Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

यो यं काममभिध्यायेत्ततः स लभते नृप । मातृतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

Transliteration

yo yaṃ kāmamabhidhyāyettataḥ sa labhate nṛpa | mātṛtīrthātparaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

Translation

హే నృపా! ఇక్కడ ఎవడు ఏ కోరికను ధ్యానిస్తాడో, అది అతనికి లభిస్తుంది. మాతృతీర్థం కంటే గొప్ప తీర్థం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు.

Word by Word

• यः: who (whoever)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• यम्: which/whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• कामम्: desire, wish
• कामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अभिध्यायेत्: should meditate upon / contemplate
• अभिध्यायेत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-ध्यै (धातु)
• Form: लकारः विधिलिङ् (Optative), पुरुषः प्रथम (3rd), वचनम् एकवचन, परस्मैपदम्

• ततः: thereupon, from that
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक from तद्)
• Form: अव्ययम्; उपपद-क्रियाविशेषणम् (adverb: 'thereupon/from that')

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• लभते: obtains
• लभते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लकारः लट् (Present), पुरुषः प्रथम (3rd), वचनम् एकवचन, आत्मनेपदम्

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• मातृतीर्थात्: than the Mātṛ-tīrtha / from the mother-tīrtha
• मातृतीर्थात्: Apādāna (Ablative source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मातृतीर्थ (प्रातिपदिक) = मातृ + तीर्थ (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (mother's sacred ford/place)

• परम्: higher, superior
• परम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying 'तीर्थम्')

• तीर्थम्: sacred place/pilgrimage spot
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• भूतम्: been, existed
• भूतम्: Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भू (धातु) → भूत (कृदन्त)
• Form: भूत-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate: 'has been')

• न: nor/not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लकारः लृट् (Simple Future), पुरुषः प्रथम (3rd), वचनम् एकवचन, परस्मैपदम्

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mātṛtīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: A king listens as a sage extols Mātṛtīrtha’s unmatched greatness; the riverbank glows; pilgrims meditate with saṅkalpa; a subtle aura suggests wish-fulfillment.

Characters & Entities

• Mātṛtīrtha
• King (nṛpa)
• Desire-fulfillment (kāma-siddhi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic teaching exalts tīrtha as a concentrated field of grace where sincere intention and devotion ripen into attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mātṛtīrtha, declared unsurpassed among sacred fords in this passage.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is introduced here; it culminates the section with a phalaśruti proclaiming the tīrtha’s supreme efficacy for desired aims.