Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 84

Devanagari script

आस्यं दृष्ट्वा तु नारीणां पुनः कामेन पीडितः । गृहीत्वा हेमदण्डं तु तां पातयितुमिच्छति

Transliteration

āsyaṃ dṛṣṭvā tu nārīṇāṃ punaḥ kāmena pīḍitaḥ | gṛhītvā hemadaṇḍaṃ tu tāṃ pātayitumicchati

Translation

స్త్రీల ముఖాలను చూసి అతడు మళ్ళీ కామంతో పీడితుడయ్యాడు. బంగారు దండాన్ని తీసుకుని ఆమెను పడగొట్టాలని అనుకున్నాడు.

Word by Word

• आस्यम्: face/mouth
• आस्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषणार्थक अव्यय

• नारीणाम्: of women
• नारीणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/पुनरावृत्त्यर्थक अव्यय (adverb: again)

• कामेन: by desire/lust
• कामेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• पीडितः: afflicted
• पीडितः: Karta (Subject-predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: पीड् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'afflicted'

• गृहीत्वा: having taken
• गृहीत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया: 'having seized/taken'

• हेमदण्डम्: a golden staff/rod
• हेमदण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हेम + दण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: समास: हेमस्य दण्डः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पातयितुम्: to make (her) fall
• पातयितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: णिच्-प्रत्यय (causative) + तुमुन् (infinitive); 'to cause to fall'

• इच्छति: wants/desires
• इच्छति: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīra (vaṭa-sthala)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: The daitya, eyes inflamed with desire, grips a gleaming golden staff and advances to strike; the women’s faces are shown as luminous yet vulnerable, with the banyan and river as silent witnesses.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire, when unchecked, can escalate into adharma and harm; the text implicitly praises restraint and righteousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā-kṣetra (Narmadā region), where narratives dramatize dharma by showing the consequences of delusion.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual prescription appears in this verse.