Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

Devanagari script

स्थानादि दश चत्वारि न शोभन्ते सुरेश्वर । प्रणमाम्यल्पवीर्यत्वाद्वेदहीनः सुरेश्वर

Transliteration

sthānādi daśa catvāri na śobhante sureśvara | praṇamāmyalpavīryatvādvedahīnaḥ sureśvara

Translation

హే సురేశ్వరా! చతుర్దశ స్థానాదులు నాకు శోభించవు. వేదహీనుడై, అల్పవీర్యుడనై, హే సురేశ్వరా, నేను నీకు ప్రణామం చేస్తున్నాను.

Word by Word

• स्थानादि: (the set) beginning with place (sthāna)
• स्थानादि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; ‘स्थानम् आदि यस्य’ इति आदि-समासः (आदि-तत्पुरुषः)

• दश: ten
• दश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; संख्यावाचक-विशेषणम् (दश = ten)

• चत्वारि: four
• चत्वारि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; संख्यावाचक-विशेषणम्

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)
• Form: अव्ययम्; निषेधार्थक-निपातः (negation particle)

• शोभन्ते: shine / are fitting
• शोभन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुभ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम्; आत्मनेपदम्

• सुरेश्वर: O Lord of the gods
• सुरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् ईश्वरः)

• प्रणमामि: I bow
• प्रणमामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), उत्तम-पुरुषः (1st), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अल्पवीर्यत्वात्: because of (my) low strength
• अल्पवीर्यत्वात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: अल्प (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्; कारणार्थे (because of); कर्मधारय/तत्पुरुष-आधारः ‘अल्पं वीर्यं यस्य’ → ‘अल्पवीर्य’ + त्व

• वेदहीनः: devoid of the Veda
• वेदहीनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम् (अहं-विशेषणम्); नञ्-तत्पुरुषार्थः—‘वेदेन हीनः’

• सुरेश्वर: O Lord of the gods
• सुरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Speaker

Brahmā (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: रेवा-खण्ड (सामान्य)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: वेद-वियोग से क्षीण तेज वाला याचक, ‘सुरेश्वर’ के चरणों में प्रणाम; पीछे चतुर्दश लोकों का प्रतीकात्मक मंडल धुंधला/निष्प्रभ।

Characters & Entities

• Sureśvara (Śiva)
• Veda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even cosmic hierarchies lose their radiance without Vedic order; humility before the Supreme is the proper response to spiritual loss.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the Revā Khaṇḍa setting provides the pilgrimage backdrop.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (reverential bowing) is implied as a devotional act, but no formal ritual sequence is stated.