Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

Devanagari script

वारिजं सौम्यमाग्नेयं वायव्यं पार्थिवं पुनः । वानस्पत्यं भवेत्षष्ठं प्राजापत्यं तु सप्तमम्

Transliteration

vārijaṃ saumyamāgneyaṃ vāyavyaṃ pārthivaṃ punaḥ | vānaspatyaṃ bhavetṣaṣṭhaṃ prājāpatyaṃ tu saptamam

Translation

మానసిక పుష్పములు ఇవి—వారిజము (జలజము), సౌమ్యము (చంద్రతత్త్వము), ఆగ్నేయము, వాయవ్యము, మరల పార్థివము. ఆరవది వానస్పత్యము, ఏడవది ప్రాజాపత్యము (ప్రజాపతికి సంబంధించినది).

Word by Word

• वारिजम्: lotus; water-born (item)
• वारिजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वारिज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; नाम (neuter nominative/accusative singular)

• सौम्यम्: lunar; gentle; pertaining to Soma
• सौम्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg)

• आग्नेयम्: fiery; pertaining to Agni
• आग्नेयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आग्नेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg)

• वायव्यम्: windy; pertaining to Vāyu
• वायव्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वायव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg)

• पार्थिवम्: earthly; pertaining to earth
• पार्थिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg)

• पुनः: again; further
• पुनः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• वानस्पत्यम्: vegetal; derived from plants/trees
• वानस्पत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वानस्पत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg)

• भवेत्: should be; becomes
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (may be/should be)

• षष्ठम्: sixth
• षष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: षष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal)

• प्राजापत्यम्: pertaining to Prajāpati
• प्राजापत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्राजापत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण (neuter nom/acc sg)

• तु: but; and indeed
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/समुच्चय-भेदक (particle; but/indeed)

• सप्तमम्: seventh
• सप्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha milieu

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A serene teacher-sage enumerates eight categories of ‘flowers’ as subtle offerings; behind him a calm riverbank with lotuses, a small Śiva-liṅga shrine, and symbolic icons of the five elements.

Characters & Entities

• Agni
• Vāyu
• Soma
• Pṛthivī
• Prajāpati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship can be internalized through symbolic ‘flowers’ aligned with cosmic principles—elements and divine powers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse is a ritual taxonomy within the Reva Khaṇḍa teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

The enumeration of the aṣṭapuṣpikā’s components (mental flowers) used in the prescribed worship.