Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 32

Devanagari script

खुरेषु पन्नगाश्चैवं पुच्छाग्रे सूर्यरश्मयः । एवम्भूतां हि कपिलां सर्वदेवमयीं नृप

Transliteration

khureṣu pannagāścaivaṃ pucchāgre sūryaraśmayaḥ | evambhūtāṃ hi kapilāṃ sarvadevamayīṃ nṛpa

Translation

ఆమె ఖురములపై ఈ విధంగా పన్నగములు (నాగములు) ఉన్నాయి; ఆమె పుచ్ఛాగ్రమున సూర్యరశ్ములు ఉన్నాయి. ఓ నృపా, ఇలాంటి కపిలా గోవు సర్వదేవమయి.

Word by Word

• खुरेषु: in the hooves
• खुरेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: खुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन

• पन्नगाः: serpents
• पन्नगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पन्नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: रीति-अव्यय (adverb: thus)

• पुच्छाग्रे: at the tip of the tail
• पुच्छाग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुच्छ (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• सूर्यरश्मयः: sun-rays
• सूर्यरश्मयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + रश्मि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• एवम्भूताम्: such-formed
• एवम्भूताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एवम् (अव्यय) + भूत (भू-धातु, कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); विशेषणम् (विशेष्यः: कपिलाम्)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/हेतु-अव्यय (particle)

• कपिलाम्: the Kapilā cow
• कपिलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• सर्वदेवमयीम्: consisting of all gods
• सर्वदेवमयीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + मयी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (विशेष्यः: कपिलाम्)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; संबोधन-पदम्

Speaker

Unspecified in snippet (contextual narrator within Revā Khaṇḍa dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilā (sarvadevamayī go) within Revā-khaṇḍa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: Kapilā cow stands radiant; stylized serpents coil as protective motifs around her hooves; at her tail-tip, golden sunrays fan outward, emphasizing her as ‘all-gods-in-one’.

Characters & Entities

• Kapilā (cow)
• Sūrya
• Pannaga (Nāgas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sacred cow is revered as a living embodiment of the divine cosmos, making related rites potent in tīrtha contexts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports a Revā Khaṇḍa tīrtha māhātmya, connecting local sanctity with cosmic divine imagery.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite here; it establishes the Kapilā cow’s sanctity, preparing for ensuing prescriptions (pradakṣiṇā, pañcagavya, etc.).