవ లోకంలో అపారమైన భోగాలను అనుభవించెదవు।

Verse 2

ब्रह्मणो वत्सरं पूर्णं रममाणोऽप्सरोगणैः । सुतीर्थमरणोपात्त पुण्यशेषेण वै पुनः

బ్రహ్ముని ఒక సంపూర్ణ సంవత్సరము అప్సరాగణములతో క్రీడించుచు గడుపుదువు; తరువాత సుతీర్థములో మరణమువలన పొందిన పుణ్యశేషబలముతో మళ్లీ (తదుపరి గతి పొందుదువు)।

Verse 3

भविष्यसि महीपालो नगरे नंदिवर्धने । राज्यं प्राप्यासपत्नं च समृद्धबलवाहनम्

నీవు నందివర్ధన నగరములో మహీపాలుడవగుదువు; ప్రత్యర్థులేని, బలమూ వాహనములతో సమృద్ధమైన రాజ్యాన్ని పొందుదువు।

Verse 4

कृष्टिभिर्हृष्टपुष्टैश्च रम्यहाटकभूषणैः । संजुष्टमिष्टापूर्तानां धर्माणां नित्यकर्तृभिः

నీ రాజ్యం హర్షితులైన, పుష్టులైన ప్రజలతో నిండివుంటుంది; మనోహరమైన స్వర్ణాభరణాలతో అలంకృతమై, ఇష్ట‑పూర్త ధర్మాలను నిత్యం ఆచరించువారితో సుసంపన్నమై ఉంటుంది।

Verse 5

सदासंपन्नसस्यं च सूर्वरक्षेत्रसंकुलम् । सुदेशं सुप्रजं सुस्थं सुतृणं बहुगोधनम्

ఆ దేశం ఎల్లప్పుడూ సమృద్ధమైన పంటలతో, ఉత్తమ క్షేత్రాలతో నిండివుంటుంది; మంచి దేశం, సజ్జన ప్రజలతో పరిపూర్ణం, ఆరోగ్యంగా సురక్షితంగా—మేతగడ్డి మరియు గోధనంతో సమృద్ధిగా ఉంటుంది।

Verse 6

देवतायतनानां च राजिभिः परिराजितम् । सुयूपा यत्र वै ग्रामाः सुवित्तर्द्धि विराजिताः

ఆ దేశం దేవాలయాల వరుసలతో ప్రకాశిస్తుంది; అక్కడి గ్రామాలు శ్రేష్ఠ యూపాలతో (యజ్ఞస్తంభాలతో) గుర్తింపబడి, ఉత్తమ ధన‑సంపదతో విరాజిల్లుతాయి।

Verse 7

सुपुष्प कृत्रिमोद्यानाः ससदाफलपादपाः । सपद्मिनीककासारा यत्र राजंति भूमयः

అక్కడి భూములు సువాసన పుష్పాలతో అలంకరించిన కృత్రిమ ఉద్యానాలతో, నిత్యం ఫలించే వృక్షాలతో, కమలసరోవరాలు మరియు జలాశయాలతో విరాజిల్లుతాయి।

Verse 8

सदंभा निम्नगाराजिर्न यत्र जनता क्वचित् । कुलान्येव कुलीनानि न चान्यायधनानि च

అక్కడ ప్రజల్లో ఎక్కడా దంభం ఉండదు; నదీధారల వరుసలు సుందరంగా, క్రమబద్ధంగా ఉంటాయి। వంశాలు నిజంగా కులీనమై ఉంటాయి; అన్యాయార్జిత ధనం అక్కడ ఉండదు।

Verse 9

विभ्रमो यत्र नारीषु नविद्वत्सु च कर्हिचित् । नद्यः कुटिलगामिन्यो न यत्र विषये प्रजाः

స్త్రీలలో మోహభ్రమం ప్రబలిన చోట, పండితులకు ఎప్పుడూ గౌరవం లేని చోట; నదులు వంకర మార్గాల్లో ప్రవహించి ప్రజలు తమ యథోచిత పరిధిలో స్థిరంగా నిలవని చోట—ఆ దేశం కలుషితమని తెలుసుకోవాలి।

Verse 10

तमोयुक्ताः क्षपा यत्र बहुलेषु न मानवाः । रजोयुजः स्त्रियो यत्र न धर्मबहुला नराः

రాత్రులు ఘోర తమస్సుతో నిండిన చోట, అనేకుల మధ్య కూడా నిజమైన మానవత్వం అరుదైన చోట; స్త్రీలు రజోగుణ చంచలతకు బంధింపబడి, పురుషులు ధర్మసమృద్ధిగా లేని చోట—ఆ ప్రాంతం పతితమని భావించాలి।

Verse 11

धनैरनंधो यत्रास्ति मनो नैव च भोजनम् । अनयः स्यंदनं यत्र न च वै राजपूरुषः

ధనం వల్లనే ‘అంధత్వం లేనట్టు’ అన్న భావం ఏర్పడి, భోజనంలోనూ మనసుకు తృప్తి లేని చోట; అన్యాయం జీవనరథాన్ని నడిపించే రథమై, ధర్మనిష్ఠ రాజాధికారి లేని చోట—ఆ దేశం అధర్మమని తెలిసికొనాలి।

Verse 12

दंडः परशुकुद्दाल वालव्य जनराजिषु । आतपत्रेषु नान्यत्र क्वचित्क्रोधापराधजः

ప్రజాసమూహాల్లో శిక్ష అనగా గొడ్డలి, కుద్దాలి వంటి రూఢి పనిముట్లే అయిన చోట; హోదా ఛత్రాల్ని తప్ప ఎక్కడ చూసినా కోపం, అపరాధం నుంచి పుట్టిన శిక్షలే కనిపించే చోట—అక్కడ ధర్మం క్షీణిస్తుంది।

Verse 13

अन्यत्राक्षिकवृंदेभ्यः क्वचिन्न परिदेवनम् । आक्षिका एव दृश्यंते यत्र पाशकपाणयः

జూదగాళ్ల గుంపుల్ని తప్ప మరెక్కడా విలాపం కూడా వినిపించని చోట; చేతుల్లో పాశాలు పట్టుకుని జూదగాళ్లే కనిపించే చోట—ఆ స్థలాన్ని శుభహీనమని తెలుసుకోవాలి।

Verse 14

जाड्यवार्ता जलेष्वेव स्त्रीमध्या एव दुर्बलाः । कठोरहृदया यत्र सीमंतिन्यो न मानवाः

జాడ్యము (చల్లదనము) నీటియందే కలదు, బలహీనత స్త్రీల నడుమునందే కలదు, కాఠిన్యము స్త్రీలయందే తప్ప మనుష్యులందు లేదు.

Verse 15

औषधेष्वेव यत्रास्ति कुष्ठयोगो न मानवे । वेधोप्यंतःसुरत्नेषु शूलं मूर्तिकरेषु वै

ఔషధములందే కుష్ఠయోగము కలదు కానీ మనుష్యులందు లేదు, రత్నములందే వేధ (రంధ్రము) కలదు, విగ్రహములందే శూలము కలదు.

Verse 16

कंपःसात्त्विकभावोत्थो न भयात्क्वापि कस्यचित् । संज्वरः कामजो यत्र दारिद्र्यं कलुषस्य च

సాత్విక భావము వలన వణుకు పుట్టును కానీ భయము వలన కాదు, తాపము కామము వలన కలుగును, దారిద్ర్యము పాపమునకే కలదు.

Verse 17

दुर्लभत्वं सदा कस्य सुकृतेन च वस्तुनः । इभा एव प्रमत्ता वै युद्धं वीच्योर्जलाशये

పుణ్యముచేత ఏ వస్తువు దుర్లభము? అక్కడ మదము ఏనుగులయందే కలదు, యుద్ధము నీటి అలల మధ్యనే జరుగును.

Verse 18

दानहानिर्गजेष्वेव द्रुमेष्वेव हि कंटकाः । जनेष्वेव विहारा हि न कस्यचिदुरःस्थली

దానహాని (మదజలము కారుట) ఏనుగులయందే కలదు, ముళ్ళు చెట్లయందే కలవు, విహారము జనులయందే కలదు.

Verse 19

बाणेषु गुणविश्लेषो बंधोक्तिः पुस्तके दृढा । स्नेहत्यागः सदैवास्ति यत्र पाशुपते जने

ఆ దేశంలో బాణాలకూడా గుణాలను పరిశీలిస్తారు; ఒప్పందవాక్యాలు గ్రంథాలలో దృఢంగా లిఖితమవుతాయి; పాశుపత భక్తులలో స్నేహాసక్తి త్యాగం ఎల్లప్పుడూ స్థిరంగా ఉంటుంది।

Verse 20

दंडवार्ता सदा यत्र कृतसंन्यासकर्मणाम् । मार्गणाश्चापकेष्वेव भिक्षुका ब्रह्मचारिणः

అక్కడ సన్యాసకర్మలను స్వీకరించినవారిలో దండం గురించిన సంభాషణ ఎల్లప్పుడూ ఉంటుంది; భిక్షాజీవి బ్రహ్మచారులు కేవలం నియమబద్ధ సాధకులుగా, తమ నియత మార్గాన్వేషణలోనే కనిపిస్తారు।

Verse 21

यत्र क्षपणका एव दृश्यंते मलधारिणः । प्रायो मधुव्रता एव यत्र चंचलवृत्तयः

అక్కడ తపస్సు చిహ్నాలు ధరించిన మలధారులైన నిజమైన క్షపణకులే కనిపిస్తారు; ప్రవర్తనలో చంచలులు అయితే ఎక్కువగా ‘మధువ్రత’లే—భ్రమరంలా అస్థిర స్వభావులు।

Verse 22

इत्यादि गुणवद्देशे त्वयिराज्यं प्रशासति । धर्मेण राजधर्मज्ञ शौंडीर्यगुणशालिनि

ఇలాంటి గుణసంపన్న దేశంలో నీవు ధర్మమార్గంతో రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నావు—హే రాజధర్మజ్ఞా, హే శౌర్యసద్గుణసంపన్నా।

Verse 23

सौभाग्यभाजि रूपाढ्ये शौर्यौदार्यगुणान्विते । सीमंतिनीनां रम्याणां लावण्यवर्जित सुश्रियाम्

ఈ రాజ్యం సౌభాగ్యమూ సౌందర్యమూ కలది, శౌర్య-ఔదార్య గుణాలతో యుక్తం; ఇక్కడ మనోహరంగా అలంకరించిన స్త్రీలలో కూడా కేవలం లావణ్య గర్వం కాదు, శీలమయమైన గౌరవదీప్తి ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 24

राज्ञीनामयुतंभावि कुमाराणां शतत्रयम् । वृद्धकाल इति ख्यात उग्रः परपुरंजयः

అతనికి పదివేల రాణులు, మూడు వందల కుమారులు కలుగనున్నారు; అతడు ఉగ్రుడై, శత్రుపురాలను జయించువాడై ‘వృద్ధకాల’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడయ్యెను.

Verse 25

विजितानेकसमरः श्रीसंतर्पितमार्गणः । अनेकगुणसंपूर्णः पूर्णचंद्रनिभद्युतिः

అనేక సమరాలలో విజేతగా, తన ధనంతో విలుకాండ్రులను సంతృప్తిపరచి పురస్కరించెను; అనేక గుణసంపన్నుడై, పూర్ణచంద్రుని వంటి కాంతితో ప్రకాశించెను.

Verse 26

संततावभृथक्लिन्न मूर्धजः क्षितिषर्षभः । प्रजापालनसंपन्नः कोशप्रीणितभूसुरः

ఆ క్షితిపతులలో వృషభుడైన అతని కేశాలు నిరంతరం అవభృథస్నానజలంతో తడిగా ఉండెను; ప్రజాపాలనలో నిపుణుడై, రాజకోశంతో భూసుర బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరచెను.

Verse 27

पदारविंदं गौविंदं हृदि ध्यायन्नतंद्रितः । वासुदेवकथालापपरिक्षिप्त दिनक्षपः

గోవిందుని పదారవిందాలను హృదయంలో అలసటలేక ధ్యానించుచు, వాసుదేవుని కథా-సంభాషణలలో లీనమై దినరాత్రులను గడిపెను.

Verse 28

कदाचिदुपविष्टःसन्मध्ये राजसभं द्विज । दूरात्कार्पटिकैर्दृष्टो वाराणस्याः समागतैः

హే ద్విజా! ఒకసారి అతడు రాజసభ మధ్యలో ఉపవిష్టుడై ఉండగా, వారాణసీ నుండి వచ్చిన సంచార కార్పటిక వైరాగులు అతనిని దూరం నుండే చూచిరి.

Verse 29

तत्कर्मभाविसदृशैस्तदात्वमभिनंदितः । तैः सर्वै राजशार्दूलस्याशीर्वादैरनेकशः

ఆ కర్మలకు, వాటి భవిష్యత్ ఫలితాలకు తగినట్లుగా ఆ సమయంలో నీవు ప్రశంసింపబడితివి; మరియు వారందరూ ఆ రాజశార్దూలునకు పునఃపునః అనేక ఆశీర్వాదాలు ప్రసాదించారు।

Verse 30

श्रीमद्विश्वेश्वरो देवो विश्वेषां जगतां गुरुः । काशीनाथस्तुते कुर्यात्कुमतेरपवर्जनम्

సర్వ లోకాల గురువైన శ్రీమద్విశ్వేశ్వర దేవుడు—కాశీనాథుడు—స్తుతింపబడినప్పుడు కుమతిని తొలగించుగాక।

Verse 31

नैःश्रेयसीं च संपत्तिं यो देयात्स्मरणादपि । काशीनाथः स ते दिश्याज्ज्ञानं मलविवर्जितम्

కేవలం స్మరణమాత్రంతోనే పరమ శ్రేయస్సు మరియు నిజమైన సంపదనిచ్చేవాడు ఆ కాశీనాథుడు నీకు మలరహిత జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించుగాక।

Verse 32

येन पुण्येन ते प्राप्तं राज्यं प्राज्यमकंटकम् । तत्पुण्यशेषतोभूयाद्विश्वनाथे मतिस्तव

ఏ పుణ్యంతో నీవు విశాలమైన, అడ్డంకులేని రాజ్యాన్ని పొందితివో, ఆ పుణ్యశేషఫలంతో విశ్వనాథునిపై నీ భక్తి-నిశ్చయం మరింత పెరుగుగాక।

Verse 33

यस्य प्रसादात्सुलभमायुः पुत्रांबरागनाः । समृद्धयः स्वर्गमोक्षौ स विश्वेशः प्रसीदतु

య whose కృపవల్ల దీర్ఘాయువు, పుత్రులు, వస్త్రాలు, భార్య సులభంగా లభిస్తాయో, అలాగే సమృద్ధి, స్వర్గం, మోక్షమూ—ఆ విశ్వేశుడు ప్రసన్నుడగుగాక।

Verse 34

नामश्रवणमात्रेण यस्य विश्वेशितुर्विभोः । महापातकविच्छेदः स विश्वेशोऽस्तु ते हृदि

సర్వశక్తిమంతుడైన విశ్వేశితృ ప్రభువు నామాన్ని కేవలం వినడమే మహాపాతకాలను ఛేదిస్తుంది; ఆ విశ్వేశుడు నీ హృదయంలో నివసించుగాక।

Verse 35

त्वं वृद्धकालो भूपालः श्रुत्वेत्याशीः परंपराम् । स्मरिष्यसीदं वृत्तांतं पुलकांकवपुस्तदा

హే భూపాలా! నీవు వృద్ధావస్థకు చేరినప్పుడు ఈ ఆశీర్వాద పరంపరను విని, భక్తిరోమాంచిత దేహంతో ఈ వృత్తాంతాన్ని స్మరిస్తావు।

Verse 36

आकारगोपनं कृत्वा तेभ्यो दत्त्वा धनं बहु । सुमुहूर्तमनुप्राप्य सुते राज्यं विधाय च

నీ ఉద్దేశాన్ని గోప్యంగా ఉంచి వారికి విస్తార ధనం ఇచ్చి, శుభ ముహూర్తాన్ని పొందిన తరువాత, నీ కుమారునిలో రాజ్యాన్ని స్థాపిస్తావు।

Verse 37

अनंगलेखया राज्ञ्या ततः काशीं गमिष्यसि । दत्त्वा दानानि भूरीणि प्रीणयित्वाऽर्थिनो जनान्

ఆ తరువాత రాణి అనంగలేఖతో కలిసి నీవు కాశీకి వెళ్తావు—విస్తార దానాలు ఇచ్చి, అర్థులైన జనులను తృప్తిపరచి।

Verse 38

स्वनाम्ना तत्र संस्थाप्य लिंगं निर्वाणकारणम् । प्रासादं तत्र कृत्वोच्चैस्तदग्रे कूपमुत्तमम्

అక్కడ నీ పేరుతో నిర్వాణకారణమైన లింగాన్ని స్థాపించి, అక్కడ ఎత్తైన ప్రాసాదాన్ని నిర్మించి, దాని ముందర ఉత్తమ కూపాన్ని కూడా చేయిస్తావు।

Verse 39

विधाय विधिवत्तत्र कलशारोपणादिकम् । मणिमाणिक्य चांपेय दुकूलेभाश्वगोधनम्

అక్కడ కలశారోపణాది విధివిధానాలను యథావిధిగా నిర్వహించి, మణి-మాణిక్యాలు, ఉత్తమ మద్యము, విలువైన వస్త్రాలు, గజాశ్వాలు మరియు గోధనాన్ని దానంగా సమర్పించాడు।

Verse 40

महाध्वजपताकाश्च च्छत्रचामरदर्पणम् । देवोपकरणं भूरि विश्राण्य श्रमवर्जितः

అతడు మహాధ్వజాలు, పతాకాలు, ఛత్రాలు, చామరాలు, దర్పణాలు—దేవోపకరణాలు అనేకం—సమృద్ధిగా పంచాడు; అలసట లేక సంకోచం లేక దానం చేశాడు।

Verse 41

व्रतोपवासनियमैः परिक्षीणकलेवरः । मध्याह्ने निर्जने तत्र द्रक्ष्यस्येकं तपोधनम्

వ్రతం, ఉపవాసం, నియమాలతో దేహం క్షీణించింది; ఆ నిర్జన స్థలంలో మధ్యాహ్నం నీవు ఒక తపోధనుని దర్శిస్తావు—తపస్సే అతని నిజ ధనం।

Verse 42

अतीवजीर्णवपुषं परिपिंगजटान्वितम् । मूर्तिमंतंमिव प्रांशुं धर्मं जनमनोहरम्

అతని దేహం అత్యంత జీర్ణమై, తల చుట్టూ పింగళ జటలు ఉన్నాయి; అతడు ఎత్తుగా, జనమనోహరంగా—ధర్మమే మూర్తిమంతమై నిలిచినట్లు కనిపించాడు।

Verse 43

भारं शरीरयष्टेश्च दृढयष्ट्यां समर्प्य च । गर्भागाराद्विनिष्क्रम्याभ्यायांतंरंगमंडपे

దుర్బల దేహభారాన్ని దృఢ దండంపై ఆనించి, అతడు గర్భగృహం నుండి బయటికి వచ్చి ప్రాంగణంలోని రంగమండపం వైపు ముందుకు సాగాడు।

Verse 44

उपविश्य समीपे ते प्रक्ष्यत्येवमनुक्रमात् । कोसि त्वं किमिहासि त्वं द्वितीय इव कस्त्वयम्

నీ సమీపంలో కూర్చొని అతడు క్రమంగా ప్రశ్నిస్తాడు— “నీవెవరు? ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావు? నీ పక్కన రెండవ ఆత్మవలె ఉన్న ఈ వ్యక్తి ఎవరు?”

Verse 45

प्रासादः कारितः केन जानास्येष ततो वद । अस्य लिंगस्य किं नाम प्रायो जाने न वार्धकात्

“ఈ ప్రాసాదాన్ని ఎవరు నిర్మించారు? నీకు తెలిసి ఉంటే చెప్పు. ఈ లింగానికి పేరు ఏమిటి? వృద్ధాప్యంతో నాకు దాదాపు జ్ఞాపకం లేదు.”

Verse 46

पृष्टस्त्वमिति ते नाथ तदा वृद्ध तपस्विना । कथयिष्यस्यहं राजा वृद्धकाल इति श्रुतः

హే నాథా, ఆ వృద్ధ తపస్వి అడిగినప్పుడు నీవు ఇలా చెప్పుదువు— “నేను రాజును; ‘వృద్ధకాల’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడను.”

Verse 47

दाक्षिणात्य इह प्राप्तस्त्वेतया सह कांतया । ध्यायामि लिंगमेतच्च प्रार्थयामि न किंचन

“నేను దక్షిణ దేశం నుండి ఈ ప్రియ భార్యతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాను. ఈ లింగాన్ని ధ్యానిస్తాను; ఏదీ యాచించను.”

Verse 48

प्रासादस्यास्य जटिल स्वयंकारयिता शिवः । विशेषतोऽस्यलिंगस्य नाम नो वेद्मि निश्चितम्

“హే జటిలా, ఈ ప్రాసాదానికి స్వయంకారయిత శివుడే. అయితే ఈ లింగానికి ప్రత్యేక నామం నాకు నిశ్చయంగా తెలియదు.”

Verse 49

इति श्रुत्वा नरपतेर्वाक्यंप्राह जटाधरः । सत्यमुक्तं त्वयैकं हि लिंगनाम न वेत्सि यत्

రాజు మాటలు విని జటాధారి తపస్వి పలికెను—“నీవు ఒక మాట నిజమే చెప్పితివి; కాని లింగనామము నీకు తెలియదు.”

Verse 50

पश्येयं त्वामहं नित्यमुपविष्टं सुनिश्चलम् । श्रुतो भविष्यति तव प्रासादो येन कारितः

“నేను నిన్ను నిత్యము నిశ్చలంగా ఉపవిష్టుడై ఉన్నట్లు దర్శించుదును. నీచేత నిర్మింపబడిన ఈ ప్రాసాదము ప్రసిద్ధి పొందును.”

Verse 51

ममाग्रे तत्समाचक्ष्व यदि जानासि तत्त्वतः । आकर्ण्येति वचस्तस्य पुनः प्राह भवानिति

“నీవు దానిని తత్త్వముగా తెలిసినయెడల నా ముందే చెప్పుము.” అతని మాటలు విని అతడు మళ్లీ పలికెను—“సరే, వినుము.”

Verse 52

कर्ता कारयिता शंभुः किमतथ्यं ब्रवीम्यहम् । अथवा चिंतया किं मे तपस्विन्ननया विभो

“కర్తయు కారయితయు శంభువే; నేను అసత్యమెలా పలుకుదును? అయినా, ఓ విభూ తపస్వీ, ఈ చింత నాకెందుకు?”

Verse 53

इति त्वयि स्थिते जोषं स पुनर्वृद्धतापसः । पिपासुरस्मि पानीयमानीयाशु प्रयच्छ मे

నీవు మౌనంగా నిలిచియుండగా ఆ వృద్ధ తపస్వి మళ్లీ పలికెను—“నాకు దాహమైంది; త్వరగా నీరు తెచ్చి నాకు ఇవ్వుము.”

Verse 54

इति तेन च नुन्नस्त्वं वार्यानीय च कूपतः । पाययिष्यसि तं वृद्धं तापसं तत्क्षणाच्च सः

అతని ప్రేరణతో నీవు బావి నుండి నీటిని తీసి ఆ వృద్ధ తపస్వికి త్రాగించెదవు; అదే క్షణంలో అతడు…

Verse 55

तदंबुपानतो भूयात्सुपार्वण शशिप्रभः । तरुणो रूपसंपन्नः कोशोन्मुक्तोरगो यथा

ఆ నీటిని త్రాగగానే అతడు మళ్లీ చంద్రునివలె కాంతిమంతుడయ్యెను; యౌవనవంతుడై రూపసంపన్నుడై—చర్మం విడిచిన సర్పంలా।

Verse 56

जाताश्चर्येण भवता पुनरेवाभ्यभाषि सः । कः प्रभावो हि भगवन्नेष येन भवान्पुनः

నీ ఈ ఆశ్చర్యకర మార్పును చూసి విస్మయంతో అతడు మళ్లీ పలికెను—“భగవన్, ఏ ప్రభావముచేత మీరు మరల…?”

Verse 57

परित्यज्यात्र जरसं न वो भ्राजसि सांप्रतम् । अस्ति चेदवकाशस्ते ततो ब्रूहि तपोधन

ఇక్కడ జరను విడిచి మీరు ఇప్పుడు ప్రకాశిస్తున్నారు. మీకు అవకాశముంటే చెప్పండి, ఓ తపోధన।

Verse 58

तपोधन उवाच । वृद्धकालक्षितिपते जाने त्वां सुमहामते । इमामपि च जानेऽहं तव पत्नीं पतिव्रताम्

తపోధనుడు పలికెను—“దీర్ఘకాలంగా జర భారాన్ని మోసిన రాజా, మహామతీ, నిన్ను నేను ఎరుగుదును; నీ ఈ పతివ్రత భార్యను కూడా నేను ఎరుగుదును।”

Verse 59

जन्मनोऽस्मादियं राजन्नासीद्विप्रस्य कन्यका । तुर्वसोर्वेदवपुषः शुभाचारा शुभानना

హే రాజా, పూర్వజన్మలో ఈమె తుర్వసు అనే బ్రాహ్మణుని కుమార్తె—వేదమయ తేజస్సుతో ప్రకాశించి, శుభాచారిణి, సుందరాననా.

Verse 60

तेन दत्ता विवाहार्थं नैध्रुवाय महात्मने । स च कालवशं प्राप्तो नैध्रुवोऽप्राप्तयौवनः

ఆయన ఆమెను వివాహార్థం మహాత్ముడైన నైధ్రువునికి ఇచ్చెను; కాని నైధ్రువు యౌవనాన్ని పొందకముందే కాలవశుడై (మరణించాడు)।

Verse 61

वैधव्यं पालयंत्येषा मृताऽवंत्यां शुभव्रता । तेन पुण्येन संजाता पांड्यस्य नृपतेः सुता

ఈ శుభవ్రతా స్త్రీ వైధవ్యధర్మాన్ని పాటిస్తూ అవంతీలో దేహాన్ని విడిచెను; ఆ పుణ్యఫలంగా పాండ్య నృపతి కుమార్తెగా జన్మించింది।

Verse 62

परिणीता त्वया राजन्पतिव्रतरता सदा । त्वया सहेह संप्राप्ता मुक्तिं प्राप्स्यत्यनुत्तमाम्

హే రాజా, నీచేత పరిణీతయైన ఈమె సదా పతివ్రతాధర్మంలో నిమగ్నురాలు; నీతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చి అనుత్తమ ముక్తిని పొందును।

Verse 63

अयोध्यायामथावंत्यां मथुरायामथापि वा । द्वारवत्यां च कांच्यां वा मायापुर्यामथो नृप

హే నృపా, అయోధ్యలో గానీ అవంతీలో గానీ, మథురాలో గానీ; ద్వారవతీలో గానీ కాంచీలో గానీ, మాయాపురీలో గానీ—

Verse 64

अपि पातकिनो ये च कालेन निधनं गताः । ते हि स्वर्गादिहागत्य काश्यां मोक्षमवाप्नुयुः

పాపులైనవారైనా కాలానుగుణంగా మరణాన్ని పొందినచో, వారు స్వర్గం నుండి తిరిగి ఇక్కడ కాశీకి వచ్చి మోక్షాన్ని పొందగలరు।

Verse 65

अवैमि त्वामपि नृपद्विजोऽभूः पूर्वजन्मनि । माथुरः शिवशर्माख्यो मायापुर्यां भवान्मृतः

ఓ రాజా, నిన్ను కూడా నేను ఎరుగుదును—పూర్వజన్మలో నీవు మథురకు చెందిన ద్విజుడు, శివశర్మ అనే నామధేయుడవు; మాయాపురిలో నీవు మరణించితివి।

Verse 66

तत्पुण्यात्प्राप्य वैकुंठं भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । तत्पुण्यशेषात्क्षितिपो जातस्त्वं नंदिवर्धने

ఆ పుణ్యబలంతో నీవు వైకుంఠాన్ని పొందించి మనోహర భోగాలను అనుభవించితివి; ఆ పుణ్యశేషంతో నందివర్ధనలో రాజుగా జన్మించితివి।

Verse 67

वृद्धकालावनीपाल तेनैव सुकृतेन च । मोक्षक्षेत्रमिदं प्राप्तो मुक्तिं प्राप्स्यस्यनुत्तमाम्

ఓ వృద్ధ భూపాలా, అదే సుకృతబలంతో నీవు ఈ మోక్షక్షేత్రాన్ని చేరితివి; నీవు అనుత్తమమైన ముక్తిని పొందుదువు।

Verse 68

अन्यच्च शृणु राजेंद्र त्वया यत्समुदीरितम् । कर्ता कारयिता शंभुः प्रासादस्येति तत्स्फुटम्

ఇంకా వినుము, ఓ రాజేంద్రా—నీవు పలికినది స్పష్టమే: ఈ ప్రాసాద-మందిరానికి కర్తయు, కారయితయు శంభువు (శివుడు)నే।

Verse 69

सुकृतं नैव सततमाख्यातव्यं कदाचन । कृतं मयेति कथनात्पुण्यं क्षयति तत्क्षणात्

తన సుకృతాన్ని ఎప్పటికీ పదేపదే ప్రకటించకూడదు. “నేనే చేశాను” అని చెప్పగానే ఆ క్షణమే పుణ్యం క్షీణిస్తుంది.

Verse 70

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गोपनीयं निधानवत् । सुकृतं कीर्तनाद्व्यर्थं भवेद्भस्महुतं तथा

కాబట్టి అన్ని ప్రయత్నాలతో సుకృతాన్ని నిధిలా గోప్యంగా ఉంచాలి. దానిని గొప్పగా చెప్పుకుంటే అది వ్యర్థమవుతుంది—భస్మంలో అర్పించిన ఆహుతిలా.

Verse 71

निश्चितं विश्वनाथेन प्रेरितेन त्वयाऽनघ । कृतं हि कृतकृत्येन प्रासादादिह वेद्म्यहम्

ఓ నిర్దోషుడా! విశ్వనాథుని ప్రేరణతో నీవు—కృతకృత్యుడై—ఇది చేసినావని నిశ్చయం. ఈ ప్రాసాదాది లక్షణాల నుంచే నేను ఇక్కడ తెలుసుకుంటున్నాను.

Verse 72

वृद्धकालेश्वरं नाम लिंगमेतन्महीपते । जानीह्यनादिसंसिद्धं निमित्तं किंतु वै भवान्

ఓ మహీపతే! ఈ లింగానికి ‘వృద్ధకాలేశ్వర’ అనే నామం. ఇది అనాది, నిత్యసిద్ధమని తెలుసుకో; ఇక్కడ నీవు కేవలం నిమిత్తమాత్రుడవు.

Verse 73

दर्शनात्स्पर्शनात्तस्य पूजनाच्छ्रवणान्नतेः । वृद्धकालेशलिंगस्य सर्वं प्राप्नोति वांछितम्

దాని దర్శనం, స్పర్శ, పూజ, శ్రవణం మరియు నమస్కారంతో—వృద్ధకాలేశ లింగం ద్వారా—మనిషి కోరిన సమస్త ఫలాలను పొందుతాడు.

Verse 74

कूपः कालोदको नाम जराव्याधिविघातकृत् । यदीय जलपानेन मातुःस्तन्यमपानवान्

‘కాలోదక’ అనే పేరుగల ఒక బావి ఉంది; అది జరా మరియు వ్యాధులను నశింపజేస్తుంది. దాని నీటిని త్రాగితే మనిషి మళ్లీ తల్లి పాలును త్రాగినట్లుగా ఆద్య ప్రాణబలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 75

कृतकूपोदकस्नानः कृतैतल्लिंगपूजनः । वर्षेण सिद्धिमाप्नोति मनोभिलषितां नरः

బావి నీటిలో స్నానం చేసి, ఈ లింగాన్ని పూజించినవాడు ఒక సంవత్సరంలోనే హృదయంలో కోరుకున్న సిద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 76

न कुष्ठं न च विस्फोटा नरंघा न विचर्चिका । पीतात्स्पृष्टात्प्रतिष्ठंति कफः कालतमोदकात्

కుష్ఠం కాదు, పుండ్లు-పొక్కలు కాదు, గజ్జి కాదు, చర్మవ్యాధి కాదు—‘కాలతమోదక’ను త్రాగినా, తాకినా ఈ రోగాలు శమిస్తాయి.

Verse 77

नाग्निमांद्यं नैव शूलं न मेहो न प्रवाहिका । न मूत्रकृच्छ्रं ना पामा पानायस्यास्य सेवनात्

ఈ నీటిని పానంగా సేవిస్తే అజీర్ణం లేదు, శూలవేదన లేదు, మూత్రవ్యాధి లేదు, విరేచన/అతిసారం లేదు; మూత్రకృచ్ఛ్రం లేదు, పామా (చర్మఖజ్జి) లేదు.

Verse 78

भूतज्वराश्च ये केचिद्ये केचिद्विषमज्वराः । ते क्षिप्रमुपशाम्यंति ह्येतत्कूपोदसेवनात्

భూతజ్వరాలు ఏవైనా, అలాగే విషమ (అనియమిత) జ్వరాలు ఏవైనా—ఈ బావి నీటిని సేవిస్తే అవి త్వరగా శమిస్తాయి.

Verse 79

तवाग्रतो मम जरा पलितं च यथाविधि । एतत्कूपोदपानेन क्षणान्नष्टं नवोऽभवम्

నీ కళ్లముందే నా జరా, పండిన జుట్టు యథావిధిగా కనిపించినవి; ఈ బావి నీరు త్రాగగానే క్షణంలోనే నశించి, నేను మళ్లీ నవయౌవనాన్ని పొందాను।

Verse 80

वृद्धकालेश्वरे लिंगे सेवितेन दरिद्रता । नोपसर्गा न वा रोगा न पापं नाघजं फलम्

వృద్ధకాలేశ్వర లింగాన్ని సేవించి ఆరాధిస్తే దారిద్ర్యం తొలగిపోతుంది; ఉపద్రవాలు లేవు, రోగాలు లేవు, పాపం లేదు, అధర్మజ ఫలమూ లేదు।

Verse 81

उत्तरे कृत्तिवासस्य वाराणस्यां प्रयत्नतः । वृद्धकालेश्वरं लिंगं द्रष्टव्यं सिद्धिकामुकैः

వారణాసిలో కృత్తివాసానికి ఉత్తరంగా, సిద్ధిని కోరువారు ప్రయత్నపూర్వకంగా వృద్ధకాలేశ్వర లింగాన్ని అన్వేషించి దర్శించవలెను।

Verse 82

इत्युक्त्वा तं महीपालं हस्ते धृत्वा तपोधनः । सानंगलेखा राज्ञीकं तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

ఇట్లు చెప్పి తపోధనుడు ఆ రాజును చేతిపట్టి, రాణి అనంగలేఖతో కూడ, ఆ లింగంలోనే లయమై కలిసిపోయాడు।

Verse 83

महाकाल महाकाल महाकालेति कीर्तनात् । शतधा मुच्यते पापैर्नात्र कार्या विचारणा

“మహాకాల, మహాకాల, మహాకాల” అని కీర్తించడమే చాలు; మనిషి శతగుణంగా పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు—ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు।

Verse 84

इत्थं भवित्री ते मुक्तिः कैटभारातिदर्शनात् । भोगान्भुक्त्वा बहुविधान्वैकुंठ नगरे शुभे

ఇట్లుగా కైటభారుని దర్శనమువలన నీకు మోక్షము కలుగును. శుభమైన వైకుంఠనగరములో నానావిధ భోగములను అనుభవించి తరువాత నీ మంగళము వికసించును.

Verse 85

इति संहृष्टतनूरुहः स विप्रो भगवत्तद्गणवक्त्रतो निशम्य । स्वमुदर्कमथार्ककोटिरम्यं हरिलोकं परिलोकयांचकार

భగవంతుని పరిచారకుని ముఖమునుండి ఇది విని ఆ బ్రాహ్మణునికి ఆనందరోమాంచము కలిగెను. అప్పుడు అతడు తన భవిష్యద్గతిని దర్శించెను—కోటిసూర్యసమప్రభమైన హరిలోకమును.

Verse 86

मैत्रावरुणिरुवाच । लोपामुद्रे स विप्रेंद्रो भोगान्भुक्त्वा मनोरमान् । मायापुर्यां कृतप्राणत्याग पुण्यबलेन च

మైత్రావరుణి పలికెను—ఓ లోపాముద్రా, ఆ విప్రేంద్రుడు మనోహర భోగములను అనుభవించి, మాయాపురిలో ప్రాణత్యాగముచేత సంపాదించిన పుణ్యబలమువలన మరింత పరమ శుభపదమును పొందెను.

Verse 87

वैकुंठलोकादागत्य पत्तने नंदिवर्धने । भौमानि भुक्त्वा सौख्यानि पुत्रानुत्पाद्य सुंदरान्

వైకుంఠలోకమునుండి తిరిగి వచ్చి అతడు నందివర్ధన పట్టణములో జన్మించెను. భౌమ సుఖములను అనుభవించి అందమైన కుమారులను కనెను.

Verse 88

तेषु राज्यं विनिक्षिप्य प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । विश्वेश्वरं समाराध्य निर्वाणपदमीयिवान्

ఆ కుమారులకు రాజ్యమును అప్పగించి అతడు వారాణసీ పురికి వచ్చెను. విశ్వేశ్వరుని సమారాధించి నిర్వాణపదమును పొందెను.

Verse 89

एतत्पुण्यतमाख्यानं विप्रस्य शिवशर्मणः । श्रुत्वा पापविनिर्मुक्तो ज्ञानं परममृच्छति

విప్రుడు శివశర్ముని ఈ అత్యంత పుణ్యకథను వినినవాడు పాపముల నుండి విముక్తుడై పరమ జ్ఞానమును పొందును।