
ఈ అధ్యాయంలో మార్కండేయుడు నర్మదా తీరంలో మహా ఆదిత్యుని గురించి మరో కథను యుధిష్ఠిరునికి వివరిస్తాడు. యుధిష్ఠిరుడు ఆశ్చర్యంతో స్పందించగా, ఆ దేవుడు సర్వవ్యాపి, సమస్త జీవులకు మోక్షదాయకుడు అని చెప్పబడుతుంది. కులిక వంశానికి చెందిన ఒక బ్రాహ్మణ భక్తుడు కఠినమైన తీర్థయాత్రా వ్రతం చేస్తాడు—దీర్ఘ ప్రయాణం, ఆహారత్యాగం, అతి స్వల్ప జలసేవనం—అప్పుడు దేవుడు స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి వ్రతాన్ని మితంగా చేయమని ఆజ్ఞాపించి, చరాచర జగత్తంతటా దైవతత్త్వం వ్యాపించి ఉందని ఉపదేశిస్తాడు. వరమడిగమని చెప్పగా, భక్తుడు నర్మదా ఉత్తర తీరంలో ఆదిత్యుని శాశ్వత సన్నిధి ఉండాలని కోరుతాడు; దూరంలో ఉన్నా స్మరించేవారికి లేదా పూజించేవారికి కృపా-లాభాలు కలగాలని, శారీరక లోపాలు ఉన్నవారిపై ప్రత్యేక కరుణ చూపాలని ప్రార్థిస్తాడు. అనంతరం తీర్థఫల ప్రశంస వస్తుంది—స్నానం, అర్ఘ్యదానం మొదలైనవి అగ్నిష్టోమ యజ్ఞసమాన పుణ్యాన్ని ఇస్తాయని; మరణాంత్యకালে అక్కడ చేసే కర్మల వల్ల అగ్నిలోకం, వరుణలోకం లేదా స్వర్గంలో దీర్ఘ గౌరవం లభిస్తుందని చెప్పబడుతుంది. ఉదయాన్నే భాస్కరుని నిత్యస్మరణం జీవితంలో కూడిన పాపాలను తొలగిస్తుందని కూడా పేర్కొనబడింది.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तत्रैव तु भवेदन्यदादित्यस्य महात्मनः । कीर्तयामि नरश्रेष्ठ यदि ते श्रवणे मतिः
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ నరశ్రేష్ఠా! అదే ప్రాంతములో మహాత్ముడైన ఆదిత్యుడు (సూర్యుడు) విషయమై మరొక పవిత్ర వృత్తాంతము ఉంది. నీ మనస్సు వినుటకు సిద్ధమైతే నేను దానిని కీర్తించెదను.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । एतदाश्चर्यमतुलं श्रुत्वा तव मुखोद्गतम् । विस्मयाद्धृष्टरोमाहं जातोऽस्मि मुनिसत्तम
యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ఓ మునిసత్తమా! నీ ముఖమునుండి వెలువడిన ఈ అతుల ఆశ్చర్యాన్ని విని నేను విస్మయంతో రోమాంచితుడనయ్యాను.
Verse 3
सहस्रकिरणो देवो हर्ता कर्ता निरञ्जनः । अवतारेण लोकानामुद्धर्ता नर्मदातटे
సహస్రకిరణుడైన దేవుడు—నిర్మలుడు, నిరంజనుడు, హర్తా కర్తా—నర్మదా తీరమున అవతారముతో లోకముల उद्धారకుడయ్యెను.
Verse 4
पुरुषाकारो भगवानुताहो तपसः फलात् । कस्य गोत्रे समुत्पन्नः कस्य देवोऽभवद्वशी
భగవానుడు పురుషాకారమును ధరించెనా—లేదా అది తపస్సు ఫలమా? ఆయన ఏ గోత్రములో జన్మించెను, మరియు ఎవరి భక్తివశమై ఆ దేవుడు వశుడయ్యెను?
Verse 5
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कुलिकान्वयसम्भूतो ब्राह्मणो भक्तिमाञ्छुचिः । ईक्ष्यामीति रविं तत्र तीर्थे यात्राकृतोद्यमः
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—కులికా వంశసంభవుడు, భక్తిమంతుడు, శుచియైన బ్రాహ్మణుడు ‘రవి (సూర్యుడు) దర్శించెదను’ అని సంకల్పించి, ఆ తీర్థంలో యాత్రకు ఉత్సాహంగా సిద్ధమయ్యెను।
Verse 6
योजनानां शतं साग्रं निराहारो गतोदकः । प्रस्थितो देवदेवेन स्वप्नान्ते वारितः किल
అతడు వంద యోజనములకన్నా ఎక్కువ దూరం, ఆహారము లేక నీరు తరిగిపోయిన స్థితిలో ప్రయాణించాడు; కాని, స్వప్నాంతంలో దేవదేవుడు అతనిని ఆపి (మార్గం మళ్లించి) దారితీశాడని చెబుతారు।
Verse 7
भोभो मुने महासत्त्व अलं ते व्रतमीदृशम् । सर्वं व्याप्य स्थितं पश्य स्थावरं जङ्गमं च माम्
ఓ మునీ, మహాసత్త్వా! ఇలాంటి వ్రతం చాలును. నన్ను చూడు—నేను సమస్తాన్ని వ్యాపించి నిలిచియున్నాను; స్థావరములోను జంగమములోను నేనే ఉన్నాను।
Verse 8
तपाम्यहं ततो वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च । न मृ तं चैव मृत्युं च यः पश्यति स पश्यति
నేనే తాపరూపంగా దహించెదను, తరువాత వర్షరూపమై మారెదను; నేనే దానిని నిరోధించెదను, విడుదల చేయుదును కూడా. నన్ను దర్శించువాడే నిజంగా దర్శించువాడు—అతడు మృతిని గాని మృతుడిని గాని వేరుగా చూడడు।
Verse 9
वरं वरय भद्रं त्वमात्मनो यस्तवेप्सितम्
నీకు మంగళం కలుగుగాక—నీకు కావలసిన వరాన్ని నీవే కోరుకొనుము।
Verse 10
ब्राह्मण उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव देयो यदि वरो मम । उत्तरे नर्मदाकूले सदा संनिहितो भव
బ్రాహ్మణుడు పలికెను—హే దేవా! నీవు నాపై ప్రసన్నుడవైతే, నాకు వరం దేయమైతే, నర్మదా నదికి ఉత్తర తీరమున నిత్యము సన్నిహితుడై ఉండుము।
Verse 11
ये भक्त्या परया देव योजनानां शते स्थिताः । स्मरिष्यन्ति जितात्मानस्तेषां त्वं वरदो भव
హే దేవా! శత యోజనముల దూరమున నివసించువారైనను, పరమ భక్తితో—జితాత్ములై—నిన్ను స్మరించితే, వారికి నీవు వరదాతవై ఉండుము।
Verse 12
कुब्जान्धबधिरा मूका ये केचिद्विकलेन्द्रियाः । तव पादौ नमस्यन्ति तेषां त्वं वरदो भव
కుబ్జులు, అంధులు, బధిరులు, మూకులు లేదా ఏ విధమైన ఇంద్రియవికలులు అయినా—వారు నీ పాదములకు నమస్కరిస్తే, వారికి నీవు వరదాతవై ఉండుము।
Verse 13
शीर्णघ्राणा गतधियो ह्यस्थिचर्मावशेषिताः । तेषां त्वं करुणां देव अचिरेण कुरुष्व ह
ఘ్రాణశక్తి క్షీణించినవారు, బుద్ధి చ్యుతమైనవారు, ఎముక-చర్మమాత్రమై మిగిలినవారు—హే దేవా! వారిపై అచిరముగా కరుణ చూపుము।
Verse 14
येऽपि त्वां नर्मदातोये स्नात्वा तत्र दिने दिने । अर्चयन्ति जगन्नाथ तेषां त्वं वरदो भव
నర్మదా జలములో నిత్యము స్నానము చేసి అక్కడే నిన్ను ఆరాధించువారు—హే జగన్నాథా! వారికి నీవు వరదాతవై ఉండుము।
Verse 15
प्रभाते ये स्तविष्यन्ति स्तवैर्वैदिकलौकिकैः । अभिप्रेतं वरं देव तेषां त्वं दद भोच्युत
ప్రాతఃకాలంలో వైదికములైనను, లోకికములైనను స్తోత్రములతో నిన్ను స్తుతించువారికి, హే దేవ అచ్యుతా, వారు కోరిన వరమును ప్రసాదించుము।
Verse 16
तवाग्रे वपनं देव कारयन्ति नरा भुवि । स्वामिंस्तेषां वरो देय एष मे परमो वरः
హే దేవా! భూమిపై నీ సన్నిధిలో వపనం (ముండనం) చేయించుకొనువారు, హే స్వామీ, వారికి వరం ప్రసాదింపబడుగాక—ఇదే నా పరమ వరము।
Verse 17
एवमस्त्विति तं चोक्त्वा मुनिं करुणया पुनः । शतभागेन राजेन्द्र स्थित्वा चादर्शनं गतः
“ఎవమస్తు” అని చెప్పి, కరుణతో ఆ మునిని మరల సంభోదించి, హే రాజేంద్రా, శతభాగకాలమాత్రం అక్కడ నిలిచి తరువాత అదృశ్యమయ్యెను।
Verse 18
तत्र तीर्थे नरो भक्त्या गत्वा स्नानं समाचरेत् । तर्पयेत्पितृदेवांश्च सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्
ఆ తీర్థంలో భక్తితో వెళ్లి స్నానం ఆచరించి, పితృదేవతలకు తర్పణం చేయవలెను; అట్లుచేసినవాడు అగ్నిష్టోమ యాగఫలమును పొందును।
Verse 19
अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । द्योतयन्वै दिशः सर्वा अग्निलोकं स गच्छति
హే నరాధిపా! ఆ తీర్థంలో యెవడు అగ్నిప్రవేశం చేయునో, అతడు సమస్త దిశలను ప్రకాశింపజేస్తూ అగ్నిలోకమును చేరును।
Verse 20
यस्तत्तीर्थं समासाद्य त्यजतीह कलेवरम् । स गतो वारुणं लोकमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
ఆ తీర్థాన్ని చేరి అక్కడే దేహాన్ని విడిచినవాడు వరుణలోకానికి వెళ్తాడు—ఇట్లు శంకరుడు పలికెను.
Verse 21
तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्संन्यासेन तनुं त्यजेत् । षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
ఆ తీర్థంలో ఎవడైనా సన్న్యాసాన్ని స్వీకరించి దేహత్యాగం చేస్తే, అతడు స్వర్గలోకంలో అరవై వేల సంవత్సరాలు మహిమింపబడును.
Verse 22
अप्सरोगणसंकीर्णे दिव्यशब्दानुनादिते । उषित्वायाति मर्त्ये वै वेदवेदाङ्गविद्भवेत्
అప్సరాగణాలతో నిండిన, దివ్యనాదాలతో మార్మోగే ఆ లోకంలో నివసించి, అతడు మళ్లీ మర్త్యలోకానికి వచ్చి వేదవేదాంగవేత్త అవుతాడు.
Verse 23
व्याधिशोकविनिर्मुक्तो धनकोटिपतिर्भवेत् । पुत्रदारसमोपेतो जीवेच्च शरदः शतम्
అతడు వ్యాధి, శోకముల నుండి విముక్తుడై కోట్లు ధనానికి అధిపతిగా అవుతాడు; పుత్ర-భార్యలతో కూడి నూరు శరదులు (నూరు సంవత్సరాలు) జీవిస్తాడు.
Verse 24
प्रातरुत्थाय यस्तत्र स्मरते भास्करं तदा । आजन्मजनितात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः
అక్కడ ప్రాతఃకాలంలో లేచి అప్పుడు భాస్కరుని (సూర్యుని) స్మరిస్తే, అతడు జన్మనుండి కూడిన పాపాల నుండి విముక్తుడగును—ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 34
। अध्याय
ఇతి అధ్యాయము।