Adhyaya 40

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र करञ्जेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभागो दैत्यो लोकेषु विश्रुतः

శ్రీమార్కండేయుడు పలికెను—అనంతరం, ఓ రాజేంద్రా, ఉత్తమమైన కరంజేశ్వరుని దర్శించుటకు వెళ్లవలెను; అక్కడ లోకములలో ప్రసిద్ధుడైన మహాభాగ దైత్యుడు సిద్ధిని పొందెను.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । योऽसौ सिद्धो महाभाग तत्र तीर्थे महातपाः । कस्य पुत्रः कथं सिद्धः कस्मिन्काले वद द्विज

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే మహాభాగ, ఆ తీర్థంలో సిద్ధుడైన మహాతపస్వి ఎవరి కుమారుడు? ఏ విధంగా సిద్ధిని పొందెను? ఏ కాలంలో ఇది జరిగింది? ఓ ద్విజా, చెప్పుము.

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगे राजन्मानसो ब्रह्मणः सुतः । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो मरीचिर्नाम नामतः

మార్కండేయుడు పలికెను—హే రాజా, పురాతన కృతయుగంలో బ్రహ్మదేవుని మానసపుత్రుడై, వేదములు మరియు వేదాంగముల తత్త్వాన్ని తెలిసిన ‘మరీచి’ అనే మహర్షి ఉండెను.

Verse 4

तस्यापि तपसो राशेः कालेन महतानघ । पुत्रोऽथ मानसो जातः साक्षाद्ब्रह्मेव चापरः

హే నిర్దోషుడా, ఆ తపస్సు-రాశి ఫలంగా, దీర్ఘకాలానంతరం, అతనికి ఒక మానసపుత్రుడు జన్మించెను—సాక్షాత్తు మరొక బ్రహ్మవలె.

Verse 5

क्षमा दमो दया दानं सत्यं शौचमथार्जवम् । मरीचेश्च गुणा ह्येते सन्ति तस्य च भारत

క్షమ, దమం, దయ, దానం, సత్యం, శౌచం, ఆర్జవం—ఇవే మరీచి యొక్క గుణాలు; ఓ భారతా, అవి అతనిలోనూ ఉన్నవి.

Verse 6

एवं गुणगणाकीर्णं कश्यपं द्विजसत्तमम् । ज्ञात्वा प्रजापतिर्दक्षो भार्यार्थे स्वसुतां ददौ

ఇలా గుణగణాలతో నిండిన ద్విజశ్రేష్ఠుడు కశ్యపుని తెలుసుకొని, ప్రజాపతి దక్షుడు వివాహార్థం తన కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చెను.

Verse 7

अदितिर्दितिर्दनुश्चैव तथाप्येवं दशापराः । यासां पुत्राश्च संजाताः पौत्राश्च भरतर्षभ

అదితి, దితి, దను మరియు అలాగే మరి పది మంది—ఓ భరతశ్రేష్ఠా—వారినుండి కుమారులు, మనవళ్లు జన్మించారు.

Verse 8

अदितिर्जनयामास पुत्रानिन्द्रपुरोगमान् । जातास्तस्य महाबाहो कश्यपस्य प्रजापतेः

అదితి ఇంద్రుని నాయకత్వమున్న కుమారులను ప్రసవించింది; ఓ మహాబాహో, వారు ప్రజాపతి కశ్యపుని సంతానమే.

Verse 9

यैस्तु लोकत्रयं व्याप्तं स्थावरं जङ्गमं महत् । तथान्यस्य महाभागो दनोः पुत्रो व्यजायत

వారిచేత స్థావర-జంగమాలతో కూడిన మహత్తర త్రిలోకం వ్యాపించబడింది; అలాగే మరొక (భార్య) నుండి దనువు యొక్క మహాభాగ్యశాలి కుమారుడు జన్మించాడు.

Verse 10

सर्वलक्षणसम्पन्नः करञ्जो नाम नामतः । बाल एव महाभाग चचार स महत्तपः

సర్వ శుభలక్షణాలతో సముపేతుడై అతడు ‘కరంజ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడయ్యెను. ఓ మహాభాగ, బాలుడైయుండగానే అతడు మహత్తపస్సు చేసెను.

Verse 11

नर्मदातटमाश्रित्य चातिघोरमनुत्तमम् । दिव्यं वर्षसहस्रं च कृच्छ्रचान्द्रायणं नृप

ఓ నృపా, నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించి అతడు అత్యంత ఘోరమైన, అనుత్తమమైన కృచ్ఛ్ర-చాంద్రాయణ వ్రతాన్ని దివ్య సహస్ర సంవత్సరాలు ఆచరించెను.

Verse 12

शाकमूलफलाहारः स्नानहोमपरायणः । ततस्तुष्टो महादेव उमया सहितः किल

అతడు శాకములు, మూలములు, ఫలములు మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకొని, స్నానక్రియలలోను హోమములోను పరాయణుడై తపస్సు చేసెను. అప్పుడు ఉమాసహిత మహాదేవుడు ప్రసన్నుడయ్యెనని చెబుతారు.

Verse 13

वरेण छन्दयामास त्रिपुरान्तकरः प्रभुः । भोः करञ्ज महासत्त्व परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ

త్రిపురాంతకుడైన ప్రభువు వరమిచ్చి అతనిని సంతృప్తిపరచదలచెను—“ఓ కరంజ మహాసత్త్వా, ఓ అనఘా, నేను నీపై ప్రసన్నుడను.”

Verse 14

वरं वृणीष्व ते दद्मि ह्यमरत्वमृते मम

ప్రభువు పలికెను—“వరమును కోరుము; నేను నీకు ఇస్తాను—కాని అమరత్వం తప్ప, అది నా ప్రసాదానికి అతీతం.”

Verse 15

करञ्ज उवाच । यदि तुष्टो महादेव यदि देयो वरो मम । तर्हि पुत्राश्च पौत्राश्च सन्तु मे धर्मवत्सलाः

కరంజుడు అన్నాడు—హే మహాదేవా! మీరు ప్రసన్నులై, నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, నా కుమారులు మరియు మనుమలు ధర్మాన్ని ప్రేమించువారై ఉండుగాక।

Verse 16

तथेत्युक्त्वा महादेव उमया सहितस्तदा । वृषारूढो गणैः सार्द्धं तत्रैवान्तरधीयत

“తథాస్తు” అని చెప్పి, ఉమతో కూడిన మహాదేవుడు ఆ సమయంలో వృషభారూఢుడై, గణులతో కలిసి అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు।

Verse 17

गते चादर्शनं देवे सोऽपि दैत्यो मुदान्वितः । स्वनाम्नात्र महादेवं स्थापयित्वा ययौ गृहम्

దేవుడు కనుమరుగైన తరువాత, ఆ దైత్యుడు కూడా ఆనందంతో నిండిపోయాడు; అక్కడ తన పేరుతో మహాదేవుని ప్రతిష్ఠించి, తరువాత ఇంటికి వెళ్లాడు।

Verse 18

तदाप्रभृति तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । स्नानमात्रानरस्तत्र मुच्यते सर्वपातकैः

అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం అన్ని తీర్థాలలో అనుత్తమమైంది; అక్కడ కేవలం స్నానం చేసిన మాత్రాన మనిషి సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 19

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । सोऽग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేసే వాడు, సందేహం లేకుండా అగ్నిష్టోమ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 20

अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । अनिवर्त्या गतिस्तस्य रुद्रलोकं स गच्छति

హే నరాధిపా! ఆ తీర్థంలో ఉపవాసం చేసే వానికి గతి తిరుగులేనిది; అతడు రుద్రలోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 21

अथवाग्निजले प्राणान्यस्त्यजेद्धर्मनन्दन । अयुतद्वितयं वस्ते वर्षाणां शिवमन्दिरे

లేదా, హే ధర్మనందనా! అగ్నిలో గానీ జలంలో గానీ ప్రాణత్యాగం చేసినవాడు శివమందిరంలో ఇరవై వేల సంవత్సరాలు నివసిస్తాడు.

Verse 22

ततश्चैव क्षये जाते जायते विमले कुले । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः

ఆపై క్షయం తీరినప్పుడు అతడు నిర్మలమైన కులంలో జన్మిస్తాడు—వేదవేదాంగ తత్త్వజ్ఞుడై, సమస్త శాస్త్రాలలో నిపుణుడవుతాడు.

Verse 23

राजा वा राजतुल्यो वा जीवेच्च शरदः शतम् । पुत्रपौत्रसमोपेतः सर्वव्याधिविवर्जितः

అతడు రాజు గానీ రాజుతో సమానుడుగానీ అవుతాడు; వంద శరదృతువులు జీవిస్తాడు; పుత్రపౌత్రులతో కూడి, సమస్త వ్యాధుల నుండి విముక్తుడై ఉంటాడు.

Verse 24

एवं ते सर्वमाख्यातं पृष्टं यद्यत्त्वयानघ । तीर्थस्य तु फलं तस्य स्नानदानेषु भारत

హే అనఘా! నీవు అడిగినదంతా నేను వివరించాను. ఇప్పుడు, హే భారతా, స్నానం మరియు దానం విషయంలో ఆ తీర్థఫలాన్ని విను.

Verse 25

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

ఈ ఉత్తమ తీర్థమాహాత్మ్యం పుణ్యప్రదం, పాపహరం, మంగళకరం, దుష్స్వప్ననాశకం. దీనిని పఠించువారికీ, శ్రవించువారికీ సమానంగా మహాఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 26

यस्तु श्रावयते श्राद्धे पठेत्पितृपरायणः । अक्षयं जायते पुण्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

పితృభక్తితో శ్రాద్ధ సమయంలో దీనిని వినిపించువాడు గానీ, తానే పఠించువాడు గానీ—అతనికి అక్షయ పుణ్యం కలుగుతుంది; ఇట్లు శంకరుడు (శివుడు) పలికెను.

Verse 40

। अध्याय

ఇక్కడ అధ్యాయం సమాప్తం.