
సూతుడు శివయోగి ప్రభావానికి మరో ఉదాహరణను చెప్పుతూ భస్మం (విభూతి) మహాత్మ్యాన్ని సంక్షిప్తంగా ప్రకటిస్తాడు. ఈ అధ్యాయంలో వామదేవయోగి వర్ణన ఉంది—విరక్తుడు, శాంతుడు, అపరిగ్రహి; శరీరమంతా భస్మలేపనం, జటలు, వల్కల/అజిన వస్త్రాలు ధరించి భిక్షావృత్తితో సంచరించేవాడు. అతడు భయంకరమైన క్రౌంచ అరణ్యంలో ప్రవేశిస్తాడు. అక్కడ ఆకలితో బాధపడుతున్న బ్రహ్మరాక్షసుడు అతనిపై దాడి చేస్తాడు; కానీ యోగి చలించడు. భస్మలిప్త దేహాన్ని తాకగానే ఆ రాక్షసుని పాపాలు క్షణంలో నశిస్తాయి, పూర్వజన్మస్మృతి తిరిగి వస్తుంది, గాఢమైన నిర్వేదం (వైరాగ్యం) కలుగుతుంది. అతడు తన దీర్ఘ కర్మకథను చెబుతాడు—పూర్వజన్మలో బలవంతుడైన కానీ అధర్మాచారి రాజు, తరువాత నరకయాతన, అనేక అమానుష జన్మలు, చివరకు బ్రహ్మరాక్షస జన్మ. ఇంత శక్తి తపస్సా, తీర్థమా, మంత్రమా, దైవశక్తియా అని అతడు అడుగుతాడు. వామదేవుడు ఇది ప్రత్యేకంగా భస్మ మహిమ వల్లనే అని, దాని పరమ సామర్థ్యాన్ని మహాదేవుడే పూర్తిగా ఎరుగుతాడని చెప్పి, భస్మచిహ్నిత శవాన్ని యమదూతల ఎదుట కూడా శివదూతలు తమదిగా స్వీకరించిన దృష్టాంతాన్ని వివరిస్తాడు. చివరికి బ్రహ్మరాక్షసుడు భస్మధారణ విధి, మంత్రం, శుభాచారం, తగిన దేశకాలాలను బోధించమని ప్రార్థించి, తదుపరి ఉపదేశానికి పీఠిక వేస్తాడు.
Verse 1
। सूत उवाच । ऋषभस्यानुभावोयं वर्णितः शिवयोगिनः । अथान्यस्यापि वक्ष्यामि प्रभावं शिवयोगिनः
సూతుడు పలికెను—శివయోగి ఋషభుని ప్రభావము ఇలా వర్ణించబడెను. ఇక మరొక శివయోగి మహిమను కూడా నేను చెప్పెదను।
Verse 2
भस्मनश्चापि माहात्म्यं वर्णयामि समासतः । कृतकृत्या भविष्यंति यच्छुत्वा पापिनो जनाः
భస్మ మహాత్మ్యాన్ని కూడా నేను సంక్షేపంగా వర్ణించెదను; దానిని వినగానే పాపభారితులైన జనులూ కృతకృత్యులు, అనగా కర్తవ్యసిద్ధులు, అవుతారు।
Verse 3
अस्त्येको वामदेवाख्यः शिवयोगी महा तपाः । निर्द्वंद्वो निर्गुणः शांतो निःसंगः समदर्शनः
వామదేవుడు అనే ఒక శివయోగి మహాతపస్వి ఉండెను. ఆయన ద్వంద్వాతీతుడు, గుణాతీతుడు, శాంతుడు, నిస్సంగుడు, సమదర్శి.
Verse 4
आत्मारामो जितक्रोधो गृहदारविवर्जितः । अतर्कितगतिर्मौनी संतुष्टो निष्प रिग्रहः
ఆయన ఆత్మారాముడు, క్రోధజయుడు, గృహ-దారావివర్జితుడు. ఆయన గతి అగమ్యము; మౌనిగా, సంతుష్టుడిగా, నిష్పరిగ్రహుడిగా ఉన్నాడు.
Verse 5
भस्मोद्धूलितसर्वांगो जटामंडलमंडितः । वल्कलाजिनसंवीतो भिक्षामात्रपरिग्रहः
ఆయన సర్వాంగము భస్మధూళితో కప్పబడి, జటామండలంతో అలంకృతుడై ఉండెను. వల్కలవస్త్రము, మృగచర్మము ధరించి, భిక్షనే ఏకైక పరిగ్రహంగా చేసుకున్నాడు.
Verse 6
स एकदा चरंल्लोके सर्वानुग्रहतत्परः । क्रौंचारण्यं महाघोरं प्रविवेश यदृच्छया
ఒకసారి ఆయన లోకంలో సంచరిస్తూ, సమస్తులపై అనుగ్రహం చేయుటకు తత్పరుడై ఉండెను. యదృచ్ఛగా ఆయన మహాఘోరమైన క్రౌంచారణ్యంలో ప్రవేశించాడు.
Verse 7
तस्मिन्निर्मनुजेऽरण्ये तिष्ठत्येकोऽतिभीषणः । क्षुत्तृषाकुलितो नित्यं यः कश्चिद्ब्रह्मराक्षसः
ఆ నిర్మనుష్య అరణ్యంలో ఒకడు అత్యంత భయంకరుడై ఒంటరిగా నివసించెను—ఒక బ్రహ్మరాక్షసుడు—అతడు నిత్యం ఆకలి, దాహాలతో కలత చెందుచుండెను.
Verse 8
तं प्रविष्टं शिवात्मानं स दृष्ट्वा ब्रह्मराक्षसः । अभिदुद्राव वेगेन जग्धंु क्षुत्परिपीडितः
శివాత్మభావంలో ప్రవేశించిన అతనిని చూచి, ఆకలితో బాధపడుతున్న భయంకర బ్రహ్మరాక్షసుడు అతనిని మింగాలనే తపనతో వేగంగా దూసుకొచ్చెను।
Verse 9
व्यात्ताननं महाकायं भीमदंष्ट्रं भयानकम् । तमायांतमभिप्रेक्ष्य योगीशो न चचाल सः
నోరు విప్పి, మహాకాయంతో, భయంకర దంతాలతో ఉన్నది దూసుకొస్తున్నదని చూసినా, యోగీశ్వరుడు కదలక నిలిచెను।
Verse 10
अथाभिद्रुत्य तरसा स घोरो वनगोचरः । दोर्भ्यां निष्पीड्य जग्राह निष्कंपं शिवयोगिनम्
అప్పుడు ఆ భయంకర వనచారి వేగంగా దూకి వచ్చి, కదలని శివయోగిని రెండు భుజాలతో బిగిగా నలిపి పట్టుకున్నాడు।
Verse 11
तदंगस्पर्शनादेव सद्यो विध्वस्तकिल्बिषः । स ब्रह्मराक्षसो घोरो विषण्णः स्मृतिमाययौ
అతని దేహస్పర్శమాత్రంతోనే ఆ భయంకర బ్రహ్మరాక్షసుని పాపాలు తక్షణమే నశించెను; అతడు శాంతించి, విషణ్ణుడై, తన స్మృతిని తిరిగి పొందెను।
Verse 12
यथा चिंतामणिं स्पृष्ट्वा लोहं कांचनतां व्रजेत् । यथा जंबूनदीं प्राप्य मृत्तिका स्वर्णतां व्रजेत्
చింతామణిని తాకగానే ఇనుము బంగారమయ్యేలా, అలాగే జంబూనదిని చేరగానే మట్టికూడా స్వర్ణస్థితిని పొందినట్లుగా।
Verse 13
यथा मानसमभ्येत्य वायसा यांति हंसताम् । यथामृतं सकृत्पीत्वा नरो देवत्वमाप्नुयात्
యథా మానససరోవరాన్ని చేరిన కాకులు హంసస్వభావాన్ని పొందునట్లు, అలాగే అమృతాన్ని ఒక్కసారి పానము చేసిన నరుడు దేవత్వాన్ని పొందును.
Verse 14
तथैव हि महात्मानो दर्शनस्पर्शनादिभिः । सद्यः पुनंत्यघोपेतान्सत्संगो दुर्लभो ह्यतः
అలాగే మహాత్ములు దర్శన-స్పర్శాదులతోనే పాపభారంతో ఉన్నవారిని క్షణమాత్రంలో పవిత్రం చేస్తారు; అందుకే సత్సంగం నిజంగా దుర్లభం.
Verse 15
यः पूर्वं क्षुत्पिपासार्तो घोरात्मा विपिने चरः । स सद्यस्तृप्तिमायातः पूर्णानंदो बभूव ह
మునుపు ఆకలి-దాహాలతో బాధపడుతూ భయంకర స్వభావంతో అడవిలో తిరిగినవాడు—అతడు వెంటనే తృప్తిని పొంది పరిపూర్ణానందంతో నిండెను.
Verse 16
तद्गात्रलग्नसितभस्मकणानुविद्धः सद्यो विधूतघनपापतमःस्वभावः । संप्राप्तपूर्वभव संस्मृतिरुग्रकार्यस्तत्पादपद्मयुगले प्रणतो बभाषे
ఆ యోగి దేహానికి అంటుకున్న తెల్లని భస్మకణాలు తనపై పడగానే, ఘన పాపాంధకారంతో మసకబారిన అతని స్వభావం క్షణంలోనే తొలగిపోయెను. పూర్వజన్మస్మృతి పొందీ, తన ఉగ్రకర్మలను స్మరించీ, ఆ పద్మపాదయుగ్మానికి నమస్కరించి పలికెను.
Verse 17
राक्षस उवाच । प्रसीद मे महायोगिन्प्रसीद करुणानिधे । प्रसीद भवतप्तानामानंदामृवारिधे
రాక్షసుడు పలికెను—హే మహాయోగిన్, నాపై ప్రసన్నుడవగుము; హే కరుణానిధి, ప్రసన్నుడవగుము. హే భవతాపంతో దగ్ధులకై ఆనందామృతసముద్రమా, ప్రసన్నుడవగుము.
Verse 18
क्वाहं पापमतिर्घोरः सर्वप्राणिभयंकरः । क्व ते महानुभावस्य दर्शनं करुणात्मनः
నేను ఎవరు—పాపబుద్ధితో ఘోరుడను, సమస్త ప్రాణులకు భయంకరుడను? మరి నీవు—మహానుభావుడవు, కరుణాస్వరూపుడవు—నీ దర్శనం నాకు ఎలా లభించింది? నావంటి వాడు నిన్ను ఎలా దర్శించగలడు?
Verse 19
उद्धरोद्धर मां घोरे पतितं दुःखसागरे । तव सन्निधिमात्रेण महानंदोऽभिवर्धते
రక్షించు—రక్షించు—నన్ను, ఈ ఘోర దుఃఖసాగరంలో పడిపోయినవాడిని. నీ సన్నిధి మాత్రముచేత నా అంతరంలో మహానందం వృద్ధి చెందుతోంది.
Verse 20
वामदेव उवाच । कस्त्वं वनेचरो घोरो राक्षसोऽत्र किमास्थितः । कथमेतां महाघोरां कष्टां गतिमवाप्तवान्
వామదేవుడు అన్నాడు—నీవెవరు, ఈ ఘోర వనచరుడా? రాక్షసుడిగా ఇక్కడ ఎందుకు నిలిచివున్నావు? మరియు ఈ అత్యంత ఘోరమైన, కష్టకరమైన గతి నీకు ఎలా లభించింది?
Verse 21
राक्षस उवाच । राक्षसोऽहमितः पूर्वं पंचविंशतिमे भवे । गोप्ता यवनराष्ट्रस्य दुर्जयो नाम वीर्यवान्
రాక్షసుడు అన్నాడు—ఇంతకు ముందు, నా ఇరవై ఐదవ జన్మలో నేను రాక్షసుడిని; యవన రాజ్యానికి రక్షకుడిగా, పరాక్రమశాలిగా ‘దుర్జయ’ అనే పేరుతో ఉన్నాను.
Verse 22
सोऽहं दुरात्मा पापीयान्स्वैरचारी मदोत्कटः । दंडधारी दुराचारः प्रचंडो निर्घृणः खलः
నేను అట్టి దురాత్ముడను—అత్యంత పాపి, స్వేచ్ఛాచారి, మదంతో ఉన్మత్తుడు; దండధారి దురాచారి, ప్రచండుడు, నిర్ఘృణుడు, ఖలుడు.
Verse 23
युवा बहुकलत्रोऽपि कामासक्तोऽजितेंद्रियः । इमां पापीयसीं चेष्टां पुनरेकां गतोऽस्म्यहम्
నేను యువకుడను మరియు అనేకమంది భార్యలు కలిగినవాడనైనప్పటికీ, కామాసక్తుడను మరియు ఇంద్రియ నిగ్రహం లేనివాడనై, నేను మరల ఈ మహా పాపపు కార్యమును చేసితిని.
Verse 24
प्रत्यहं नूतनामन्या नारीं भोक्तुमनाः सदा । आहृताः सर्वदेशेभ्यो नार्यो भृत्यैर्मदाज्ञया
ప్రతిరోజూ నేను ఒక క్రొత్త స్త్రీని అనుభవించాలని కోరుకునేవాడిని. నా ఆజ్ఞ మేరకు సేవకులు అన్ని దేశాల నుండి స్త్రీలను తీసుకువచ్చేవారు.
Verse 25
भुक्त्वाभुक्त्वा परित्यक्तामेकामेकां दिनेदिने । अन्तर्गृहेषु संस्थाप्य पुनरन्याः स्त्रियो धृताः
అనుభవించిన తరువాత ప్రతిరోజూ ఒక్కొక్కరిని విడిచిపెట్టేవాడిని. వారిని అంతఃపురంలో ఉంచి, మళ్ళీ వేరే స్త్రీలను స్వీకరించేవాడిని.
Verse 26
एवं स्वराष्ट्रात्परराष्ट्रतश्च देशाकरग्रामपुरव्रजेभ्यः । आहृत्य नार्यो रमिता दिनेदिने भुक्वा पुनः कापि न भुज्यते मया
ఈ విధంగా స్వరాజ్యం నుండి, పరరాజ్యం నుండి, గనులు, గ్రామాలు, పట్టణాలు మరియు ఆవాసాల నుండి స్త్రీలను తీసుకువచ్చి ప్రతిరోజూ అనుభవించేవాడిని; ఒకసారి అనుభవించిన తరువాత ఆమెను నేను మళ్ళీ అనుభవించేవాడిని కాదు.
Verse 27
अथान्यैश्च न भुज्यंते मया भुक्तास्तथा स्त्रियः । अन्तर्गृहेषु निहिताः शोचंते च दिवानिशम्
మరియు నేను అనుభవించిన ఆ స్త్రీలను ఇతరులు కూడా అనుభవించడానికి వీలుండేది కాదు. అంతఃపురంలో బంధించబడిన వారు రాత్రింబవళ్లు దుఃఖించేవారు.
Verse 28
ब्रह्मविट्क्षत्रशूद्राणां यदा नार्यो मया हृताः । मम राज्ये स्थिता विप्राः सह दारैः प्रदुद्रुवुः
బ్రాహ్మణ, వైశ్య, క్షత్రియ, శూద్రుల స్త్రీలను నేను అపహరించినప్పుడు, నా రాజ్యంలో ఉన్న బ్రాహ్మణులు తమ భార్యలతో సహా పారిపోయారు.
Verse 29
सभर्तृकाश्च कन्याश्च विधवाश्च रजस्वलाः । आहृत्य नार्यो रमिता मया कामहतात्मना
కామంతో బుద్ధి నశించిన నేను, భర్త ఉన్న స్త్రీలను, కన్యలను, విధవలను మరియు రజస్వల అయిన స్త్రీలను కూడా బలవంతంగా అనుభవించాను.
Verse 30
त्रिशतं द्विजनारीणां राजस्त्रीणां चतुःशतम् । षट्शतं वैश्यनारीणां सहस्रं शूद्रयोषिताम्
మూడు వందల మంది బ్రాహ్మణ స్త్రీలను, నాలుగు వందల మంది క్షత్రియ స్త్రీలను, ఆరు వందల మంది వైశ్య స్త్రీలను, వెయ్యి మంది శూద్ర స్త్రీలను నేను చెరిచాను.
Verse 31
शतं चांडालनद्गीर्णा पुलिंदीनां सहस्रकम् । शैलूषीणां पंचशतं रजकीनां चतुःशतम्
వంద మంది చండాల స్త్రీలను, వెయ్యి మంది పుళింద స్త్రీలను, ఐదు వందల మంది నటీమణులను, నాలుగు వందల మంది చాకలి స్త్రీలను కూడా నేను అనుభవించాను.
Verse 32
असंख्या वारमुख्याश्च मया भुक्ता दुरात्मना । तथापि मयि कामस्य न तृप्तिः समजायत
దురాత్ముడనైన నేను లెక్కలేనంత మంది వేశ్యలను అనుభవించాను, అయినప్పటికీ నాలోని కామవాంఛకు తృప్తి కలగలేదు.
Verse 33
एवं दुर्विषयासक्तं मत्तं पानरतं सदा । यौवनेपि महारोगा विविशुर्यक्ष्मकादयः
ఇలా నీచ విషయాసక్తుడై, మత్తుడై, నిత్యం మద్యపానంలో మునిగిపోయి—యౌవనంలోనే యక్ష్మ మొదలైన మహారోగాలు నాలో ప్రవేశించాయి.
Verse 34
रोगार्दितोऽनपत्यश्च शत्रुभिश्चापि पीडितः । त्यक्तोमात्यैश्च भृत्यैश्च मृतोऽहं स्वेन कर्मणा
రోగంతో బాధపడుతూ, సంతానం లేక, శత్రువుల చేత పీడింపబడి, మంత్రులు సేవకులు కూడా విడిచిపెట్టగా—నా స్వకర్మఫలంతోనే నేను మరణించాను.
Verse 35
आयुर्विनश्यत्ययशो विवर्धते भाग्यं क्षयं यात्यतिदुर्गतिं व्रजेत् । स्वर्गाच्च्यवंते पितरः पुरातना धर्मव्यपेतस्य नरस्य निश्चितम्
ధర్మం నుండి తొలగిన మనిషికి ఇది నిశ్చయం—ఆయుష్షు నశిస్తుంది, అపకీర్తి పెరుగుతుంది, భాగ్యం క్షీణిస్తుంది, అతడు ఘోర దుర్గతికి చేరుతాడు; అతని ప్రాచీన పితృదేవతలు కూడా స్వర్గం నుండి చ్యుతులవుతారు.
Verse 36
अथाहं किंकरैर्याम्यैर्नीतो वैवस्वतालयम् । ततोऽहं नरके घोरे तत्कुण्डे विनिपातितः
అప్పుడు యముని కింకరులు నన్ను వైవస్వతుడు (యముడు) నివాసానికి తీసుకెళ్లారు; ఆపై ఆ భయంకర నరకంలోని ఆ కుండలో నన్ను పడవేశారు.
Verse 37
तत्राहं नरके घोरे वर्षाणामयुतत्रयम् । रेतः पिबन्पीड्यमानो न्यवसं यमकिंकरैः
ఆ భయంకర నరకంలో నేను ముప్పై వేల సంవత్సరాలు ఉన్నాను—వీర్యం తాగించబడి, బాధింపబడి, యముని కింకరుల చేత నిరంతరం హింసింపబడ్డాను.
Verse 38
ततः पापावशेषेण पिशाचो निर्जने वने । सहस्रशिश्नः संजातो नित्यं क्षुत्तृषयाकुलः
అనంతరం పాపావశేష ప్రభావంతో నేను నిర్జన వనంలో పిశాచుడనయ్యాను. ‘సహస్రశిశ్న’ రూపముతో జన్మించి నిత్యం ఆకలి దాహాలతో బాధపడితిని.
Verse 39
पैशाचीं गतिमाश्रित्य नीतं दिव्यं शरच्छतम् । द्वितीयेहं भवे जातो व्याघ्रः प्राणिभयंकरः
పిశాచగతిని ఆశ్రయించి నేను దివ్యమైన వంద శరదృతువులను గడిపితిని. ఆపై ఇక్కడ రెండవ జన్మలో ప్రాణులకు భయంకరమైన వ్యాఘ్రుడిగా (పులిగా) జన్మించితిని.
Verse 40
तृतीयेऽजगरो घोरश्चतुर्थेऽहं भवे वृकः । पंचमे विड्वराहश्च षष्ठेऽहं कृकलासकः
మూడవ జన్మలో నేను ఘోరమైన అజగరమయ్యాను, నాలుగవ జన్మలో వృకుడు (తోడేలు). ఐదవ జన్మలో వరాహము (పంది), ఆరవ జన్మలో కృకలాసము (బల్లి) అయ్యాను.
Verse 41
सप्तमेऽहं सारमेयः सृगालश्चाष्टमे भवे । नवमे गवयो भीमो मृगोऽहं दशमे भवे
ఏడవ జన్మలో నేను సారమేయుడు (కుక్క) అయ్యాను, ఎనిమిదవ జన్మలో శృగాలము (నక్క). తొమ్మిదవ జన్మలో భీమమైన గవయము (అడవి ఎద్దు), పదవ జన్మలో నేను మృగము (జింక) అయ్యాను.
Verse 42
एकादशे मर्कटश्च गृध्रोऽहं द्वादशे भवे । त्रयोदशेऽहं नकुलो वायसश्च चतु र्दशे
పదకొండవ జన్మలో నేను మర్కటము (కోతి) అయ్యాను, పన్నెండవ జన్మలో గృధ్రము (గద్ద). పదమూడవ జన్మలో నకులము (ముంగిస), పద్నాలుగవ జన్మలో వాయసము (కాకి) అయ్యాను.
Verse 43
अच्छभल्लः पंचदशे षोडशे वनकुक्कुटः । गर्दभोऽहं सप्तदशे मार्जारोष्टादशे भवे
పదిహేనవ జన్మలో నేను అచ్చభల్లుడనయ్యాను; పదహారవ జన్మలో వనకుక్కుటుడను. పదిహేడవ జన్మలో గాడిదనయ్యాను; పద్దెనిమిదవ జన్మలో పిల్లినయ్యాను.
Verse 44
एकोनविंशे मण्डूकः कूर्मो विंशतिमे भवे । एकविंशे भवे मत्स्यो द्वाविंशे मूषकोऽभवम्
పంతొమ్మిదవ జన్మలో నేను మండూకం (కప్ప) అయ్యాను; ఇరవయ్యవ జన్మలో కూర్మం (తాబేలు) అయ్యాను. ఇరవై ఒకటవ జన్మలో చేపనయ్యాను; ఇరవై రెండవ జన్మలో ఎలుకనయ్యాను.
Verse 45
उलूकोहं त्रयोविंशे चतुर्विशे वनद्विपः । पंचविंशे भवे चास्मिञ्जातोहं ब्रह्मराक्षसः
ఇరవై మూడవ జన్మలో నేను గుడ్లగూబనయ్యాను; ఇరవై నాలుగవ జన్మలో వనద్విపం (అడవి ఏనుగు) అయ్యాను. ఇరవై ఐదవ జన్మలో ఇక్కడనే నేను బ్రహ్మరాక్షసుడిగా జన్మించాను.
Verse 46
क्षुत्परीतो निराहारो वसाम्यत्र महावने । इदानीमागतं दृष्ट्वा भवंतं जग्धुमुत्सुकः । त्वद्देहस्पर्शमात्रेण जाता पूर्वभवस्मृतिः
ఆకలితో బాధపడుతూ, ఆహారంలేక నేను ఈ మహావనంలో నివసిస్తున్నాను. మీరు ఇప్పుడే వచ్చినట్లు చూసి మిమ్మల్ని భక్షించాలనే ఉత్సుకత కలిగింది; కానీ మీ దేహస్పర్శమాత్రంతోనే నా పూర్వజన్మస్మృతి ఉదయించింది.
Verse 47
गतजन्म सहस्राणि स्मराम्यद्य त्वदंतिके । निर्वेदश्च परो जातः प्रसन्नं हृदयं च मे
మీ సన్నిధిలో ఈ రోజు నేను వేలాది గతజన్మలను స్మరిస్తున్నాను. నాలో పరమ వైరాగ్యం జన్మించింది; నా హృదయం కూడా ప్రసన్నంగా, నిర్మలంగా మారింది.
Verse 48
ईदृशोऽयं प्रभावस्ते कथं लब्धो महामते । तपसा वापि तीव्रेण किमु तीर्थनिषेवणात्
హే మహామతీ! నీకు ఈ అపూర్వ ప్రభావం ఎలా లభించింది? ఘోర తపస్సువల్లనా, లేక తీర్థసేవచేతనా?
Verse 49
योगेन देवशक्त्या वा मंत्रैर्वानंतशक्तिभिः । तत्त्वतो ब्रूहि भगवंस्त्वामहं शरणं गतः
ఇది యోగమువల్లనా, దేవశక్తివల్లనా, లేక అనంతశక్తిగల మంత్రాలవల్లనా? హే భగవన్, తత్త్వముగా చెప్పుము; నేను నీ శరణు పొందితిని.
Verse 50
वामदेव उवाच । एष मद्गात्रलग्नस्य प्रभावो भस्मनो महान् । यत्संपर्कात्तमोवृत्तेस्तवेयं मतिरुत्तमा
వామదేవుడు పలికెను—ఇది నా దేహమునకు అంటుకున్న పవిత్ర భస్మ యొక్క మహాప్రభావము. దాని స్పర్శవల్ల నీ తామసవృత్తి తొలగి, నీ మతి ఉత్తమ బోధకు మళ్లింది.
Verse 51
को वेद भस्मसामर्थ्यं महादेवा दृते परः । दुर्विभाव्यं यथा शंभोर्माहात्म्यं भस्मनस्तथा
మహాదేవుని తప్ప భస్మసామర్థ్యాన్ని మరెవరు తెలుసగలరు? శంభువు మహాత్మ్యం యథార్థంగా అగమ్యమైనట్లే, భస్మ మహాత్మ్యమూ అలాగే అగమ్యం.
Verse 52
पुरा भवादृशः कश्चिद्ब्राह्मणो धर्मवर्जितः । द्राविडेषु स्थितो मूढः कर्मणा शूद्रतां गतः
పూర్వము నీ వంటి ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; కాని అతడు ధర్మరహితుడు. ద్రావిడదేశమున నివసించిన ఆ మూఢుడు తన కర్మలవల్ల శూద్రస్థితికి పడిపోయెను.
Verse 53
चौर्यवृत्तिर्नैष्कृतिको वृषलीरतिलालसः । कदाचिज्जारतां प्राप्तः शूद्रेण निहतो निशि
అతడు దొంగతనవృత్తితో జీవించేవాడు, దుష్కర్మాలలో నిమగ్నుడు, వృషలీ సాంగత్యంపై కామలాలసుడు. ఒకసారి జారత్వానికి చేరి, రాత్రి శూద్రునిచేత హతుడయ్యాడు.
Verse 54
तच्छवस्य बहिर्ग्रामा त्क्षिप्तस्य प्रेतकर्मणः । चचार सारमेयोंऽगे भस्मपादो यदृच्छया
అతని శవాన్ని ప్రేతకర్మలు చేయకుండా గ్రామం వెలుపల పడేశారు. యదృచ్ఛగా భస్మం అంటిన పాదాలున్న ఒక కుక్క అతని దేహంపై తిరిగింది.
Verse 55
अथ तं नरके घोरे पतितं शिवकिंकराः । निन्युर्विमानमारोप्य प्रसह्य यमकिंकरान्
తర్వాత అతడు ఘోర నరకంలో పడినప్పుడు, శివకింకరులు అతనిని విమానంపై ఎక్కించి, యమకింకరులను బలవంతంగా జయించి తీసుకెళ్లారు.
Verse 56
शिवदूतान्समभ्येत्य यमोपि परिपृष्टवान् । महापातककर्त्तारं कथमेनं निनीषथ
శివదూతల దగ్గరకు వచ్చి యముడూ ప్రశ్నించాడు— ‘ఇతడు మహాపాతకకర్త; ఇతనిని మీరు ఎలా తీసుకెళ్లదలచుకున్నారు?’
Verse 57
अथोचुः शिवदूतास्ते पश्यास्य शवविग्रहम् । वक्षोललाटदोर्मूलान्यंकितानि सुभस्मना
అప్పుడు శివదూతలు అన్నారు— ‘ఇతని ఈ శవదేహాన్ని చూడు; ఇతని వక్షస్థలం, లలాటం, భుజమూలాలపై శుభభస్మంతో ముద్రితమైన గుర్తులు ఉన్నాయి.’
Verse 58
अत एनं समानेतुमागताः शिवशासनात् । नास्मान्निषेद्धुं शक्तोसि मास्त्वत्र तव संशयः
అందుకే శివుని ఆజ్ఞచేత మేము ఇతనిని తిరిగి తీసుకుపోవడానికి వచ్చాము. మమ్మల్ని ఆపగల శక్తి నీకు లేదు—ఇందులో నీకు సందేహం ఉండనీయకు।
Verse 59
इत्याभाष्य यमं शंभोर्दूतास्तं ब्राह्मणं ततः । पश्यतां सर्वलोकानां निन्युर्लोकमनामयम्
యమునితో ఇలా చెప్పి శంభువు దూతలు ఆ బ్రాహ్మణుణ్ని—సర్వలోకాలు చూస్తుండగా—దుఃఖవ్యాధిలేని లోకానికి తీసుకెళ్లారు।
Verse 60
तस्मादशेषपापानां सद्यः संशोधनं परम् । शंभोर्विभूषणं भस्म सततं ध्रियते मया
అందుకే సమస్త పాపాల తక్షణమూ పరమమూ అయిన శుద్ధికోసం నేను ఎల్లప్పుడూ శంభువు యొక్క పవిత్ర విభూషణమైన భస్మాన్ని ధరిస్తాను।
Verse 61
इत्थं निशम्य माहात्म्यं भस्मनो ब्रह्मराक्षसः । विस्तरेण पुनः श्रोतु मौत्कंठ्यादित्यभाषत
ఇలా భస్మ మహాత్మ్యాన్ని విని ఆ బ్రహ్మరాక్షసుడు ఆతురతతో మళ్లీ పలికాడు—“ఇది మరింత విస్తారంగా వినాలని ఉంది.”
Verse 62
साधुसाधु महायोगिन्धन्योस्मि तव दर्शनात् । मां विमोचय धर्मात्मन्घोरादस्मात्कुजन्मनः
“సాధు సాధు, ఓ మహాయోగీ! మీ దర్శనంతో నేను ధన్యుడను. ఓ ధర్మాత్మా, ఈ ఘోరమైన కుజన్మ నుండి నన్ను విమోచించండి.”
Verse 63
किंचिदस्तीह मे भाति मया पुण्यं पुराकृतम् । अतोहं त्वत्प्रसादेन मुक्तोस्म्यद्य द्विजोत्तम
నాకు ఇక్కడ ఇలా అనిపిస్తోంది—నేను పూర్వకాలంలో ఏదో పుణ్యం చేసివుంటాను; అందువల్ల, ఓ ద్విజోత్తమా, మీ ప్రసాదంతో నేడు నేను విముక్తుడనయ్యాను।
Verse 65
यमेनापि तदैवोक्तं पंचविंशतिमे भवे । कस्यचिद्योगिनः संगान्मोक्ष्यसे संसृतेरिति
అదే సమయంలో యముడూ నాతో ఇలా అన్నాడు—‘నీ ఇరవై ఐదవ జన్మలో ఒక యోగి సంగమం వల్ల నీవు సంసారబంధం నుండి విముక్తుడవుతావు।’
Verse 66
तदद्य फलितं पुण्यं यत्किंचित्प्राग्भवार्जितम् । अतो निर्मनुजारण्ये संप्राप्तस्तव संगमः
అట్లే నేడు పూర్వజన్మల్లో నేను సంపాదించిన ఏ పుణ్యమైతే ఉందో అది ఫలించింది. అందుకే ఈ నిర్మానుష్య అరణ్యంలో మీ సంగమం నాకు లభించింది।
Verse 67
अतो मां घोरपाप्मानं संसरंतं कुजन्मनि । समुद्धर कृपासिन्धो दत्त्वा भस्म समंत्रकम्
కాబట్టి, ఓ కృపాసింధువా, ఘోరపాపభారంతో కుజన్మలో సంచరిస్తున్న నన్ను, మంత్రసహిత భస్మాన్ని ప్రసాదించి उद्धరించండి।
Verse 68
कथं धार्यमिदं भस्म को मंत्रः को विधिः शुभः । कः कालः कश्च वा देशः सर्वं कथय मे गुरो
ఈ భస్మాన్ని ఎలా ధరించాలి? మంత్రం ఏది, శుభవిధి ఏది? ఏ కాలం, ఏ దేశం (యోగ్యం)? గురుదేవా, అన్నీ నాకు చెప్పండి।
Verse 69
भवादृशा महात्मानः सदा लोकहिते रताः । नात्मनो हितमिच्छंति कल्पवृक्षसधर्मिणः
మీ వంటి మహాత్ములు ఎల్లప్పుడూ లోకహితంలో నిమగ్నులై ఉంటారు. కల్పవృక్షంలా మీరు మీ స్వహితమే కోరరు।
Verse 70
सूत उवाच । इत्युक्तस्तेन योगीशो घोरेण वनचारिणा । भूयोपि भस्ममाहात्म्यं वर्णयामास तत्त्ववित्
సూతుడు అన్నాడు—ఆ ఘోరమైన వనవాసి యోగి ఇలా పలికినప్పుడు, తత్త్వవేత్త యోగీశ్వరుడు మరల పవిత్ర భస్మ మహిమను వివరించాడు।
Verse 99
एकस्मै शिवभक्ताय तस्मिन्पार्थिवजन्मनि । भूमिर्वृत्तिकरी दत्ता सस्यारामान्विता मया
ఆ భౌమ జన్మలో ఒక శివభక్తునికి నేను జీవనోపాధి కలిగించే భూమిని ఇచ్చాను; అది ధాన్యక్షేత్రాలు, తోటలతో సమృద్ధిగా ఉండేది।