Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 43

Devanagari script

सैष देवो महादेवो लिङ्गमूर्तिर्व्यवस्थितः । अर्च्यते ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः सुरासुरजगद्गुरुः

Transliteration

saiṣa devo mahādevo liṅgamūrtirvyavasthitaḥ | arcyate brahmaviṣṇvindraiḥ surāsurajagadguruḥ

Translation

ఈ దేవుడే మహాదేవుడు; ఇక్కడ లింగమూర్తిగా స్థాపితుడై ఉన్నాడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రులు ఆయనను ఆరాధిస్తారు; దేవాసురులకు, సమస్త జగత్తుకు గురువు ఆయనే.

Word by Word

• सा: she/that (f.)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• एषः: this (he)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• देवः: god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महादेवः: Mahādeva (the great god)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक: महा + देव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गमूर्तिः: the form as the liṅga
• लिङ्गमूर्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्गमूर्ति (प्रातिपदिक: लिङ्ग + मूर्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• व्यवस्थितः: established, stationed
• व्यवस्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अर्च्यते: is worshipped
• अर्च्यते: Karma (Object/कर्म) as passive-subject
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः: by Brahmā, Viṣṇu, and Indra
• ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + विष्णु + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (समाहार/समुदाय), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; करण

• सुरासुरजगद्गुरुः: the guru of gods, demons, and the world
• सुरासुरजगद्गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर + असुर + जगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narmadā-devī (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas with liṅga-sthānas

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A brāhmaṇa interlocutor (addressed later as dvijapuṅgava)

Visual Art Cues

Scene: A radiant black-stone liṅga on a riverbank altar; Brahmā, Viṣṇu, and Indra offer flowers and water while sages witness; the river glows behind like a silver ribbon.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Liṅga
• Brahmā
• Viṣṇu
• Indra
• Suras
• Asuras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Liṅga is affirmed as a supreme, universally worshipped manifestation of Śiva, worthy of reverence by all beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Revā/Narmadā tīrtha where Śiva is ‘established as Liṅga’ (liṅgamūrti), central to the chapter’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-arcana (worship of the Śiva-liṅga), modeled even by Brahmā, Viṣṇu, and Indra.