Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

स्कन्द उवाच । धर्मारण्यस्य चाख्यानं परमं पावनं तथा । श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं कथयस्व महेश्वर

Transliteration

skanda uvāca | dharmāraṇyasya cākhyānaṃ paramaṃ pāvanaṃ tathā | śrotumicchāmi tatsarvaṃ kathayasva maheśvara

Translation

స్కందుడు అన్నాడు—“ధర్మారణ్యానికి సంబంధించిన పరమ పవిత్రమైన ఆఖ్యానాన్ని నేను సంపూర్ణంగా వినదలిచాను. ఓ మహేశ్వరా, అన్నిటినీ చెప్పండి.”

Word by Word

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• धर्मारण्यस्य: of Dharmāraṇya
• धर्मारण्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धर्म + अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• आख्यानम्: narrative; account
• आख्यानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आख्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; आख्यानम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• पावनम्: purifying
• पावनम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; आख्यानम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अनुक्रमसूचक (also)

• श्रोतुम्: to hear
• श्रोतुम्: Karma (Purpose/object of desire/कर्म)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), अव्ययप्राय; इच्छामि इत्यस्य कर्म

• इच्छामि: I wish
• इच्छामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• तत्: that
• तत्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (श्रोतुम्/इच्छामि इत्यस्य कर्म)

• कथयस्व: tell; narrate
• कथयस्व: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; णिजन्त from कथ्)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• महेश्वर: O Maheśvara
• महेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक: महा + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Maheśvara

Visual Art Cues

Scene: Skanda, youthful and radiant, stands or sits with folded hands before Maheśvara (Śiva) in a forest-āśrama setting, requesting the full account of Dharmāraṇya; the atmosphere is solemn and purifying.

Characters & Entities

• Skanda
• Dharmāraṇya
• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seeking śravaṇa (devotional listening) to a tīrtha’s māhātmya is itself purifying; reverent inquiry opens the way to sacred knowledge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is the site whose māhātmya is requested.

What ritualistic prescription is mentioned?

Hearing (śravaṇa) the full sacred narrative is implied as a purifying practice, though no formal rite is specified.