Adhyaya 33

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । अत्यद्भुततरं गुह्यं सर्वलोकैकपावनम्

శ్రీ సూతుడు పలికెను—నేను మరల ధనుష్కోటి వైభవాన్ని ప్రకటించెదను; అది అత్యద్భుతమైనది, గుహ్యమైనది, సమస్త లోకాలకు ఏకైక పావనకారకం।

Verse 2

पुरा परावसुर्नाम ब्राह्मणो वेदवित्तमः । अज्ञानात्पितरं हत्वा ब्रह्महत्यामवाप्तवान् । सोऽपि स्नात्वा धनुष्कोटौ तद्दोषा न्मुमुचे क्षणात्

పూర్వకాలంలో పరావసు అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; వేదవిద్యలో అతడు అగ్రగణ్యుడు. అజ్ఞానవశాత్తు తండ్రిని హతమార్చి బ్రహ్మహత్యాపాపాన్ని పొందెను. అయినా ధనుష్కోటిలో స్నానం చేసిన వెంటనే ఆ దోషం నుండి క్షణంలో విముక్తుడయ్యెను.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । पितरं हतवान्पूर्वं कथं सूत परावसुः

ఋషులు అన్నారు—హే సూతా, పరావసు పూర్వం తండ్రిని ఎలా హతమార్చెను?

Verse 4

कथं वा धनुषः कोटौ मुक्तिस्तस्याप्यभून्मुने । एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि

మరియు హే మునీ, ధనుషః-కోటిలో అతనికీ విముక్తి ఎలా కలిగెను? మేము శ్రద్ధగలవారము; కనుక దీనిని విస్తారంగా చెప్పవలసినది.

Verse 5

श्रीसूत उवाच । आसीद्राजा बृहद्द्युम्नश्चक्रवर्ती महाबलः । धर्मेण पालयामास सागरांतां वसुन्धराम्

శ్రీ సూతుడు పలికెను—బృహద్ద్యుమ్నుడు అనే రాజు ఉండెను; అతడు మహాబలశాలి చక్రవర్తి. ధర్మమార్గంలో సముద్రాంత భూమిని పాలించెను.

Verse 6

अयजत्सत्रयागेन देवानिंद्रपुरोगमान् । याजकस्तस्य रैभ्योऽभूद्विद्वान्परमधार्मिकः

అతడు సత్రయాగముతో ఇంద్రుడు ముందుండగా దేవతలను యజించెను. అతని యాజకుడు రైభ్యుడు—విద్వాంసుడు, పరమధార్మికుడు.

Verse 7

आस्तां पुत्रावुभौ तस्याप्यर्वावसु परावसू । षडंगवेदविदुषौ श्रौतस्मार्तेषु कोविदौ

అతనికీ ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు—అర్వావసు, పరావసు. వారు ఇద్దరూ షడంగాలతో కూడిన వేదవిద్వాంసులు; శ్రౌత యాగకర్మలలోను స్మార్త ధర్మాచారాలలోను నిపుణులు.

Verse 8

काणादे जैमिनीये च सांख्ये वैयासिके तथा । गौतमे योगशास्त्रे च पाणिनीये च कोवि दौ

వారు కాణాద, జైమిని ఉపదేశాలలో, సాంఖ్యములో, వ్యాసపరంపరలో, గౌతమదర్శనంలో, యోగశాస్త్రంలో, అలాగే పాణినీయ వ్యాకరణంలో కూడా ప్రావీణ్యం కలవారు.

Verse 9

मन्वादिस्मृतिनिष्णातौ सर्वशास्त्रविशारदौ । सत्रयागे सहायार्थं बृहद्द्युम्नेन याचितौ

వారు మనువాది స్మృతులలో నిష్ణాతులు, సమస్త శాస్త్రాలలో విశారదులు. సత్రయాగానికి సహాయార్థం రాజు బృహద్ద్యుమ్నుడు వారిని ప్రార్థించాడు.

Verse 10

भ्रातरौ समनुज्ञातौ पित्रा रैभ्येण जग्मतुः । बृहद्द्युम्नस्य सत्रं तावश्विनाविव रूपिणौ

తండ్రి రైభ్యుని అనుమతి పొందిన ఆ ఇద్దరు సోదరులు రాజు బృహద్ద్యుమ్నుని సత్రానికి వెళ్లారు; వారు తేజస్సుతో అశ్వినీదేవతలవలె ప్రకాశించారు.

Verse 11

अतिष्ठदाश्रमे रैभ्यः स्नुषया ज्येष्ठया सह । तौ गत्वा भ्रातरौ तत्र राज्ञः सत्रमनुत्तमम्

రైభ్యుడు తన ఆశ్రమంలో పెద్ద కోడలితో కలిసి నిలిచాడు. ఆ ఇద్దరు సోదరులు అక్కడికి వెళ్లి రాజుని అత్యుత్తమ సత్రయాగానికి చేరుకున్నారు.

Verse 12

याज यामासतुः सत्रे बृहद्द्युम्नं महीपतिम् । नाभवत्स्खलनं भ्रात्रोः सत्रे सांगेषु कर्मसु

ఆ సత్రయాగంలో ఆ ఇద్దరు సోదరులు భూపతి బృహద్ద్యుమ్న రాజును యాజింపజేశారు. అంగకర్మాలతో కూడిన యజ్ఞక్రియలన్నిటిలో వారిద్దరికీ ఏ తప్పిదమూ కలగలేదు.

Verse 13

सत्रे संतन्यमानेऽस्मिन्बृहद्द्युम्नस्य भूपतेः । मुनयो भ्यागमन्सर्वे राज्ञाहूता निरीक्षितुम्

బృహద్ద్యుమ్న భూపతి యొక్క ఈ సత్రయాగం కొనసాగుతూ విస్తరించుచుండగా, రాజు ఆహ్వానించిన సమస్త మునులు దానిని దర్శించుటకు అక్కడికి వచ్చారు.

Verse 14

वसिष्ठो गौतमश्चात्रिर्जाबालिरथ कश्यपः । क्रतुर्दक्षः पुलस्त्यश्च पुलहो नारदो मुनिः

వసిష్ఠుడు, గౌతముడు, అత్రి, జాబాలి, కశ్యపుడు; క్రతువు, దక్షుడు, పులస్త్యుడు, పులహుడు మరియు ముని నారదుడు—

Verse 15

मार्कंडेयः शतानंदो विश्वामित्रः पराशरः । भृगुः कुत्सोऽथ वाल्मीकिर्व्यासधौम्यादयोऽपरे

మార్కండేయుడు, శతానందుడు, విశ్వామిత్రుడు, పరాశరుడు; భృగువు, కుత్సుడు, ఆపై వాల్మీకి—మరియు వ్యాసుడు, ధౌమ్యుడు మొదలైన ఇతర మునులు కూడా—

Verse 16

शिष्यैः प्रशिष्यैर्बहुभिरसंख्यातैः समावृताः । तानागतान्समालोक्य बृहद्द्युम्नो महीपतिः

అనేకమంది, అసంఖ్యాక శిష్య-ప్రశిష్యులతో పరివృతులై వచ్చిన ఆ మునులను చూచి భూపతి బృహద్ద్యుమ్నుడు—

Verse 17

अर्घ्यादिना मुनीन्सर्वान्पूजयामास सादरम् । नाना दिग्भ्यः समायाताश्चतुरंगबलैर्युताः

అతడు అర్ఘ్యాది ఉపహారాలతో సమస్త మునులను భక్తి-గౌరవాలతో పూజించాడు. వారు అనేక దిక్కుల నుండి చతురంగబలములతో కూడి అక్కడికి వచ్చారు.

Verse 18

उपदासहिता भूपास्सत्रं वीक्षितुमादरात् । वैश्याः शूद्रास्तथा वर्णाश्चत्वरोऽपि समागताः

ఉపదాలతో కూడిన రాజులు కూడా సత్రయజ్ఞాన్ని దర్శించుటకు ఆదరంతో వచ్చారు. అలాగే వైశ్యులు, శూద్రులు—నాలుగు వర్ణాలవారందరూ—సమాగమయ్యారు.

Verse 19

वर्णिनोऽथ गृहस्थाश्च वानप्रस्थाश्च भिक्षवः । सत्रं निरीक्षितुं तस्य बृहद्द्युम्नस्य चाययुः

తర్వాత బ్రహ్మచారులు, గృహస్థులు, వానప్రస్థులు, భిక్షువులు కూడా రాజు బృహద్ద్యుమ్నుని సత్రయజ్ఞాన్ని దర్శించుటకు అక్కడికి వచ్చారు.

Verse 20

तान्सर्वान्पूजयामास यथार्हं राजसत्तमः । ददौ चान्नानि सर्वेभ्यो घृतसूपादिकांस्तथा

ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు వారందరినీ యథార్హంగా సత్కరించాడు. అందరికీ ఘృతం, సూపు మొదలైన వాటితో కూడిన అన్నాన్ని కూడా పంచాడు.

Verse 21

वस्त्राणि च सुवर्णानि हाररत्नान्यनेकशः । एवं सत्कारयामास राजा सत्रे समागतान्

అతడు వస్త్రాలు, స్వర్ణం, అనేక హారాలు మరియు రత్నాలను దానమిచ్చాడు. ఈ విధంగా రాజు సత్రానికి వచ్చిన వారందరినీ సత్కరించాడు.

Verse 22

रैभ्यपुत्रो तदा विप्रा अर्वावसुपरावसू । अध्वरादीनि कर्माणि चक्रतुः स्खलितं विना

అప్పుడు రైభ్యుని బ్రాహ్మణపుత్రులు అర్వావసు, పరావసు అధ్వరాది యజ్ఞకర్మలను ఏ స్ఖలనమూ దోషమూ లేకుండా శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు।

Verse 23

तद्दृष्ट्वा मुनयस्सर्वे कौशलं रैभ्यपुत्रयौः । श्लाघंते सशिरःकम्पं वसिष्ठप्रमुखास्तदा

రైభ్యుని ఇద్దరు కుమారుల నైపుణ్యాన్ని చూసి సమస్త మునులు వారిని ప్రశంసించారు; వశిష్ఠాది మహర్షులు తల ఊపుతూ సమ్మతిని తెలిపారు।

Verse 24

कर्माणि कानि चित्तत्र कारयित्वा परावसुः । तृतीयसवनस्यांते गृहकृत्यं निरीक्षितुम्

అక్కడ కొన్ని కర్మలను చేయించి పరావసు తృతీయ సవనాంతంలో గృహకార్యాలను పరిశీలించేందుకు వెళ్లాడు।

Verse 25

प्रययौ स्वाश्रमं सायं विनैवार्वावसुं द्विजाः । तस्मिन्नवसरे रैभ्यं कृष्णाजिनसमावृतम्

సాయంకాలం ద్విజుడు పరావసు అర్వావసును అక్కడే వదిలి తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు; ఆ సమయంలో రైభ్యుడు కృష్ణాజినంతో ఆవరించబడి అక్కడ ఉన్నాడు।

Verse 26

वने चरंतं पितरं दृष्ट्वा स मृगशंकया । निद्राकलुषितो रात्रावंधे तमसि संकुले

అడవిలో సంచరిస్తున్న తండ్రిని చూసి అతడు మృగశంకతో, నిద్రావశంగా మసకబారిన మనస్సుతో, రాత్రి ఘోరాంధకారంలో ఆయనను జింకగా భావించాడు।

Verse 27

आत्मानं हंतुमायाति मृगोऽयमिति चिंतयन् । जघान पितरं सोऽयं महारण्ये परावसुः

“ఈ జింక నన్ను చంపడానికి వస్తోంది” అని భావిస్తూ పరావసు మహారణ్యంలో తన తండ్రినే కొట్టి చంపాడు।

Verse 28

रिरक्षुणा शरीरं स्वं तेनाकामनया पिता । रजन्यां हिंसितो विप्रा महापातककारिणा

తన శరీరాన్ని కాపాడుకోవాలనే ఉద్దేశంతో, అనిచ్ఛతోనే అతడు రాత్రివేళ తండ్రిని హింసించాడు; ఓ విప్రులారా, అతడు మహాపాతకకర్త అయ్యాడు।

Verse 29

अंतिकं स समागत्य व्यलोकयत तं हतम् । ज्ञात्वा स्वपितरं रात्रौ शुशोच व्यथितेंद्रियः

అతడు దగ్గరకు వచ్చి ఆ హతుడిని చూశాడు; రాత్రివేళ అది తన తండ్రేనని తెలిసి, ఇంద్రియాలు కలతచెంది అతడు విలపించాడు।

Verse 30

प्रेतकार्यं ततः कृत्वा पितुः सर्वं परावसुः । भूयोपि नृपतेः सत्रं परावसुरुपाययौ

అనంతరం పరావసు తండ్రికి సంబంధించిన సమస్త ప్రేతకార్యాలను నిర్వహించి, తరువాత మళ్లీ రాజు సత్రయాగానికి వెళ్లాడు।

Verse 31

स्वचेष्टितं तु तत्सर्वमनुजाय ततोऽब्रवीत् । मृतं स्वपितरं श्रुत्वा सोऽपि शोकाकुलोऽभवत्

తర్వాత జరిగినదంతా అతడు తన తమ్ముడికి చెప్పాడు; తండ్రి మరణించాడని విని అతడూ శోకంతో కలత చెందాడు।

Verse 32

ज्येष्ठोऽनुजं ततः प्राह वचनं द्विजसत्तमाः । महत्सत्रं समारब्धं बृहद्द्युम्नस्य भूपतेः

అప్పుడు జ్యేష్ఠుడు అనుజునితో ఇలా అన్నాడు—హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, భూపతి బృహద్ద్యుమ్నుడు మహత్తర సత్రయాగాన్ని ప్రారంభించాడు।

Verse 33

वोढुत्वशक्तिर्नास्त्यस्य कर्मणो बालकस्य ते । जनकश्च हतो रात्रौ मयापि मृगशंकया

ఈ బాలుడు ఆ కర్మభారాన్ని మోయగల శక్తి లేనివాడు; తండ్రి కూడా రాత్రి నేను మృగమని భ్రమించి చంపబడినాడు।

Verse 34

प्रायश्चित्तं च कर्त्तव्यं ब्रह्महत्या विशुद्धये । मदर्थं व्रतचर्यां त्वं चर तात कनिष्ठक

బ్రహ్మహత్యా దోషశుద్ధి కోసం ప్రాయశ్చిత్తం చేయవలెను; నా కోసం, ప్రియ కనిష్ఠా, నీవు వ్రతాచరణను చేపట్టు।

Verse 35

एकाकी धुरमुद्वोढुं शक्तोऽहं सत्रकर्मणः । अर्वावसुरिति प्रोक्तो ज्येष्ठेन स तमभ्य धात्

అతడు అన్నాడు—సత్రయాగ భారాన్ని నేను ఒక్కడినే మోయగలను; జ్యేష్ఠుడు ఇలా చెప్పగా అతడు ‘అలాగే’ అని సమ్మతించాడు।

Verse 36

तथा भवत्वहं ज्येष्ठ चरिष्ये व्रतमुत्तमम् । ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं त्वं सत्रधुरमावह

అలాగే కావాలి, జ్యేష్ఠా. బ్రహ్మహత్యా శుద్ధి కోసం నేను ఉత్తమ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాను; నీవు సత్రయాగ భారాన్ని మోసెదవు।

Verse 37

इत्युक्त्वा सोनुऽजो ज्येष्ठं तस्मात्सत्राद्वि निर्ययौ । कारयामास कर्माणि ज्येष्ठस्तस्मिन्गते कतौ

ఇట్లు చెప్పి కనిష్ఠుడు జ్యేష్ఠ భ్రాతను సంభోదించి ఆ సత్రయాగమునుండి బయలుదేరెను. అతడు వెళ్లిన తరువాత జ్యేష్ఠుడు విధివిధానముగా యాగకర్మలను కొనసాగించెను।

Verse 38

द्वादशाब्दं कनिष्ठोपि ब्रह्महत्याव्रतं द्विजाः । चरित्वा सत्रयागेऽस्मिन्नाजगाम पुनर्मुदा

హే ద్విజులారా! కనిష్ఠుడుకూడా పన్నెండు సంవత్సరములు బ్రహ్మహత్యా-ప్రాయశ్చిత్త వ్రతమును ఆచరించి, ఆనందముతో ఈ సత్రయాగమునకు మళ్లీ వచ్చెను।

Verse 39

तं दृष्ट्वा भ्रातरं ज्येष्ठो बृहद्द्युम्नमुवाच ह । अयं ते ब्रह्महा सत्रमर्वावसुरुपागतः

తన భ్రాతను చూచి జ్యేష్ఠుడు రాజు బృహద్ద్యుమ్నునకు పలికెను— “ఇతడు బ్రహ్మహత్యా దోషముతో ఉన్న అర్వావసు; నీ సత్రయాగమునకు వచ్చెను।”

Verse 40

एनमुत्सारयाशु त्वमस्मात्सत्रान्नृपो त्तम । अन्यथा सत्रयागस्य फलहानिर्भविष्यति

“హే నృపోత్తమా! ఇతనిని ఈ సత్రయాగమునుండి వెంటనే వెలివేయుము; లేకపోతే యాగఫలహానియే కలుగును।”

Verse 41

इतीरितः स स्वप्रेष्यैर्यागात्तमुदवासयत् । उद्वास्यमानो राजानमर्वावसुरथाब्रवीत्

ఇట్లు చెప్పబడినపుడు రాజు తన పరిచారకులచేత అతనిని యాగస్థలమునుండి వెలివేయించెను. వెలివేయబడుచుండగా అర్వావసు రాజునకు ఇలా పలికెను।

Verse 42

न मया ब्रह्महत्येयं बृहद्द्युम्न कृतानघ । किन्तु ज्येष्ठेन मे सा हि ब्रह्महत्या कृता विभो

ఓ నిర్దోషి బృహద్ద్యుమ్న! ఈ బ్రహ్మహత్యను నేను చేయలేదు; ఓ ప్రభూ, ఆ బ్రహ్మహత్యను నా జ్యేష్ఠ భ్రాతనే చేశాడు।

Verse 43

ब्रह्महत्याव्रतं चीर्णं तदर्थं च मया धुना । एवमुक्तोपि राजासौ वचसा स परावसोः

ఆ కారణం కోసమే నేను ఇప్పుడు బ్రహ్మహత్యా-ప్రాయశ్చిత్త వ్రతాన్ని ఆచరించాను. ఇలా చెప్పబడినప్పటికీ, పరావసు వచనాల వల్ల ఆ రాజు (తన నిర్ణయంలో) అచలంగా నిలిచాడు.

Verse 44

अर्वावसुं निजात्सत्रादुदवासयदाशु वै । धिक्कृतो ब्राह्मणैश्चायं ययौ तूष्णीं वनं तदा

అతడు తన సత్రం నుండి అర్వావసును వెంటనే వెలివేశాడు. బ్రాహ్మణుల ధిక్కారాన్ని పొందిన అర్వావసు అప్పుడు మౌనంగా అడవికి వెళ్లిపోయాడు.

Verse 45

मुनिवृन्दसमाकीर्णं तपोवनमुपेत्य सः । अर्वावसुस्तपश्चक्रे देवैरपि सुदुष्करम्

మునివృందాలతో నిండిన తపోవనంలో ప్రవేశించి అర్వావసు దేవతలకు కూడా అత్యంత దుష్కరమైన ఘోర తపస్సు చేశాడు.

Verse 46

तपः कुर्वंस्तथादित्यमुपतस्थे समा हितः । मूर्तिमांस्तपसा तस्य महताऽदुष्टधीः स्वयम्

తపస్సు చేస్తూ అతడు స్థిర ఏకాగ్రతతో ఆదిత్యదేవుని ఉపాసించాడు. అప్పుడు అతని మహాతపస్సు బలంతో, శుద్ధబుద్ధి గల అతనికి ఆదిత్యుడు మూర్తిమంతుడై స్వయంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

Verse 47

आविरासीत्स्वया दीप्त्या भासयञ्जगतीतलम् । कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्भास्करो देवताग्रणीः

అప్పుడు దేవతలలో అగ్రగణ్యుడు, జగత్తుకు నేత్రమైన, కర్మసాక్షియైన భాస్కరుడు తన స్వదీప్తితో భూమితలాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ ప్రత్యక్షమయ్యాడు।

Verse 48

आविर्बभूवुर्देवाश्च पुरस्कृत्य शचीपतिम् । इन्द्रादयस्ततो देवाः प्रोचुरर्वावसुं द्विजाः

మరియు దేవతలు ప్రత్యక్షమయ్యారు; శచీపతి ఇంద్రుని ముందుంచి. ఆపై ఇంద్రాదిదేవులు, ఓ ద్విజా, అర్వావసువును ఉద్దేశించి పలికారు।

Verse 49

अर्वावसो त्वं प्रवरस्तपसा ब्रह्म चर्यतः । आचारेण श्रुतेनापि वेदशास्त्रादिशिक्षया

‘అర్వావసూ! తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, సదాచారం, శ్రుతిజ్ఞానం మరియు వేదశాస్త్రాది విద్యాభ్యాసం వల్ల నీవు అగ్రగణ్యుడవు.’

Verse 50

निराकृतोवमानेन त्वं परावसुना बहु । तथापि क्षमया युक्तो न कुप्यति भवान्यतः

‘పరావసు అనేకసార్లు అవమానించి నిన్ను తిరస్కరించినా, నీవు క్షమాగుణంతో కోపపడవు—ఇదే నీ స్వభావం.’

Verse 51

यस्माज्ज्येष्ठोऽवधीत्तातं न हिंसीस्त्वं महामते । ब्रह्महत्याव्रतं यस्मात्तदर्थं चरितं त्वया

‘జ్యేష్ఠుడు తండ్రిని వధించినందున, ఓ మహామతీ, నీవు హింసతో ప్రతీకారం చేయలేదు; అలాగే ఆ కారణంగానే బ్రహ్మహత్యా-ప్రాయశ్చిత్త సంబంధ వ్రతాన్ని నీవు ఆచరించావు।’

Verse 52

अतः स्वीकुर्म हे त्वां तु पराकुर्मः परावसुम् । उक्त्वैवं बलभिन्मुख्याः सर्वे च त्रिदिवालयाः

కాబట్టి మేము నిన్ను స్వీకరిస్తాము; పరావసువును త్రోసివేస్తాము. ఇలా చెప్పి, బలహంతకుడైన ఇంద్రుడు ముందుండగా స్వర్గవాసి దేవతలందరూ తమ నిర్ణయాన్ని ప్రకటించారు॥

Verse 53

तं ते प्रवरयामासुर्निरासुश्च परावसुम् । पुनरिंद्रादयो देवाः पुरोधाय दिवाकरम्

వారతనిని శ్రేష్ఠుడిగా ఎన్నుకొని, పరావసువును వెలివేశారు. ఆపై ఇంద్రాది దేవతలు సూర్యదేవుని పురోధాగా నియమించి తదుపరి కార్యంలో ముందుకు సాగారు॥

Verse 54

अर्वावसुं प्रोचुरिदं वरं त्वं वरयेति वै । स चापि प्रार्थयामास जनकस्योत्थितिं पुन

వారు అర్వావసుతో—‘వరాన్ని కోరుకో; నీకు ఇష్టమైనదాన్ని అడుగు’ అని అన్నారు. అతడు మళ్లీ తన తండ్రి పునరుజ్జీవనాన్ని ప్రార్థించాడు॥

Verse 55

वधे चास्मरणं देवानात्मनो जनकस्य वै । तथास्त्विति सुराः प्रोचुः पुनरूचुरिदं वचः

అతడు—‘ఆ వధ విషయమై దేవతలకు జ్ఞాపకం ఉండకూడదు; నా తండ్రి కూడా దాని భారంనుండి విముక్తుడవ్వాలి’ అని కోరాడు. దేవతలు ‘తథాస్తు’ అని చెప్పి, మళ్లీ ఇలా పలికారు॥

Verse 56

वरं चान्यं प्रदास्यामो वरय त्वं महामते । एवमुक्तः सुरैः सोयमर्वावसुरभाषत

దేవతలు అన్నారు—‘మేము నీకు ఇంకొక వరం ఇస్తాము; ఓ మహామతీ, వరం కోరుకో.’ దేవతల మాటలు విని అర్వావసు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు॥

Verse 57

मम भ्रातुरदुष्टत्वं भवतु त्रिदशालयाः । अर्वावसोर्वचः श्रुत्वा त्रिदशाः पुनरब्रुवन्

అర్వావసువు పలుకులు—“హే స్వర్గవాసులారా, నా అన్న పాపరహితుడగుగాక”—అని విని దేవతలు మళ్లీ ప్రత్యుత్తరం పలికారు।

Verse 58

ब्राह्मणस्य पितुर्घातान्महान्दोषः परावसोः । न ह्यन्यकृतपापस्य परेणानुष्ठितेन वै

బ్రాహ్మణుని తండ్రిని హతమార్చినందున పరావసువుకు మహాదోషం ఉంది; ఒకడు చేసిన పాపం మరొకడు చేసిన అనుష్ఠానంతో తొలగదు।

Verse 59

प्रायश्चित्तेन शांतिः स्यान्महापातकपंचके । पितुर्ब्राह्मणहंतुस्तु सुतरां नास्ति निष्कृतिः

ప్రాయశ్చిత్తక్రియలతో పంచ మహాపాతకాల శాంతి కలగవచ్చు; కానీ బ్రాహ్మణుని తండ్రిని హతమార్చినవానికి మరింతగా నిజమైన నిష్కృతి లేదు।

Verse 60

आत्मनानुष्ठितेनापि व्रतेन न हि दुष्कृतिः । परावसोस्तव भ्रातुरतो नैवास्ति निष्कृतिः

తానే వ్రతం చేసినా ఆ దుష్కర్మం తొలగదు; అందువల్ల నీ అన్న పరావసువుకు సాధారణ మార్గాలతో నిష్కృతి లేదు।

Verse 61

अतोऽस्माभिरदुष्टत्वमस्मै दातुं न शक्यते । अर्वावसुः पुनःप्राह देवानिंद्रपुरोगमान्

కాబట్టి మేము అతనికి పాపరహితత్వాన్ని ఇవ్వలేము। అప్పుడు అర్వావసువు ఇంద్రుడు ముందుండగా ఉన్న దేవతలను మళ్లీ సంభోదించాడు।

Verse 62

तथापि युष्मन्माहात्म्यात्प्रसादाद्भवतां तथा । पितुर्ब्राह्मणहंतुर्मे भ्रातुस्त्रिदशसत्तमाः

అయినప్పటికీ మీ మహిమయొక్క అనుగ్రహప్రసాదముచేత, ఓ దేవశ్రేష్ఠులారా, బ్రాహ్మణుని తండ్రిని హతమార్చిన నా సోదరుని విషయమును చెప్పండి.

Verse 63

यथा स्यान्निष्कृतिर्ब्रूत तथैव कृपया युताः । एवमर्वावसोः श्रुत्वा वचस्ते त्रिदशालयाः

కరుణతో కూడి, ప్రాయశ్చిత్తం ఎలా సాధ్యమవుతుందో యథాతథంగా చెప్పండి. అర్వావసు మాటలు ఇలా విని, స్వర్గనివాసి దేవులు—

Verse 64

ध्यात्वा तु सुचिरं कालं विनिश्चित्येदमबुवन् । उपायं ते प्रवक्ष्यामस्तत्पातकनिवारणम्

వారు చాలాకాలం ధ్యానించి నిర్ణయించుకొని ఇలా అన్నారు—“ఆ పాపాన్ని నివారించే ఒక ఉపాయాన్ని నీకు చెప్పుదుము.”

Verse 65

दक्षिणांबुनिधौ पुण्ये रामसेतौ विमुक्तिदे । धनुष्कोटिरिति ख्यातं तीर्थमस्ति विमुक्तिदम्

పుణ్యమైన దక్షిణ సముద్రంలో, ముక్తిదాయకమైన రామసేతువద్ద ‘ధనుష్కోటి’ అని ప్రసిద్ధమైన తీర్థం ఉంది; అది ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 66

ब्रह्महत्यासुरापानस्वर्णस्तेयविनाशनम् । गुरुतल्पगसंसर्गदोषाणामपि नाशनम्

అది బ్రహ్మహత్య, సురాపానం, స్వర్ణస్తేయం వంటి పాపాలను నశింపజేస్తుంది; అలాగే గురుశయ్యతో సంబంధమైన నిషిద్ధ సంగమదోషాలను కూడా తొలగిస్తుంది.

Verse 67

अकामेनापि यः स्नायादपवर्गफलप्रदम् । दुःस्वप्ननाशनं धन्यं नरकक्लेशनाशनम्

ఎవడు అక్కడ నిరాకాంక్షతో కూడ స్నానం చేస్తాడో, వాడు మోక్షఫలాన్ని పొందుతాడు. అది దుష్స్వప్నాలను నశింపజేసి, మంగళకరమై ధన్యమై, నరకక్లేశాలను తొలగిస్తుంది.

Verse 68

कैलासादिपदप्राप्तिकारणं परमार्थदम् । सर्वकाममिदं पुंसामृणदारिद्र्यनाशनम्

ఇది కైలాసాది పదప్రాప్తికి కారణమై, పరమార్థాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. పురుషులకు సమస్త కామ్యాలను నెరవేర్చి, ఋణం మరియు దారిద్ర్యాన్ని నశింపజేస్తుంది.

Verse 69

धनुष्कोटिर्धनु ष्कोटिर्धनुष्कोटिरितीरणात् । स्वर्गापवर्गदं पुंसां महापुण्यफलप्रदम्

‘ధనుష్కోటి, ధనుష్కోటి, ధనుష్కోటి’ అని నామోచ్చారణ చేయుటవలన ప్రజలకు స్వర్గమూ మోక్షమూ లభించి, మహాపుణ్యఫలము ప్రసాదించబడుతుంది.

Verse 70

तत्र गत्वा तव भ्राता स्नायाद्यदि परावसुः । तत्क्षणादेव ते ज्येष्ठो मुच्यते ब्रह्महत्यया

నీ సోదరుడు పరావసు అక్కడికి వెళ్లి స్నానం చేస్తే, ఆ క్షణమే నీ పెద్ద అన్న బ్రహ్మహత్యాపాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 71

इदं रहस्यं सुमहत्प्रायश्चित्तमुदीरितम् । उक्त्वेत्यर्वावसुं देवाः प्रययुः स्वपुरीं प्रति

ఇలా ఈ మహా రహస్యాన్ని—అత్యుత్తమ ప్రాయశ్చిత్తాన్ని—అర్వావసుకు ప్రకటించి దేవతలు తమ స్వపురికి బయలుదేరారు.

Verse 72

तत अर्वावसुर्ज्येष्ठं समादाय परावसुम् । रामचन्द्रधनुष्कोटिं प्रययौ मुक्तिदायिनीम्

అప్పుడు అర్వావసు తన జ్యేష్ఠుడు పరావసును వెంట తీసుకొని ముక్తిదాయిని రామచంద్రుని ధనుష్కోటికి బయలుదేరెను।

Verse 73

सेतौ संकल्पमुक्त्वा तु नियमेन परावसुः । सह भ्रात्रा धनुष्कोटौ सस्नौ पातकशुद्धये

సేతువద్ద పరావసు సంకల్పం చేసి నియమాన్ని ఆచరిస్తూ, సోదరునితో కలిసి ధనుష్కోటిలో పాపశుద్ధికై స్నానమాచరించాడు।

Verse 74

स्नात्वोत्थितं धनुष्कोटौ तं प्रोवाचाशरीरिणी । परावसो विनष्टा ते पितुर्ब्राह्मणघातजा

ధనుష్కోటిలో స్నానమాచరించి లేచిన అతనితో అశరీరవాణి పలికెను—“ఓ పరావసూ, నీ తండ్రికి బ్రాహ్మణహత్యాజనిత పాపం నశించింది।”

Verse 75

ब्रह्महत्या महा घोरा नरकक्लेशकारिणी । इत्युक्त्वा विररामाथ सापि वागशरीरिणी

“బ్రహ్మహత్య మహాఘోరమైనది, నరకక్లేశాన్ని కలిగించేది”—అని చెప్పి ఆ అశరీరవాణి మౌనమైంది।

Verse 76

परावसुस्तदा विप्राः कनिष्ठेन समन्वितः । रामचन्द्रधनुष्कोटिं प्रणम्य च सभक्तिकम्

అప్పుడు, ఓ విప్రులారా, పరావసు తన కనిష్ఠ సోదరునితో కలిసి రామచంద్రుని ధనుష్కోటికి భక్తితో నమస్కరించాడు।

Verse 77

रामनाथं महादेवं नत्वा भक्तिपुरःसरम् । विमुक्तपातको विप्राः प्रययौ पितुराश्रमम्

హే విప్రులారా! భక్తిని ముందుంచి రామనాథ మహాదేవునికి నమస్కరించి, పాపవిముక్తుడై అతడు తన తండ్రి ఆశ్రమానికి బయలుదేరెను।

Verse 78

मृत्वोत्थितस्तदा रैभ्यो दृष्ट्वा पुत्रौ समागतौ । संतुष्टहृदयो ह्यास्ते पुत्राभ्यां स्वाश्रमे तदा

అప్పుడు రైభ్యుడు మరణానంతరం లేచినవాడివలె, తన ఇద్దరు కుమారులు వచ్చినట్లు చూసి హృదయం సంతోషించి, కుమారులతో కలిసి తన ఆశ్రమంలోనే నిలిచెను।

Verse 79

रामचन्द्रधनुष्कोटौ स्नानेन हतपातकम् । एनं परावसुं सर्वे स्वीचक्रुर्मुनयस्तदा

రామచంద్రుని ధనుష్కోటిలో స్నానం చేయుటవలన అతని పాపము నశించెను; అప్పుడు సమస్త మునులు ఆ పరావసువును స్వీకరించిరి।

Verse 80

एवं परावसोरुक्तं ब्रह्महत्याविमोक्षणम् । स्नानमात्राद्धनुष्कोटौ युष्माकं मुनिपुंगवाः

హే మునిపుంగవులారా! ఈ విధంగా పరావసునకు బ్రహ్మహత్యా పాపవిమోచనం చెప్పబడెను—ధనుష్కోటిలో కేవలం స్నానమాత్రముచేతనే।

Verse 82

महापातकसंघाश्च नश्येयुर्मज्जनादिह । य इमं पठतेऽध्यायं ब्रह्महत्याविमोक्षणम्

ఇక్కడ మజ్జనం చేయుటవలన మహాపాతక సమూహములు కూడ నశించును; మరియు బ్రహ్మహత్యా విమోచనమును తెలిపే ఈ అధ్యాయమును ఎవడు పఠించునో, అతడూ పవిత్రఫలము పొందును।

Verse 83

ब्रह्महत्या विनश्येत तत्क्षणान्नास्ति संशयः । सुरापानादयोऽप्यस्य शांतिं गच्छेयुरंजसा

బ్రహ్మహత్య ఆ క్షణమే నశిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు. సురాపానాది పాపములూ అతనికి సులభంగా త్వరగా శాంతించును।

Verse 91

सुरा पानादयो विप्रा नश्यंत्येवात्र मज्जनात् । सत्यंसत्यं पुनः सत्यमुद्धृत्य भुजमुच्यते

హే విప్రులారా, ఇక్కడ మజ్జనస్నానముచేత సురాపానాది పాపములు నిశ్చయంగా నశించును. ‘సత్యం, సత్యం—మళ్లీ సత్యం!’ అని భుజమును ఎత్తి ప్రకటించెదరు.