Adhyaya 6

Verse 1

ऋषय ऊचुः । द्वैपायनविनेय त्वं सूत पौराणिकोत्तम । देवीपत्तनपर्यंतं चक्रतीर्थमनुत्तमम्

ఋషులు పలికిరి—హే ద్వైపాయన శిష్యుడవైన సూతా, పురాణవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడా! దేవీపట్టణం వరకు విస్తరించిన ఆ అనుత్తమ చక్రతీర్థాన్ని వివరించుము।

Verse 2

इत्यब्रवीः पुरास्माकमतः पृच्छाम किंचन । देवीपुरं हि तत्कुत्र यदन्तं चक्रतीर्थकम्

మీరు పూర్వం మాకు ఇలా చెప్పారు; అందువల్ల మేము ఒకటి అడుగుతున్నాము—చక్రతీర్థం ముగిసే ఆ దేవీపురం ఎక్కడ ఉంది?

Verse 3

देवीपत्तन मित्याख्या कथं तस्याभवत्तथा । श्रीरामसेतुमूले च स्नातानां पापिनामपिः

దానికి ‘దేవీపట్టణం’ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది? అలాగే శ్రీరామసేతువు మూలంలో స్నానం చేసినవారికి—పాపులైనప్పటికీ—ఏ ఫలం కలుగుతుంది?

Verse 4

कीदृशं वा भवेत्पुण्यं चक्रतीर्थे तथैव च । एतच्चान्यान्विशे षांश्च ब्रूहि पौराणिकोत्तम

చక్రతీర్థంలో ఎలాంటి పుణ్యం కలుగుతుంది? ఇది మరియు ఇతర విశేషాలను కూడా చెప్పుము, హే పురాణవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడా।

Verse 5

श्रीसूत उवाच । सर्वमेतत्प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिपुंगवाः । पठतां शृण्वतां चैतदाख्यानं पापनाश नम्

శ్రీసూతుడు పలికెను—ఇదంతా నేను వివరించెదను; ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, శ్రద్ధతో వినుడి. ఈ పుణ్యాఖ్యానం పఠించువారికీ వినువారికీ పాపనాశకము.

Verse 6

यत्र पाषाणनवकं स्थापयित्वा रघूद्वहः । बबन्ध प्रथमं सेतुं समुद्रे मैथिलीपतिः

ఆ స్థలమందు తొమ్మిది రాళ్లను ముందుగా స్థాపించి, రఘువంశశ్రేష్ఠుడు—మైథిలీ పతి—సముద్రములో మొదటి సేతువును నిర్మించెను.

Verse 7

देवीपुरं तु तत्रैव यदन्तं चक्रतीर्थकम् । देवीपत्तनमित्याख्या यथा तस्य समागता

అక్కడే దేవీపురము ఉంది—చక్రతీర్థము ముగియు స్థలం. అది ‘దేవీపట్టణం’ అనే పేరును ఎలా పొందిందో నేను వివరిస్తాను.

Verse 8

तद्ब्रवीमि मुनिश्रेष्ठाः शृणुध्वं श्रद्धया सह । पुरा देवासुरे युद्धे देवैर्नाशितपुत्रिणी । दितिः प्रोवाच तनयामात्मनः शोकमोहिता

ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, అది నేను చెప్పెదను—శ్రద్ధతో వినుడి. పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలో దేవతలచే కుమారులను కోల్పోయిన దితి, శోకమోహితయై తన కుమార్తెతో పలికెను.

Verse 9

दितिरुवाच । याहि पुत्रि तपः कर्तुं तपोवनमनुत्तमम्

దితి పలికెను—కుమార్తె, తపస్సు చేయుటకు ఆ అనుత్తమ తపోవనమునకు వెళ్ళుము.

Verse 10

पुत्रार्थं तव सुश्रोणि नियता नियतेन्द्रिया । इन्द्रादयो न शिष्येरन्येन पुत्रेण वै सुराः

హే సుశ్రోణి! పుత్రప్రాప్తి కొరకు నీవు నియమపరాయణగా ఉండి ఇంద్రియాలను నియంత్రించు. ఎందుకంటే ఇతర కుమారునిచేత ఇంద్రాది దేవతలు వశమగరు కాదు.

Verse 11

उदिता तनया चैवं जनन्या तां प्रणम्य सा । स्वीकृत्य माहिषं रूपं वनं पञ्चाग्निमध्यगा

ఇలా ఉపదేశం పొందిన కుమార్తె తల్లికి నమస్కరించింది. తరువాత మహిషరూపం ధరించి అడవిలో ప్రవేశించి పంచాగ్నుల మధ్య నిలిచి ఘోర వ్రతాన్ని ఆచరించింది.

Verse 12

तपोऽतप्यत सा घोरं तेन लोकाश्चकंपिरे । तस्यां तपः प्रकुर्वंत्यां त्रिलोक्यासीद्भयातुरा

ఆమె ఘోర తపస్సు చేసింది; దాని వల్ల లోకాలు కంపించాయి. ఆమె తపస్సు కొనసాగుతుండగా త్రిలోకం భయంతో వ్యాకులమైంది.

Verse 13

इन्द्रादयः सुर गणा मोहमापुर्द्विजोत्तमाः । सुपार्श्वस्तपसा तस्या मुनिः क्षुब्धोऽवदत्तु ताम्

హే ద్విజోత్తమా! ఇంద్రాది దేవగణాలు మోహానికి లోనయ్యాయి. ఆమె తపస్సుతో కలత చెందిన సుపార్శ్వ ముని ఆమెతో ఇలా పలికాడు.

Verse 14

सुपार्श्व उवाच । परितुष्टोऽस्मि सुश्रोणि पुत्रस्तव भविष्यति । मुखेन महिषाकारो वपुषा नररूपवान्

సుపార్శ్వుడు అన్నాడు—హే సుశ్రోణి! నేను సంతుష్టుడను; నీకు కుమారుడు జన్మిస్తాడు. ముఖంలో మహిషాకారుడు, దేహంలో నరరూపవంతుడు అవుతాడు.

Verse 15

महिषो नामपुत्रस्ते भविष्यत्यतिवीर्यवान् । पीडयिष्यति यः स्वर्गं देवेन्द्रं च ससैनिकम्

నీ కుమారుడు ‘మహిష’ అనే నామంతో అత్యంత పరాక్రమవంతుడై జన్మిస్తాడు. అతడు స్వర్గాన్ని, సైన్యసహిత దేవేంద్రుడైన ఇంద్రుని కూడా పీడించును.

Verse 16

सुपार्श्वस्त्वेवमुक्त्वा तां विनिवार्य तपस्तथा । आगच्छदात्मनो लोकमनुनीय तपस्विनीम्

ఇట్లు చెప్పి సుపార్శ్వుడు ఆమెను ఆ తపస్సు కొనసాగించకుండా నిలిపివేశాడు. తపస్వినిని సాంత్వనపరచి తన లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 17

अथ जज्ञे स महिषो यथोक्तं ब्रह्मणा पुरा । व्यवर्द्धत महावीर्यः पर्वणीव महोदधिः

అనంతరం బ్రహ్ముడు పూర్వమే చెప్పినట్లే మహిషుడు జన్మించాడు. మహాపరాక్రమవంతుడై పూర్ణ జలప్రవాహ సమయంలో సముద్రంలా విస్తరించి పెరిగాడు.

Verse 18

ततः पुत्रो विप्रचित्तेर्विद्युन्माल्यसुराग्रणीः । अन्येऽप्यसुरवर्यास्ते संति ये भूतले द्विजाः

అనంతరం విప్రచిత్తి కుమారుడైన, అసురులలో అగ్రగణ్యుడు విద్యున్మాలి, అలాగే భూతలంపై ఉన్న ఇతర శ్రేష్ఠ అసురులూ (సమాగమించారు).

Verse 19

ते सर्वे महिषस्यास्य श्रुत्वा दत्तवरं मुदा । समागम्य मुनिश्रेष्ठाः प्रावदन्महिषासुरम्

ఈ మహిషునికి వరం దత్తమైందని విని వారు అందరూ ఆనందించారు. వారు సమాగమించి మహిషాసురుని ప్రశంసావచనాలతో సంభోదించారు.

Verse 20

स्वर्गाधिपत्यमस्माकं पूर्व मसीन्महामते । देवैर्विष्णुं समाश्रित्य राज्यं नो हृतमोजसा

హే మహామతీ! పూర్వము స్వర్గాధిపత్యము మాదే; కాని దేవులు విష్ణువును శరణు పొంది తమ బలంతో మా రాజ్యాన్ని బలాత్కారంగా హరించారు।

Verse 21

तद्राज्यमानय वलादस्माकं महिषासुर । वीर्यं प्रकटयस्वाद्य प्रभावमपि चात्मनः

కాబట్టి, ఓ మహిషాసురా! ఆ రాజ్యాన్ని మా కొరకు బలంతో తిరిగి తెమ్ము; నేడు నీ వీర్యాన్ని, అలాగే నీ స్వశక్తి-ప్రభావాన్ని సంపూర్ణంగా ప్రకటించు।

Verse 22

अतुल्यबलवीर्यस्त्वं ब्रह्मदत्तवरोद्धतः । पुलोमजापतिं युद्धे जहि देवगणैः सह

నీవు అతుల బలవీర్యములతో యుక్తుడవు, బ్రహ్మదత్త వరముచేత గర్వితుడవు; యుద్ధంలో పులోమజాపతి ఇంద్రుని దేవగణములతో సహా సంహరించు।

Verse 23

दनुजैरेवमुक्तोऽसौ योद्धुकामोऽमरैः सह । महा वीर्योऽथ महिषः प्रययावमरावतीम्

దనుజులు ఇలా పలికినప్పుడు, అమరులతో యుద్ధం చేయాలని ఉత్సుకుడైన మహావీర్య మహిషుడు అమరావతీ వైపు ప్రయాణమయ్యాడు।

Verse 24

देवानामसुराणां च संवत्सरशतं रणम् । पुरा बभूव विप्रेंद्रास्तुमुलं रोमहर्षणम्

హే విప్రేంద్రా! పురాతన కాలంలో దేవాసురుల యుద్ధం నూరేళ్లు సాగింది—అత్యంత తుములమై రోమాంచకరంగా ఉండెను।

Verse 25

देववृन्दं ततो भी त्या पुरस्कृत्य पुरन्दरम् । कांदिशीकमभूद्विप्रा ब्रह्माणं च ययौ तदा

అప్పుడు, ఓ బ్రాహ్మణులారా, దేవవృందము భయంతో పురందరుడు (ఇంద్రుడు)ను ముందుంచి వ్యాకులమై తక్షణమే బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లింది।

Verse 26

ब्रह्मा तानमरासर्वान्समादाय ययौ पुनः । नारायणशिवौ यत्र वर्तेते विश्वपालकौ

బ్రహ్మదేవుడు ఆ దేవతలందరినీ సమీకరించి మళ్లీ అక్కడికి వెళ్లాడు; అక్కడ విశ్వపాలకులైన నారాయణుడు మరియు శివుడు నివసించుచున్నారు।

Verse 27

तत्र गत्वा नमस्कृत्य स्तुत्वा स्तोत्रैरनेकशः । ब्रह्मा निवेदयामास महिषासुरचेष्टितम्

అక్కడికి వెళ్లి బ్రహ్మదేవుడు నమస్కరించి, అనేక స్తోత్రాలతో పునఃపునః స్తుతించి, తరువాత మహిషాసురుని దుష్కృత్యాలను నివేదించాడు।

Verse 28

सुराणामसुरैः पीडां देवयोः शंभुकृष्णयोः । इंद्राग्नियमसूर्येंदुकुबेरवरुणादिकान्

అసురులు దేవతలను ఎలా పీడించారో, అలాగే శంభు మరియు కృష్ణుని అధీనంలోని ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, కుబేరుడు, వరుణుడు మొదలైన దేవతలను వారి అధికారస్థానాల నుండి ఎలా తొలగించారో ఆయన వివరించాడు।

Verse 29

निराकृत्याधिकारेषु तेषां तिष्ठत्ययं स्वयम् । अन्येषां देववृंदानामधिकारेपि तिष्ठति

వారిని వారి అధికారస్థానాల నుండి తొలగించి, అతడు తానే ఆ అధికారాలలో స్థిరపడ్డాడు; ఇతర దేవవృందాల అధికారస్థానాలలో కూడా అతడే నిలిచియున్నాడు।

Verse 30

निरस्तं देववृंदं तत्स्वर्लोकादवनीतले । मनुष्यवद्विचरते महिषासुरबाधितम्

తిరస్కృతమైన దేవవృందం స్వర్గలోకమునుండి భూమిపై పడిపోయింది. మహిషాసురపీడితులై వారు మనుష్యులవలె సంచరించిరి.

Verse 31

एतज्ज्ञापयितुं देवौ युवयोरहमागतः । सार्द्धं देव गणैरत्र रक्षतं तान्समागतान्

ఓ ఇద్దరు దేవులారా, ఈ విషయాన్ని తెలియజేయుటకై నేను మీ వద్దకు వచ్చితిని. ఇక్కడ సమకూరిన దేవగణములతో కలిసి వారిని రక్షించండి.

Verse 32

ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा रमेश्वरमहेश्वरौ । कोपात्करालवदनौ दुष्प्रेक्ष्यौ तौ बभूवतुः

బ్రహ్మ వచనము విని రమేశ్వర మహేశ్వరులు కోపంతో ఉగ్రులయ్యారు. వారి ముఖములు వికరాళమై, దర్శనమునకే భయంకరమయ్యాయి.

Verse 33

अत्यन्तकोपज्वलितान्मुखाद्विष्णोरथ द्विजाः । निश्चक्राम महत्तेजः शंभोः स्रष्टुस्तथैव च

ఓ ద్విజులారా, అత్యంత కోపంతో జ్వలించిన విష్ణువు ముఖమునుండి మహత్తేజస్సు బయలుదేరింది; అలాగే శంభువు మరియు స్రష్ట అయిన బ్రహ్మ నుండికూడా.

Verse 34

अपरेषां सुराणां च देहादिंद्रशरीरतः । तेजः समुदभूत्क्रूरं तदेकं समजायत

ఇతర దేవతల దేహముల నుండియు, ఇంద్రుని శరీరమునుండియు క్రూరమైన తేజస్సు ఉద్భవించింది; ఆ తేజస్సు ఒకే మహాపిండమై ఏకమైంది.

Verse 35

तेषां तु तेजसां राशिर्ज्वलत्पर्वतसंनिभः । ददृशे देववृंदैस्तैर्ज्वालाव्याप्तदिगंतरः

వారి తేజస్సుల ఆ రాశి మండే పర్వతంలా దర్శనమిచ్చింది; దేవగణాలు దానిని చూశారు, దాని జ్వాలలు సమస్త దిక్కుల మధ్యాంతరాలను వ్యాపించాయి।

Verse 36

तेजसां समुदायोऽसौ नारी काचि दभूत्तदा । शिवतेजो मुखमभूद्विष्णुतेजो भुजौ द्विजाः

ఆ తేజస్సుల సమూహం అప్పుడు ఒక స్త్రీరూపంగా మారింది; ఓ ద్విజులారా, శివతేజం ఆమె ముఖమైంది, విష్ణుతేజం ఆమె భుజాలైంది।

Verse 37

ब्रह्मतेजस्तु चरणौ मध्यमैंद्रेण तेजसा । यमस्य तेजसा केशाः कुचौ चंद्रस्य तेजसा

బ్రహ్మతేజం ఆమె పాదాలైంది, ఇంద్రతేజంతో ఆమె మధ్యభాగం ఏర్పడింది; యమతేజంతో కేశాలు, చంద్రతేజంతో స్తనాలు ఏర్పడ్డాయి।

Verse 38

जंघोरू कल्पितौ विप्रा वरुणस्य तु तेजसा । नितंबः पृथिवीतेजः पादांगुल्योऽर्कतेजसा

ఓ విప్రులారా, వరుణతేజంతో ఆమె జంఘలు మరియు ఊరులు నిర్మితమయ్యాయి; పృథివీతేజంతో నితంబం, సూర్యతేజంతో పాదవేళ్లు ఏర్పడ్డాయి।

Verse 39

करांगुल्यो वसूनां च तेजसा कल्पितास्तथा । कुबेरतेजसा विप्रा नासिकापरिकल्पिता

అలాగే వసువుల తేజంతో ఆమె చేతివేళ్లు నిర్మితమయ్యాయి; ఓ విప్రులారా, కుబేరతేజంతో ఆమె నాసికా రూపుదిద్దుకుంది।

Verse 40

नवप्रजापतीनां च तेजसा दंतपंक्तयः । चक्षुर्द्वयं समजनि हव्यवाहनतेजसा

నవ ప్రజాపతుల తేజస్సుతో ఆమె దంతపంక్తులు ఏర్పడ్డాయి; హవ్యవాహనుడు (అగ్ని) యొక్క దగ్ధదీప్తితో ఆమె రెండు నేత్రాలు జన్మించాయి।

Verse 41

उभे संध्ये भ्रुवौ जाते श्रवणे वायुतेजसा । इतरेषां च देवानां तेजोभिरतिदारुणैः

ఉభయ సంధ్యలు ఆమె భ్రూయుగలమయ్యాయి; వాయు తేజస్సుతో ఆమె చెవులు ఏర్పడ్డాయి; ఇతర దేవతల అత్యంత భయంకర తేజస్సులతో ఆమె మిగతా అవయవాలు ఉద్భవించాయి।

Verse 42

कृतान्यावयवा नारी दुर्गा परमभास्वरा । बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैरपि सुरासुरैः

ఇలా సమస్త అవయవాలతో నిర్మితమైన ఆ స్త్రీ—పరమ ప్రకాశవంతమైన దుర్గ—దేవాసురులందరికీ కూడా అతి దుర్ధర్షిణిగా మారింది।

Verse 43

सर्ववृंदारकानीकतेजःसंघसमुद्भवा । तां दृष्ट्वा प्रीतिमापुस्ते देवा महिषबाधिताः

దేవగణాల సమస్త తేజస్సుల సమూహం నుండి ఉద్భవించిన ఆమెను చూచి, మహిషాసురునిచే బాధింపబడిన ఆ దేవతలు ఆనందంతో నిండిపోయారు।

Verse 44

ततो रुद्रा दयो देवा विनिष्कृष्यायुधान्निजात् । आयुधानि ददुस्तस्यै शूलादीनि द्विजोत्तमाः

అప్పుడు రుద్రాదులు దేవతలు తమ తమ ఆయుధాలను వెలికితీసి ఆమెకు సమర్పించారు—శూలములు మొదలైనవి, ఓ ద్విజోత్తమా।

Verse 45

भूषणानि ददुस्तस्यै वस्त्रमाल्यानि चंदनम् । सापि देवी तदा वस्त्रैर्भूषणैश्चंदनादिभिः

వారు ఆమెకు ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, మాలలు, చందనం సమర్పించారు. అప్పుడు ఆ దేవీ కూడా వస్త్రాభరణాలు, చందనాదులతో సుసజ్జితయై నిలిచింది.

Verse 46

कुसुमैरायुधैर्हारैर्भूषिता परिचारकैः । साट्टहासं प्रमुंचंती भैरवी भैरवस्वना

పరిచారకులు ఆమెను పుష్పాలు, ఆయుధాలు, హారాలతో అలంకరించారు. భైరవస్వరముగల భైరవీ ఘోషమైన అట్టహాసం విడిచింది.

Verse 47

ननाद कंपयतीव रोदसी देवसेविता । देव्या भैरवनादेन चचाल सकलं जगत्

దేవతలచే సేవింపబడిన ఆమె ఆకాశభూములు కంపించునట్లు గర్జించింది. దేవీ భైరవనాదంతో సమస్త జగత్తు కదిలిపోయింది.

Verse 49

सिंहवाहनमारूढां देवीं ताममरास्तदा । मुनयः सिद्धगंधर्वास्तुष्टुवुर्जयश ब्दतः

అప్పుడు అమరులు ఆ దేవిని సింహవాహనంపై ఆరూఢురాలిగా చూశారు. మునులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు ‘జయ’ శబ్దాలతో స్తుతించారు.

Verse 50

महिषोऽपि महाक्रोधात्समुद्यत महायुधः । तं शब्दमवलक्ष्याथ ययावसुरसंवृतः

మహిషుడూ మహాక్రోధంతో మహాయుధాలను ఎత్తి సిద్ధమయ్యాడు. ఆ శబ్దాన్ని గమనించి, అసురులతో చుట్టుముట్టబడి ముందుకు సాగాడు.

Verse 51

व्यलोकयत्ततो देवीं तेजोव्याप्तजगत्त्रयीम् । सायुधानंतबाह्वाढयां नादकंपितभूतलाम्

అప్పుడు అతడు దేవిని దర్శించాడు—ఆమె తేజస్సు త్రిలోకమంతా వ్యాపించినది; ఆయుధధారిణి, అనంత బాహువులతో సమృద్ధి, ఆమె గర్జనతో భూమి కంపించింది।

Verse 52

क्षोभिताशेषशेषादिमहानागपरंपराम् । विलोक्य देवीमसुराः समनह्यन्नुदायुधाः

శేషాది మహానాగ పరంపరను కూడా కదిలించిన ఆ దేవిని చూసి, అసురులు ఆయుధాలు ఎత్తుకొని యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు।

Verse 53

ततो देव्या तया सार्द्धमसुराणामभूद्रणः । अस्त्रैः शस्त्रैः शरैश्चक्रैर्गदाभिर्मुसलैरपि

తర్వాత ఆ దేవితో అసురుల మధ్య ఘోర యుద్ధం చెలరేగింది—అస్త్రాలు, శస్త్రాలు, బాణాలు, చక్రాలు, గదలు, ముసలాలతో కూడి।

Verse 54

गजाश्वरथपादातैरसंख्येयैर्महावलः । महिषो युयुधे तत्र देव्या साकमरिंदमः

అక్కడ ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, పాదాతుల అనేక మహాబలాల మధ్య, శత్రుదమనుడు మహిషుడు దేవితో కలిసి యుద్ధం చేశాడు।

Verse 55

लक्षको टिसहस्राणि प्रधानासुरयूथपाः । एकैकस्य तु सेनायास्तेषां संख्या न विद्यते

అసురసేనల ప్రధాన యూథపతులు లక్షలు, కోట్లు, వేల సంఖ్యలో ఉన్నారు; అయితే వారిలో ప్రతి ఒక్కరి సేన సంఖ్య లెక్కకు అందలేదు।

Verse 56

ते सर्वे युगपद्देवीं शस्त्रैरावव्रुरोजसा । सापि देवी ततो भीमा दैत्यमुक्तास्त्रसंचयम्

వారందరూ ఒక్కసారిగా ఘోర బలంతో ఆయుధాలతో దేవిని చుట్టుముట్టారు. అప్పుడు భయంకరమైన ఆ దేవి దైత్యులు విడిచిన అస్త్రసమూహాన్ని ఛిన్నభిన్నం చేసింది।

Verse 57

बिभेद लीलया बाणैः स्वकार्मुकविनिःसृतैः । ससर्ज दैत्यकायेषु बाणपूगान्यनेकशः

ఆమె తన ధనుస్సు నుండి విడిచిన బాణాలతో లీలగా వారిని ఛేదించింది; దైత్యుల దేహాలపై మళ్లీ మళ్లీ అనేక బాణవర్షాలను ప్రసరింపజేసింది।

Verse 58

देव्याश्रयबला द्देवा निर्भया दैत्ययूथपैः । युयुधुः संयुगे शस्त्रैरस्त्रैरप्यायुधांतरैः

దేవిని ఆశ్రయించి బలవంతులైన దేవతలు, భయంలేక దైత్యసేనాధిపతులతో యుద్ధంలో శస్త్రాలు, అస్త్రాలు మరియు ఇతర ఆయుధాలతో పోరాడారు।

Verse 59

ततो देवा बलोत्सिक्ता देवीशक्त्युपबृंहिताः । निःशेषमसुरान्सर्वानायु धैर्निरमूलयन्

అప్పుడు దేవీశక్తితో బలపడి ఉత్సాహంతో నిండిన దేవతలు తమ ఆయుధాలతో సమస్త అసురులను అవశేషం లేకుండా నిర్మూలించారు।

Verse 60

स्वसैन्ये तु क्षयं याते संक्षुब्धो महिषासुरः । चापमादाय वेगेन विकृष्य च महास्वनम्

తన సైన్యం నశించినప్పుడు మహిషాసురుడు కోపంతో క్షోభించాడు; ధనుస్సు పట్టుకొని వేగంగా తీగను లాగి, మహా గంభీరమైన టంకారధ్వని చేసాడు।

Verse 61

संधाय मुमुचे बाणान्देव सैन्येषु भूसुराः । इंद्रे तु दशसाहस्रं यमे पंचसहस्रकम्

లక్ష్యాన్ని స్థిరపరచి భూసురులు దేవసైన్యంపై బాణవర్షాన్ని విడిచారు—ఇంద్రునిపై దశసహస్రం, యమునిపై పంచసహస్రం।

Verse 62

वरुणे चाष्टसाहस्रं कुबेरे षट्सहस्रकम् । सूर्ये चंद्रे च वह्नौ च वायौ वसुषु चाश्विनोः

వరుణునిపై అష్టసహస్రం, కుబేరునిపై షట్సహస్రం; అలాగే సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని, వాయువు, వసువులు మరియు అశ్వినీకుమారులపై కూడా బాణాలు విడిచారు।

Verse 63

अन्येष्वपि च देवेषु महिषो दानवेश्वरः । प्रत्येकमयुतं बाणान्मुमुचे बलिनां वरः

ఇతర దేవతలపైన కూడా దానవేశ్వరుడు మహిషుడు—బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు—ప్రతి ఒక్కరిపై పదివేల బాణాలు విడిచాడు।

Verse 64

पलायंते ततो देवा महिषासुरमर्द्दिताः । देवीं शरणमाजग्मुस्त्राहित्राहीतिवादिनः

అప్పుడు మహిషాసురునిచే నలిగిన దేవతలు పారిపోయి, ‘త్రాహి త్రాహి’ అని మొరపెడుతూ దేవిని శరణు కోరారు।

Verse 65

ततो देवी गणान्स्वस्य भूतवेतालकादिकान् । यूयं नाशयत क्षिप्रमासुरं बलमित्यशात्

అప్పుడు దేవి తన గణాలను—భూత, వేతాళాది వారిని—ఆజ్ఞాపించింది: ‘మీరు అందరూ త్వరగా అసురసైన్యాన్ని నాశనం చేయండి।’

Verse 66

अहं तु महिषं युद्धे योधयामि वलोद्धतम् । ततो देव्या गणैः सर्वमासुरं क्षतमाशु वै

నేను యుద్ధంలో బలగర్వంతో ఉప్పొంగిన మహిషునితో పోరాడుదును. అప్పుడు దేవీగణములు సమస్త ఆసురసేనను శీఘ్రముగా సంహరించిరి.

Verse 67

ततः सैन्यं क्षयं नीते गणै र्देवीप्रचोदितैः । योद्धुकामः स महिषो गणैः साकं व्यतिष्ठत

అనంతరం దేవీప్రేరిత గణములు సైన్యాన్ని నాశనమునకు చేర్చిరి. యుద్ధకాంక్షతో ఆ మహిషుడు గణముల ఎదుట నిలిచెను.

Verse 68

अत्रांतरे महानादः सुचक्षुश्च महाहनुः । महाचंडो महाभक्षो महोदरम होत्कटौ

ఇంతలో మహానాదుడు, సుచక్షుడు, మహాహనువు ప్రత్యక్షమయ్యిరి; అలాగే మహాచండుడు, మహాభక్షుడు, భయంకర జంట మహోదరుడు మరియు మహోత్కటుడును వచ్చిరి.

Verse 69

पञ्चास्यः पादचूडश्च बहुनेत्रः प्रबाहुकः । एकाक्षस्त्वेकपादश्च बहुपादोऽप्यपादकः

పంచాస్యుడు, పాదచూడుడు; బహునేత్రుడు, ప్రబాహుకుడు; ఏకాక్షుడు, ఏకపాదుడు; అలాగే బహుపాదుడు, అపాదకుడును కూడ ఉండిరి.

Verse 70

एते चान्ये च बहवो महिषासुर मंत्रिणः । योद्धुकामा रणे देव्याः पुरतस्त्ववतस्थिरे

ఇవీ మరియు మరెన్నో—మహిషాసురుని మంత్రులు—యుద్ధకాంక్షతో రణమున దేవీ సమక్షమున నిలిచిరి.

Verse 71

सिंहं वाहनमारुह्य ततो देवी मनोजवम् । प्रलयांबुदनिर्घोषं चापमादाय भैरवम्

అప్పుడు దేవి మనోజవ వేగంతో సింహవాహనమేరి, ప్రళయకాల మేఘగర్జనవలె భయంకరమైన భైరవ ధనుస్సును ధరించింది।

Verse 72

विस्फोट्य मुमुचे बाणान्वज्रवेगसमान्युधि । दशलक्षगजैश्चापि शतलक्षैश्च वाजिभिः

యుద్ధంలో దేవి విస్ఫోట ధ్వనితో వజ్రవేగసమానమైన బాణాలను విడిచింది—దశలక్ష గజాలు, శతలక్ష అశ్వాలు గల బలంపై।

Verse 73

शतलक्षै रथैश्चापि लक्षायुतपदातिभिः । युक्तो महाहनुर्दैत्यो देव्या युधि निपातितः

శతలక్ష రథాలు, లక్షాయుత పాదాతులు తోడున్నా మహాహను దైత్యుడు దేవిచేత యుద్ధంలో నేలకూల్చబడెను।

Verse 74

सैन्ये च तस्य निहता देव्या बाणैर्द्विजोत्तमाः । लक्षकोटिसहस्राणि प्रधानासुरनायकाः

హే ద్విజోత్తమా! అతని సైన్యంలో దేవి బాణాలచేత ప్రధాన అసురనాయకులు లక్షలు, కోట్లు, వేల సంఖ్యలో హతమయ్యారు।

Verse 75

महिषस्य हि विद्यन्ते महाबलपराक्रमाः । एकैकस्य प्रधानस्य चतुरङ्गबलं तथा

మహిషునికి మహాబల పరాక్రమముగల ప్రధాన సేనానాయకులు ఉన్నారు; ప్రతి ప్రధానునికీ అలాగే చతురంగ బలం కలదు।

Verse 76

महाहनोर्यथा विप्रास्तथैवास्ति महद्बलम् । तत्सर्वं निहतं देव्या शरैः कांचनपुंखितैः

ఓ విప్రులారా! మహాహనువలె అక్కడ కూడా మహాబలం నిలిచింది; కాని దేవి కాంచనపుంఖిత శరములతో ఆ సమస్త బలాన్ని సంహరించింది।

Verse 77

याममात्रेण विप्रेंद्रास्तदद्भुतमिवाभवत्

ఓ విప్రేంద్రులారా! కేవలం ఒక యామమాత్రంలోనే అది అద్భుతం జరిగినట్లుగా అయింది।