Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 13

Devanagari script

सोम उवाच । दक्षशापेन मे ब्रह्मन्निस्तेजस्त्वं जगत्पते । निर्हारश्चास्य शापस्य कथ्यतां मे पितामह

Transliteration

soma uvāca | dakṣaśāpena me brahmannistejastvaṃ jagatpate | nirhāraścāsya śāpasya kathyatāṃ me pitāmaha

Translation

సోముడు అన్నాడు— “హే బ్రహ్మన్, హే జగత్పతే! దక్షుని శాపంతో నేను తేజస్సు కోల్పోయాను. హే పితామహా, ఈ శాపం నుండి విముక్తి మార్గాన్ని నాకు చెప్పండి.”

Word by Word

• सोमः: Soma
• सोमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दक्षशापेन: by Dakṣa's curse
• दक्षशापेन: Karana (Instrument/Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: दक्ष + शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दक्षस्य शापः)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• ब्रह्मन्: O Brahmā
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• निस्तेजः: lusterless
• निस्तेजः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निस्तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जगत्पते: O lord of the world
• जगत्पते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जगत् + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जगतः पतिः)

• निर्हारः: remedy, removal
• निर्हारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निर्हार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• शापस्य: of the curse
• शापस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कथ्यताम्: let (it) be told
• कथ्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive: ‘let it be told’)

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

• पितामह: O Grandfather
• पितामह: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Soma (Moon)

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā

Visual Art Cues

Scene: Soma openly states the curse’s cause and asks for the method of release; Brahmā listens as a compassionate preceptor, poised to instruct.

Characters & Entities

• Soma (Chandra)
• Dakṣa
• Brahmā (Pitāmaha)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acknowledging one’s fault and seeking a lawful remedy is a dharmic path to restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named here; the requested remedy is answered by directing Soma to rare Revā tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse asks for a remedy but does not state it yet.