Adhyaya 73

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं पार्थ गोपारेश्वरमुत्तमम् । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं पुण्यं भूमितले नृप

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—హే పార్థా! నర్మదా నదికి దక్షిణ తీరంలో పరమశోభనమైన తీర్థం ఉంది; అది గోపారేశ్వరమని, అత్యుత్తమమై సమస్త పాపాలను హరించేది. హే నృపా! అక్కడ భూమితలంపై గోవు దేహం నుండి ప్రాదుర్భవించిన పుణ్యలింగం విరాజిల్లుచున్నది।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । गोदेहान्निःसृतं कस्माल्लिङ्गं पापक्षयंकरम् । दक्षिणे नर्मदाकूले मणिनागसमीपतः । संक्षेपात्कथ्यतां विप्र गोपारेश्वरसम्भवम्

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—గోవు దేహం నుండి వెలువడిన ఆ లింగం పాపక్షయకరమైందెందుకు? నర్మదా దక్షిణ తీరంలో మణినాగ సమీపంలో గోపారేశ్వర ఉద్భవాన్ని, హే విప్రా, సంక్షేపంగా చెప్పండి।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामधेनुस्तपस्तत्र पुरा पार्थ चकार ह । ध्यायते परया भक्त्या देवदेवं महेश्वरम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—హే పార్థా! పూర్వకాలంలో అక్కడ కామధేనువు తపస్సు చేసింది; పరమభక్తితో దేవదేవుడైన మహేశ్వరుని ధ్యానించుచుండెను।

Verse 4

तुष्टस्तस्या जगन्नाथ कपिलाय महेश्वरः । निःसृतो देहमध्यात्तु अच्छेद्यः परमेश्वरः

ఆమెపై ప్రసన్నుడైన జగన్నాథుడు మహేశ్వరుడు కపిలా కోసం ప్రాకట్యమయ్యాడు; ఆమె దేహమధ్యమునుండి అవిభాజ్య పరమేశ్వరుడిగా నిర్గమించాడు.

Verse 5

तुष्टो देवि जगन्मातः कपिले परमेश्वरि । आराधनं कृतं यस्मात्तद्वदाशु शुभानने

హే దేవి, హే జగన్మాత, హే కపిలే పరమేశ్వరి! నీ ఆరాధన పూర్తయింది; కావున, హే శుభాననే, తగినట్లు వెంటనే చెప్పు—నీ కోరికను వెల్లడించు.

Verse 6

सुरभ्युवाच । लोकानामुपकाराय सृष्टाहं परमेष्ठिना । लोककार्याणि सर्वाणि सिध्यन्ति मत्प्रसादतः

సురభి పలికింది—లోకాల ఉపకారార్థం పరమేష్ఠి (బ్రహ్మ) నన్ను సృష్టించాడు. నా ప్రసాదముచేత లోకంలోని సమస్త కార్యాలు, ప్రయోజనాలు సిద్ధిస్తాయి.

Verse 7

लोकाः स्वर्गं प्रयास्यन्ति मत्प्रसादेन शङ्कर । तीर्थे त्वं भव मे शम्भो लोकानां हितकाम्यया

హే శంకరా! నా ప్రసాదముచేత ప్రజలు స్వర్గాన్ని పొందుదురు. అందువల్ల, హే శంభో, లోకహితకాంక్షతో ఈ తీర్థమున నా కోసం ఇక్కడ నివసించు, సన్నిధానమై ఉండు.

Verse 8

तथेति भगवानुक्त्वा तीर्थे तत्रावसन्मुदा । तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातं वसुधातले । स्नानेनैकेन राजेन्द्र पापसङ्घं व्यपोहति

భగవంతుడు “తథాస్తు” అని పలికి ఆ తీర్థమున ఆనందంగా నివసించాడు. అప్పటినుండి ఆ తీర్థం భూమిపై ప్రసిద్ధి పొందింది. హే రాజేంద్రా, అక్కడ ఒక్కసారి స్నానం చేయగానే పాపసమూహం తొలగిపోతుంది.

Verse 9

गोपारेश्वरगोदानं यस्तु भक्त्या च कारयेत् । योग्ये द्विजोत्तमे देया योग्या धेनुः सकाञ्चना

భక్తితో గోపారేశ్వరుని నిమిత్తం గోదానం చేయించువాడు, యోగ్యుడైన ద్విజోత్తమునకు స్వర్ణసహితమైన యోగ్య గోవును దానముగా ఇవ్వవలెను।

Verse 10

सवत्सा तरुणी शुभ्रा बहुक्षीरा सवस्त्रका । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वा प्रदापयेत्

దూడతో కూడిన యువ శ్వేత గోవును, అధిక క్షీరమిచ్చేదిగా, వస్త్రసహితంగా, కృష్ణపక్ష చతుర్దశి లేదా అష్టమి నాడు దానం చేయించవలెను।

Verse 11

सर्वेषु चैव मासेषु कार्त्तिके च विशेषतः । दापयेत्परया भक्त्या द्विजे स्वाध्यायतत्परे

అన్ని మాసములలోను—ప్రత్యేకించి కార్త్తిక మాసములో—పరమ భక్తితో స్వాధ్యాయనిష్ఠుడైన ద్విజునకు దానమును ఇవ్వవలెను।

Verse 12

विधिना च प्रदद्याद्यो विधिना यस्तु गृह्णते । तावुभौ पुण्यकर्माणौ प्रेक्षकः पुण्यभाजनम्

విధిపూర్వకంగా దానం చేసేవాడు, విధిపూర్వకంగా స్వీకరించేవాడు—ఇద్దరూ పుణ్యకర్మకర్తలే; చూచువాడుకూడా పుణ్యపాత్రుడగును।

Verse 13

पिण्डदानं प्रकुर्याद्यः प्रेतानां भक्तिसंयुतः । पिण्डेनैकेन राजेन्द्र प्रेता यान्ति परां गतिम्

భక్తిసహితంగా ప్రేతుల కొరకు పిండదానం చేయువాడు, ఓ రాజేంద్రా, ఒక్క పిండముతోనే ప్రేతులు పరమగతిని పొందుదురు।

Verse 14

भक्त्या प्रणामं रुद्रस्य ये कुर्वन्ति दिने दिने । तेषां पापं प्रलीयेत भिन्नपात्रे जलं यथा

భక్తితో నిత్యము రుద్రునకు నమస్కరించువారికి పాపము పగిలిన పాత్రలోని నీటివలె కరిగిపోతుంది।

Verse 15

तत्र तीर्थे तु यो राजन्वृषभं च समुत्सृजेत् । पितरश्चोद्धृतास्तेन शिवलोके महीयते

ఓ రాజా, ఆ తీర్థంలో ఎవడు వృషభాన్ని వృషోత్సర్గంగా విడిచిపెడతాడో, అతనివల్ల పితృదేవతలు उद्धరింపబడతారు; అతడు శివలోకంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 16

युधिष्ठिर उवाच । वृषोत्सर्गे कृते तात फलं यज्जायते नृणाम् । तत्सर्वं कथयस्वाशु प्रयत्नेन द्विजोत्तम

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ఓ తాత, ఓ ద్విజోత్తమా! వృషోత్సర్గం చేసినప్పుడు మనుష్యులకు కలిగే ఫలమంతటిని శ్రద్ధతో త్వరగా చెప్పుము।

Verse 17

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वलक्षणसम्पूर्णे वृषे चैव तु यत्फलम् । तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व धर्मनन्दन

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—సర్వ శుభలక్షణసంపన్నమైన వృషభాన్ని వృషోత్సర్గం చేసిన ఫలాన్ని నేను ఇప్పుడు వివరించుచున్నాను; ఓ ధర్మనందనా, వినుము।

Verse 18

कार्त्तिके चैव वैशाखे पूर्णिमायां नराधिप । रुद्रस्य सन्निधौ भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः

ఓ నరాధిపా, కార్తీకమాసములోను వైశాఖమాసములోను పౌర్ణమినాడు రుద్రసన్నిధికి వచ్చి, శుచిగా స్నానమాచరించి ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఉండి—

Verse 19

वृषस्यैव समुत्सर्गं कारयेत्प्रीयतां हरः । सांनिध्ये कारयेत्पुत्र चतस्रो वत्सिकाः शुभाः

హరుడు (శివుడు) ప్రసన్నుడగుటకు వృషభాన్ని దానరూపంగా విడిచిపెట్టించాలి. అలాగే అదే సాన్నిధ్యంలో, ఓ కుమారా, నాలుగు శుభమైన వత్సికలను కూడా ఏర్పాటు చేయాలి.

Verse 20

दत्त्वा तु विप्रमुख्याय सर्वलक्षणसंयुताः । प्रीयतां च महादेवो ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः

సర్వ శుభలక్షణాలతో కూడిన వాటిని ఒక ప్రధాన బ్రాహ్మణునికి దానం చేసిన తరువాత—మహాదేవుడు ప్రసన్నుడగుగాక; అలాగే బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులూ ప్రసన్నులగుగాక.

Verse 21

वृषभे रोमसंख्या या सर्वाङ्गेषु नराधिप । तावद्वर्षप्रमाणं तु शिवलोके महीयते

ఓ నరాధిపా, వృషభం శరీరమంతటా ఉన్న రోమాల సంఖ్య ఎంతయో, అంత సంవత్సరాల పరిమాణం శివలోకంలో అతడు గౌరవింపబడుతాడు.

Verse 22

शिवलोके वसित्वा तु यदा मर्त्येषु जायते । कुले महति सम्भूतिर्धनधान्यसमाकुले

శివలోకంలో నివసించిన తరువాత, అతడు మళ్లీ మానవలోకంలో జన్మించినప్పుడు, ధనధాన్యాలతో నిండిన మహత్తర వంశంలో జన్మిస్తాడు.

Verse 23

नीरोगो रूपवांश्चैव विद्याढ्यः सत्यवाक्शुचिः । गोपारेश्वरमाहात्म्यं मया ख्यातं युधिष्ठिर । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं नर्मदादक्षिणे तटे

అతడు నిరోగి, రూపవంతుడు, విద్యాసంపన్నుడు, సత్యవాక్కు గలవాడు, శుచిగా ఉంటాడు. ఓ యుధిష్ఠిరా, గోపారేశ్వర మహాత్మ్యాన్ని నేను ప్రకటించాను—గోమాత దేహం నుండి ప్రదర్శితమైన ఆ లింగం నర్మదా దక్షిణ తీరంలో ఉంది.

Verse 73

। अध्याय

॥ ఇతి అధ్యాయము సమాప్తం ॥