Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

पर्यङ्के विमले शुभ्रे नानास्तरणसंस्तृते । शयानं ददृशुर्देवं सपत्नीकं वृषध्वजम्

Transliteration

paryaṅke vimale śubhre nānāstaraṇasaṃstṛte | śayānaṃ dadṛśurdevaṃ sapatnīkaṃ vṛṣadhvajam

Translation

నిర్మలమైన, శుభ్రమైన, నానావిధ వస్త్రావరణాలతో పరచిన శయ్యపై వారు దేవుని శయనించి ఉన్నట్లు చూశారు—పత్నితో కూడిన వృషధ్వజుడైన భగవాన్ శివుని।

Word by Word

• पर्यङ्के: on a couch/bed
• पर्यङ्के: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्यङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• विमले: pure/spotless
• विमले: Adhikarana (Locus qualifier/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘पर्यङ्के’ इत्यस्य विशेषण

• शुभ्रे: bright/white
• शुभ्रे: Adhikarana (Locus qualifier/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘पर्यङ्के’ इत्यस्य विशेषण

• नानास्तरणसंस्तृते: covered with various spreads/coverlets
• नानास्तरणसंस्तृते: Adhikarana (Locus qualifier/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: नाना + स्तरण + संस्तृत (कृदन्त; √स्तॄ (धातु) + सम्, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘पर्यङ्के’ इत्यस्य विशेषण—‘variously spread with coverings’

• शयानम्: lying down
• शयानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शय (कृदन्त; √शी (धातु), शानच्/शतृ-प्रायः वर्तमानकाले)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; वर्तमानकृदन्त—‘देवम्’ इत्यस्य विशेषण

• ददृशुः: saw
• ददृशुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु); लिट्
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• सपत्नीकम्: together with (his) consort
• सपत्नीकम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स + पत्नी + क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘पत्नीया सह’—‘देवम्’ इत्यस्य विशेषण

• वृषध्वजम्: the bull-bannered one (Śiva)
• वृषध्वजम्: Karma (Apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृष + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘वृषः ध्वजः यस्य’—शिवस्य उपाधि

Speaker

Deductive (Revākhaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: A spotless, radiant couch with layered coverings; Śiva, bull-bannered, lies in serene repose with Pārvatī beside him; sages stand at a respectful distance, hands folded, bathed in a soft, otherworldly glow.

Characters & Entities

• Śiva (Vṛṣadhvaja)
• Pārvatī (consort implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine vision (darśana) arises through purity and reverence—beholding Śiva with Śakti as the complete Supreme.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revākhaṇḍa context broadly glorifies the Revā/Narmadā region, though this verse itself is a theophany rather than a site-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction; it supports a bhakti-oriented practice of contemplation on Śiva with His consort.