Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 48

Devanagari script

सत्यार्जवदयायुक्तः सिद्धोऽसि त्वं शिवार्चनात् । एवमुक्त्वा तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत

Transliteration

satyārjavadayāyuktaḥ siddho'si tvaṃ śivārcanāt | evamuktvā tu sā devī tatraivāntaradhīyata

Translation

సత్యం, ఋజుత్వం, దయతో యుక్తుడవై నీవు శివార్చన వలన సిద్ధిని పొందితివి. ఇలా చెప్పి ఆ దేవి అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమైంది.

Word by Word

• सत्य: truth
• सत्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• आर्जव: straightforwardness
• आर्जव: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: आर्जव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• दया: compassion
• दया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: दया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• युक्तः: endowed (with)
• युक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: सत्य-आर्जव-दया-युक्त (तत्पुरुष)

• सिद्धः: accomplished, perfected
• सिद्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• असि: you are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• शिव: of Śiva
• शिव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• अर्चनात्: from worship
• अर्चनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: अर्चन (प्रातिपदिक; √अर्च्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः: शिव-अर्चन (षष्ठी-तत्पुरुष)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देवी: the goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• एव: just/indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात

• अन्तर्धीयत: disappeared
• अन्तर्धीयत: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अन्तर्धा (धातु; अन्तर्धीयते)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Narmadā-devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha milieu

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A radiant Devī addresses a devotee, praising his truth, straightforwardness, and compassion as the cause of siddhi through Śiva-worship; immediately after blessing, she vanishes in place (antaradhāna).

Characters & Entities

• Śiva
• Narmadā-devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True spiritual accomplishment arises from Śiva-worship grounded in ethical virtues—truth, simplicity, and compassion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā setting where the goddess herself bestows recognition of siddhi upon the devotee.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva-arcana (worship of Śiva), supported by satya, ārjava, and dayā as inner disciplines.