Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29

Devanagari script

निराकृत्याधिकारेषु तेषां तिष्ठत्ययं स्वयम् । अन्येषां देववृंदानामधिकारेपि तिष्ठति

Transliteration

nirākṛtyādhikāreṣu teṣāṃ tiṣṭhatyayaṃ svayam | anyeṣāṃ devavṛṃdānāmadhikārepi tiṣṭhati

Translation

వారిని వారి అధికారస్థానాల నుండి తొలగించి, అతడు తానే ఆ అధికారాలలో స్థిరపడ్డాడు; ఇతర దేవవృందాల అధికారస్థానాలలో కూడా అతడే నిలిచియున్నాడు।

Word by Word

• निराकृत्य: having driven out, having excluded
• निराकृत्य: Kriyā (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: निर्-आ-कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्यय), ‘having removed/rejected’

• अधिकारेषु: in the offices/positions
• अधिकारेषु: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अधिकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• तिष्ठति: stands, remains
• तिष्ठति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अयम्: this one (he)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• स्वयम्: by himself
• स्वयम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः-प्रयत्न/स्वतन्त्रतावाचक (oneself/by oneself)

• अन्येषाम्: of other
• अन्येषाम्: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (देववृन्दानाम्)

• देववृन्दानाम्: of other groups of gods
• देववृन्दानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव + वृन्द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां वृन्दानि)

• अधिकारे: in the office/position
• अधिकारे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अधिकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण/समुच्चय/अपेक्षाबोधक (also/even)

• तिष्ठति: stands, remains
• तिष्ठति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (continuing Brahmā’s report)

Skanda Dialogue

Listener: Nārāyaṇa and Śiva (implied)

Visual Art Cues

Scene: Symbolic depiction of Mahīṣāsura standing on seized thrones/insignia of multiple devas—vajra, fire-altar, noose, solar disc, moon emblem, Kubera’s treasure, Varuṇa’s pāśa—while displaced devas appear in the background, subdued.

Characters & Entities

• Mahiṣāsura
• Deva-vṛnda (hosts of gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma is shown as usurpation of rightful roles; stability returns when authority aligns with dharma, not mere force.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None in this verse; it functions as narrative impetus within Setukhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.