Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 57

Devanagari script

आनीतं तत्क्षणात्सर्वं भृत्यैस्तद्वशवर्तिभिः । स्नानं कृत्वा शुभे तोये सङ्गमे पापनाशने

Transliteration

ānītaṃ tatkṣaṇātsarvaṃ bhṛtyaistadvaśavartibhiḥ | snānaṃ kṛtvā śubhe toye saṅgame pāpanāśane

Translation

అతని ఆజ్ఞకు లోబడి ఉన్న సేవకులు క్షణంలోనే అన్నిటినీ తెచ్చారు. తరువాత పాపనాశక సంగమంలోని శుభజలంలో స్నానం చేసి (అతడు ముందుకు సాగాడు).

Word by Word

• आनीतम्: was brought
• आनीतम्: Kriya (Result state/क्रिया-फल)
• Type: Verb
• Root: आ + नी (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘आनीत’ = brought

• तत्क्षणात्: immediately, from that moment
• तत्क्षणात्: Apadana (From that moment/starting point)
• Type: Noun
• Root: तत्-क्षण (प्रातिपदिक; तत् + क्षण)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (तस्मिन् क्षणे)

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (आनीतम्)

• भृत्यैः: by the servants
• भृत्यैः: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: भृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• तद्वशवर्तिभिः: obedient to him, under his control
• तद्वशवर्तिभिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद्-वश-वर्तिन् (प्रातिपदिक; तद् + वश + वर्तिन्)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (भृत्यैः); तत्पुरुष-समास (तस्य वशे वर्तन्ति ये)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive)

• शुभे: auspicious, holy
• शुभे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तोये)

• तोये: in the water
• तोये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• सङ्गमे: at the confluence
• सङ्गमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पापनाशने: sin-destroying
• पापनाशने: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप-नाशन (प्रातिपदिक; पाप + नाशन)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सङ्गमे); तत्पुरुष-समास (पापस्य नाशनः)

Speaker

Narrator (contextual narration within the Revākhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sangama (pāpa-nāśana) near Prabhāsa/Somanātha

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Audience/ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Attendants quickly assemble firewood and ritual items; the king enters shimmering confluence waters, performs snāna with folded hands; the sangama is depicted as two streams meeting (or river meeting sea).

Characters & Entities

• Somanātha
• Saṅgama (holy confluence)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred bathing at a tirtha-saṅgama is upheld as a powerful purifier that prepares one for higher rites and higher destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A “saṅgama” (holy confluence) associated with the Somanātha sacred region in the Revākhaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) in auspicious, sin-destroying waters at the confluence.