Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 7

Devanagari script

इत्थं कथां कथयतोर्भगवद्गणयोः प्रिये । क्षणार्धेन विमानं तज्जनलोकं निनायतान्

Transliteration

itthaṃ kathāṃ kathayatorbhagavadgaṇayoḥ priye | kṣaṇārdhena vimānaṃ tajjanalokaṃ nināyatān

Translation

ప్రియే! ఆ ఇద్దరు భగవద్గణులు ఇలా కథ చెప్పుచుండగా, ఆ విమానం క్షణార్ధంలోనే వారిని జనలోకానికి తీసికొనిపోయెను.

Word by Word

• इत्थम्: thus, in this manner
• इत्थम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ittham (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb)

• कथाम्: story, discourse
• कथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kathā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• कथयतोः: of the two narrating/telling
• कथयतोः: Kartṛ-sambandha (Agent relation/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: kathaya (धातु √कथय्/कथ् caus.)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), मध्यम? न; प्रातिपदिक-रूपेण: वर्तमानकाले कृदन्त-प्रयोगवत्; वास्तवतः तिङन्त-रूपम्: कथयत् (वर्तमान-प्रत्यय) + द्विवचन षष्ठी/सप्तमी?; पदे: कथयतोः = वर्तमानकृदन्तस्य षष्ठी/सप्तमी द्विवचन (of the two who are narrating)

• भगवत्-गणयोः: of the two divine attendants (of the Lord)
• भगवत्-गणयोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: bhagavat (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन; तत्पुरुष-समास (भगवतः गणौ = the two divine attendants)

• प्रिये: O beloved (lady)
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: priya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (vocative)

• क्षणार्धेन: in half a moment
• क्षणार्धेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: kṣaṇa (प्रातिपदिक) + ardha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (अर्ध-शब्दः), तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (क्षणस्य अर्धम्)

• विमानम्: the aerial chariot
• विमानम्: Kartā (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vimāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (context: subject of motion-causing verb)

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (जनलोकम् इति)

• जनलोकम्: Janaloka (world of beings)
• जनलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: jana (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (जनानां लोकः)

• निनायत: led, carried
• निनायत: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: nī (धातु √नी)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतन-भूत/imperf.), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम; उपसर्ग: नि- (निनाय)

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

Speaker

Agastya (narrating to an implied listener)

Skanda Dialogue

Listener: priye (beloved interlocutor in the frame narrative)

Visual Art Cues

Scene: Two divine attendants converse mid-flight as a radiant vimāna shoots upward, leaving the earthly sphere; distant luminous realms appear like layered heavens.

Characters & Entities

• Bhagavad-gaṇas
• Vimāna
• Janaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine guidance accelerates spiritual progress; in sacred narrative, the journey symbolizes swift elevation when supported by higher forces.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is mentioned; the focus is on Janaloka as a purified cosmic realm.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is directly prescribed.