Adhyaya 39

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र कपिलातीर्थमुत्तमम् । स्नानमात्रान्नरो भक्त्या मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—హే రాజేంద్రా! ఆపై ఉత్తమ కపిలా తీర్థమునకు వెళ్లవలెను. అక్కడ కేవలం స్నానమాత్రముచేతనే, భక్తియుతుడు సమస్త పాపకల్మషముల నుండి విముక్తుడగును.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यभूतं लोकेषु कथितं द्विजसत्तम । नर्मदेश्वरमाहात्म्यं कापिलं कथयस्व मे

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే ద్విజసత్తమా! లోకాలలో ఇది ఆశ్చర్యకరమని చెప్పబడింది. దయచేసి నాకు నర్మదేశ్వరుని కపిలా-సంబంధ మహాత్మ్యాన్ని వివరించుము.

Verse 3

यस्मिन् कालेऽथ सम्बन्धे उत्पन्नं तीर्थमुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं तीर्थं जातं कथं प्रभो

ఈ ఉత్తమ తీర్థము ఏ కాలమున, ఏ సంబంధ-కారణమున ఉద్భవించింది? హే ప్రభో! సర్వపాపహరమై పుణ్యప్రదమైన ఈ తీర్థము ఎలా ప్రాకట్యమైంది?

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । शृणु वक्ष्येऽद्य ते राजन्कपिलातीर्थमुत्तमम् । येन ते विस्मयः सर्वः श्रुत्वा गच्छति भारत

మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ రాజా, వినుము; నేడు నీకు ఉత్తమమైన కపిలా తీర్థాన్ని వివరిస్తాను. ఓ భారతా, దీనిని వినగానే నీ సమస్త విస్మయం శాంతించి నివృత్తి అవుతుంది.

Verse 5

पुरा कृतयुगस्यादौ ब्रह्मा लोकपितामहः । उत्पादयित्वा सकलं भूतग्रामं चतुर्विधम्

పూర్వకాలంలో, కృతయుగ ఆరంభంలో, లోకపితామహుడైన బ్రహ్మ సమస్త భూతసమూహాన్ని నాలుగు విధాలుగా సృష్టించాడు.

Verse 6

जपहोमपरो भक्त्या क्षणं ध्यात्वा च तिष्ठति । ज्वलमानात्तु कपिला तावत्कुण्डात्समुत्थिता

అతడు భక్తితో జపహోమాలలో నిమగ్నుడై, క్షణమాత్రం ధ్యానించి నిలిచెను. అప్పుడు జ్వలిస్తున్న కుండం నుండి కపిలా తక్షణమే ఉద్భవించింది.

Verse 7

अग्निज्वालोज्ज्वलैः शृङ्गैस्त्रिनेत्रा सुपयस्विनी । अग्निपूर्णा ह्यग्निमुखा अग्निघ्राणाग्निलोचना

ఆమె కొమ్ములు అగ్నిజ్వాలలవలె ప్రకాశించెను; ఆమె త్రినేత్రి, పయస్సుతో సమృద్ధి. అగ్నితో నిండినది, అగ్నిముఖి, అగ్నినాసిక, అగ్నినేత్రాలది.

Verse 8

अग्निखुरा ह्यग्निपृष्ठा अग्निसर्वाङ्गसंस्थितिः । सर्वलक्षणसम्पूर्णा घण्टाललितनिःस्वना

ఆమెకు అగ్నిమయ ఖురాలు, అగ్నిమయ పృష్ఠం; ఆమె సర్వాంగములలో అగ్ని వ్యాపించి ఉంది. ఆమె సమస్త శుభలక్షణాలతో పరిపూర్ణ, ఆమె గంట ధ్వని మృదువుగా మధురంగా వినిపించెను.

Verse 9

दृष्ट्वा तु तां महाभागां कपिलां कुण्डमध्यगाम् । ब्रह्मा लोकगुरुस्तात प्रणम्येदमुवाच ह

కుండమధ్యంలో నిలిచిన ఆ మహాభాగ్యవతి కపిలను చూచి, లోకగురువైన బ్రహ్మదేవుడు, హే తాత, నమస్కరించి ఈ వాక్యములు పలికెను।

Verse 10

नमस्ते कपिले पुण्ये सर्वलोकनमस्कृते । मङ्गल्ये मङ्गले देवि त्रिषु लोकेष्वनुपमे

హే పుణ్యస్వరూపిణీ కపిలా, నీకు నమస్కారం—సర్వలోకములు నమస్కరించునది. హే మాంగల్యే, మంగళస్వరూపిణీ దేవి, త్రిలోకాలలో నీవు అనుపమ.

Verse 11

त्वं लक्ष्मीस्त्वं स्मृतिर्मेधा त्वं धृतिस्त्वं वरानने । उमादेवीति विख्याता त्वं सती नात्र संशयः

హే వరాననే, నీవే లక్ష్మి; నీవే స్మృతి, మేధ; నీవే ధృతి. ‘ఉమాదేవి’ అని నీవు ప్రసిద్ధురాలు; నిస్సందేహంగా నీవే సతి.

Verse 12

वैष्णवी त्वं महादेवी ब्रह्माणी त्वं वरानने । कुमारी त्वं महाभागे भक्तिः श्रद्धा तथैव च

హే మహాదేవి, నీవు వైష్ణవీ; హే వరాననే, నీవు బ్రహ్మాణీ. హే మహాభాగ్యవతీ, నీవు కుమారీ; నీవే భక్తి, శ్రద్ధ కూడా.

Verse 13

कालरात्रिस्तु भूतानां कुमारी परमेश्वरी । त्वं लवस्त्वं त्रुटिश्चैव मुहूर्तं लक्षमेव च

హే పరమేశ్వరీ కుమారీ, భూతజనులకు నీవు కాలరాత్రివి. నీవు లవము, నీవు త్రుటియు; నీవు ముహూర్తము, కాలమాపనమూ నీవే.

Verse 14

संवत्सरस्त्वं मासस्त्वं कालस्त्वं च क्षणस्तथा । नास्ति किंचित्त्वया हीनं त्रैलोक्ये सचराचरे

నీవే సంవత్సరము, నీవే మాసము; నీవే కాలము, నీవే క్షణమును. త్రిలోకములలో—చరాచరములలో—నీతో లేనిది ఏదియు లేదు.

Verse 15

एवं स्तुता तु मानेन कपिला परमेष्ठिना । तमुवाच महाभागं प्रहृष्य पद्मसम्भवम्

ఇలా పరమేష్ఠి (బ్రహ్మ) గౌరవపూర్వకంగా స్తుతించగా కపిలా హృదయానందంతో హర్షించి ఆ మహాభాగ పద్మసంభవునితో పలికెను.

Verse 16

प्रसन्ना तव वाक्येन देवदेव जगद्गुरो । किं करोमि प्रियं तेऽद्य ब्रूहि सर्वं पितामह

నీ వాక్యములతో నేను ప్రసన్నురాలిని, ఓ దేవదేవా, ఓ జగద్గురో. నేడు నీకు ప్రియమైనది ఏమి చేయుదును? సమస్తమును చెప్పుము, ఓ పితామహా.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । जगद्धिताय जनिता मया त्वं परमेश्वरि । स्वर्गान्मर्त्यं ततो याहि लोकानां हितकाम्यया

బ్రహ్మ పలికెను—ఓ పరమేశ్వరీ! జగద్ధితార్థమై నేను నిన్ను జనింపజేసితిని. కనుక లోకహితాన్ని కోరుతూ స్వర్గమునుండి మర్త్యలోకమునకు వెళ్ళుము.

Verse 18

सर्वदेवमयी त्वं तु सर्वलोकमयी तथा । विधिना ये प्रदास्यन्ति तेषां वासस्त्रिविष्टपे

నీవు సర్వదేవమయి, అలాగే సర్వలోకమయి. విధిపూర్వకంగా నిన్ను అర్పించువారికి త్రివిష్టపం (స్వర్గం) లో నివాసము కలుగును.

Verse 19

एवमुक्त्वा ततो देवी ब्रह्माणं परमेश्वरी । वन्द्यमाना सुरैः सिद्धैराजगाम धरातलम्

ఇలా చెప్పి పరమేశ్వరీ దేవి బ్రహ్మను సంభోదించి, దేవులు సిద్ధులు వందించి స్తుతించగా భూమికి అవతరించింది।

Verse 20

युधिष्ठिर उवाच । यदायातेह सा तात ब्राह्मणो वचनाच्छुभा । तदा देवाश्च लोकाश्च कथमङ्गेषु संस्थिताः

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—తాతా! బ్రహ్మ వచనంతో ఆ శుభదేవి ఇక్కడికి వచ్చినప్పుడు, దేవతలూ లోకాలూ ఆమె అవయవాలలో ఎలా స్థితిచెందాయి?

Verse 21

कथं वा संस्थितागत्य कपिला सा द्विजोत्तम । तीर्थे वा ह्यूषरे क्षेत्र एतन्मे कथय द्विज

హే ద్విజోత్తమా! ఆ కపిలా ఇక్కడికి వచ్చి ఎలా స్థిరపడింది—ఈ తీర్థంలోనా, లేక ఈ పుణ్యక్షేత్రంలోనా? హే బ్రాహ్మణా, నాకు చెప్పండి।

Verse 22

मार्कण्डेय उवाच । सा तदा ब्रह्मणा चोक्ता धात्रा लोकस्य भारत । ब्रह्मलोकाद्गता पुण्यां नर्मदां लोकपावनीम्

మార్కండేయుడు అన్నాడు—హే భారతా! అప్పుడు లోకధాత అయిన బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో ఆమె బ్రహ్మలోకం నుండి బయలుదేరి, లోకపావని పుణ్య నర్మద వద్దకు వచ్చింది।

Verse 23

तपः कृत्वा सुविपुलं नर्मदातटमाश्रिता । चचार पृथिवीं सर्वां सशैलवनकाननाम्

అత్యంత విస్తారమైన తపస్సు చేసి, నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించి, పర్వతాలు అడవులు వనాంతరాలతో కూడిన సమస్త భూమిని ఆమె సంచరించింది।

Verse 24

तदाप्रभृति राजेन्द्र कपिलातीर्थमुत्तमम् । सर्वपापहरं ख्यातमृषिसङ्घैर्निषेवितम्

అప్పటినుంచి, ఓ రాజేంద్రా, కపిలా-తీర్థం పరమోత్తమమైంది—సర్వపాపహరమని ఖ్యాతి పొందింది, ఋషిసంఘములచే సేవింపబడింది।

Verse 25

तत्तीर्थे विधिवत्स्नात्वा कपिलायाः प्रयच्छति । पृथ्वी तेन भवेद्दत्ता सशैलवनकानना

ఆ తీర్థంలో విధివిధానంగా స్నానం చేసి కపిలాదేవికి దానమర్పిస్తాడు; ఆ కర్మవల్ల పర్వతాలు, వనాలు, కాననాలతో కూడిన సమస్త భూమి దానమైనట్టే అవుతుంది।

Verse 26

तां तु पश्यति यो भक्त्या दीयमानां द्विजोत्तमे । तस्य वर्षशतं पापं नश्यते नात्र संशयः

కానీ, ఓ ద్విజోత్తమా, దానం ఇస్తున్న వేళ భక్తితో ఆమెను దర్శించేవాడి—వంద సంవత్సరాల పాపం నశిస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 27

भूर्भुवः स्वर्महश्चैव जनः सत्यं तपस्तथा । ते तत्पृष्ठं समाश्रित्य स्थिता लोका नृपोत्तम

భూః, భువః, స్వః, మహః, జనః, సత్యం మరియు తపః—ఈ లోకాలు, ఓ నృపోత్తమా, ఆమె పృష్ఠాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని నిలిచివున్నాయి।

Verse 28

मुखे ह्यग्निः स्थितो देवो दन्तेषु च भुजङ्गमाः । धाता विधाता ह्योष्ठौ च जिह्वायां तु सरस्वती

ఆమె ముఖంలో దేవుడు అగ్ని స్థితుడై ఉన్నాడు; దంతాలలో భుజంగములు (సర్పములు) ఉన్నాయి. ఆమె ఓష్ఠాలపై ధాతా-విధాతా, జిహ్వపై సరస్వతి విరాజిల్లుతుంది।

Verse 29

सहस्रकिरणौ देवौ चन्द्रादित्यौ सुलोचनौ । नासिकामध्यगश्चैव मारुतो नृपसत्तम

సహస్రకిరణములు గల దేవులు చంద్రుడు, ఆదిత్యుడు ఆమె సులోచన నేత్రములు; ఆమె నాసికామధ్యమున మారుతుడు (వాయుదేవుడు) నివసించుచున్నాడు, ఓ నృపశ్రేష్ఠా।

Verse 30

ललाटे तु महादेवो ह्यश्विनौ कर्णसंस्थितौ । नरनारायणौ शृङ्गे शृङ्गमध्ये पितामहः

ఆమె లలాటమున మహాదేవుడు అధిష్ఠితుడు; ఆమె కర్ణములలో అశ్వినీకుమారులు నివసించుచున్నారు. ఆమె శృంగములపై నర-నారాయణులు, శృంగమధ్యమున పితామహుడు (బ్రహ్మ) ఉన్నాడు।

Verse 31

कम्बलोऽधिगतस्तात पाशधृग्वरुणस्तथा । यमश्च भगवान्देव आश्रित्य चोदरं श्रितः

ఓ తాత, అక్కడ కంబలుడు తన స్థానమును పొందెను; పాశధారి వరుణుడు మరియు భగవాన్ దేవుడు యముడు కూడా ఆశ్రయించి ఆమె ఉదరమున స్థితులై ఉన్నారు।

Verse 32

खुरेषु पन्नगाश्चैवं पुच्छाग्रे सूर्यरश्मयः । एवम्भूतां हि कपिलां सर्वदेवमयीं नृप

ఆమె ఖురములపై ఈ విధంగా పన్నగములు (నాగములు) ఉన్నాయి; ఆమె పుచ్ఛాగ్రమున సూర్యరశ్ములు ఉన్నాయి. ఓ నృపా, ఇలాంటి కపిలా గోవు సర్వదేవమయి.

Verse 33

ये धारयन्ति च गृहे धन्यास्ते नात्र संशयः । प्रातरुत्थाय यस्तस्याः कुरुते तु प्रदक्षिणाम्

ఆమెను ఇంటిలో పోషించువారు ధన్యులు—ఇందులో సందేహము లేదు. మరియు ఎవడు ప్రాతఃకాలమున లేచి ఆమెకు ప్రదక్షిణ చేయునో…

Verse 34

प्रदक्षिणा कृता तेन सशैलवनकानना । कपिलापञ्चगव्येन यः स्नापयति शङ्करम्

అతడు చేసిన ప్రదక్షిణ ఫలం పర్వతాలు, వనాలు, ఉపవనాలతో కూడిన సమస్త భూమిని పరిభ్రమించిన ఫలంతో సమానం. మరియు ఎవడు కపిలా గోవు పంచగవ్యంతో శంకరుని స్నాపింపజేస్తాడో…

Verse 35

उपवासपरो यस्तु तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । स्नात्वा ह्युक्तविधानेन तर्पयेत्पितृदेवताः

ఓ నరాధిపా! ఆ తీర్థంలో ఉపవాసనిష్ఠుడైనవాడు, శాస్త్రోక్త విధానంతో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేయాలి.

Verse 36

तस्य ते वंशजाः सर्वे दश पूर्वे दशापरे । तृप्ता रोहन्ति वै स्वर्गे ध्यायन्तोऽस्य मनोरथान्

అతని వంశజులందరూ—పూర్వపు పది, తరువాతి పది తరాలు—తృప్తులై నిశ్చయంగా స్వర్గారోహణం చేస్తారు; అతని పుణ్యసంకల్పాన్ని ధ్యానిస్తూ.

Verse 37

एष ते विधिरुद्दिष्टः सम्भवो नृपसत्तम । तीर्थस्य च फलं पुण्यं किमन्यत्परिपृच्छसि

ఓ నృపసత్తమా! దీని విధానం నీకు ఉద్భవంతో సహా వివరించబడింది; తీర్థపు పుణ్యఫలమూ చెప్పబడింది. ఇంకేమి ప్రశ్నించదలచుకున్నావు?

Verse 38

धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ఇది ధన్యమైనది, యశస్సును ప్రసాదించేది, ఆయుష్షును వృద్ధి చేసేది, మరియు ఉత్తమమైనది—సర్వదుఃఖనాశకం. దీనిని వింటే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది; సందేహం లేదు.

Verse 39

अध्याय

అధ్యాయము—ఇది అధ్యాయ సమాప్తిని సూచించే గుర్తు.