
ఈ అధ్యాయము సంభాషణరూపంలో మార్కండేయుడు యుధిష్ఠిరుని ప్రశ్నకు సమాధానంగా నర్మదా ఉత్తర తీరమున ప్రసిద్ధమైన దారుతీర్థ మహిమను వివరిస్తుంది. ఈ తీర్థానికి పేరునిచ్చిన దారు అనే వ్యక్తి భార్గవ వంశీయుడు, వేద–వేదాంగాలలో నిపుణుడైన పండిత బ్రాహ్మణుడు. అతని జీవితం ఆశ్రమక్రమంగా (బ్రహ్మచర్య, గృహస్థ, వానప్రస్థ) సాగి, చివరికి యతిధర్మానుగుణమైన తపస్సు–సన్యాసనిష్ఠతో ముగుస్తుంది; మహాదేవుని నిరంతర ధ్యానంతో జీవితాంతం తపస్సు చేసి తీర్థకీర్తిని త్రిలోకములలో స్థాపించాడు. తదనంతరం విధులు చెప్పబడతాయి—నియమపూర్వక స్నానం, పితృదేవతల పూజ. సత్యం, క్రోధనిగ్రహం, సర్వభూతహితం వంటి నైతిక లక్షణాలతో కూడినవారికి అభీష్టసిద్ధి ఫలమని పేర్కొంటుంది. సత్య–శౌచాలతో కూడిన ఉపవాసం, అలాగే ఋగ్–సామ–యజుర్వేద పఠనం ఉత్తమ ఫలదాయకమని చెప్పబడింది. చివరగా శంకరుని సిద్ధాంతంగా—విధివిధానాలతో అక్కడ ప్రాణత్యాగం చేసినవాడు అనివర్తిక గతి, అంటే తిరిగి రానివిధమైన పరమపథాన్ని పొందుతాడని ఫలశ్రుతి ప్రకటిస్తుంది.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदोत्तरकूले तु दारुतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभाग तपस्तप्त्वा द्विजोत्तमः
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను— నర్మదా ఉత్తర తీరమున దారు-తీర్థమనే అనుత్తమ తీర్థం ఉంది; అక్కడ ఒక మహాభాగ్యశాలి ద్విజోత్తముడు తపస్సు చేసి సిద్ధిని పొందెను।
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ द्विजवरश्रेष्ठः सिद्धस्तत्र महामुने । दारुकेति सुतः कस्य एतन्मे वक्तुमर्हसि
యుధిష్ఠిరుడు పలికెను— ఓ మహామునీ, అక్కడ సిద్ధిని పొందిన ఆ ద్విజవరశ్రేష్ఠుడు ఎవరు? ‘దారుక’ ఎవరి కుమారుడు? దయచేసి నాకు చెప్పండి।
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । भार्गवे विपुले वंशे धीमतो देवशार्मणः । दारुर्नाम महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను— విస్తారమైన భార్గవ వంశంలో దేవశర్మ అనే ధీమంతుడు ఉండెను; అతని మహాభాగ్యశాలి కుమారుడు దారు వేదాలు, వేదాంగాలలో పారంగతుడు।
Verse 4
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो विधिक्रमात् । यतिधर्मविधानेन चचार विपुलतपः
అతడు విధిక్రమంగా ముందుగా బ్రహ్మచారి, తరువాత గృహస్థుడు, ఆపై వానప్రస్థుడు అయ్యెను; యతి-ధర్మ విధానానుసారం విస్తారమైన తపస్సు ఆచరించెను।
Verse 5
ध्यायन्वै स महादेवं निराहारो युधिष्ठिर । उवास तीर्थे तस्मिन् वै यावत्प्राणपरिक्षयम्
హే యుధిష్ఠిరా! మహాదేవుని ధ్యానిస్తూ, నిరాహారంగా ఉండి, అతడు ఆ తీర్థంలో ప్రాణక్షయం వరకు నివసించెను।
Verse 6
तस्य नाम्ना तु तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा विधानेन अर्चयेत्पितृदेवताः
అతని నామముచేత ఆ తీర్థం త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధమైంది. అక్కడ విధిపూర్వకంగా స్నానం చేసి పితృదేవతలను మరియు దేవతలను అర్చించవలెను।
Verse 7
सत्यवादी जितक्रोधः सर्वभूतहिते रतः । सर्वान्कामानवाप्नोति राजन्नत्रैव सवर्था
సత్యవాది, క్రోధజయుడు, సర్వభూతహితంలో రతుడైనవాడు—హే రాజా—ఈ తీర్థమువలన ఇక్కడే సమస్త విధాలుగా అన్ని కోరికలను పొందును।
Verse 8
यः कुर्यादुपवासं च सत्यशौचपरायणः । सौत्रामणिफलं चास्य सम्भवत्यविचारितम्
సత్యశౌచాలలో పరాయణుడై ఉపవాసం చేయువానికి సౌత్రామణి యాగఫలం నిస్సందేహంగా, తప్పక కలుగును।
Verse 9
ऋग्वेदजापी ऋग्वेदी साम वा सामपारगः । यजुर्वेदी यजुर्जप्त्वा लभते फलमुत्तमम्
ఋగ్వేద జపకుడు గానీ ఋగ్వేదవేత్త గానీ, సామవేదీ గానీ సామగానంలో పారంగతుడు గానీ, లేదా యజుర్వేదీ—తన తన వేదాన్ని జపించుటవలన ఇక్కడ అత్యుత్తమ ఫలాన్ని పొందును।
Verse 10
प्राणांस्त्यजति यो मर्त्यस्तस्मिंस्तीर्थे विधानतः । अनिवर्तिका गतिस्तस्य इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
ఏ మానవుడు ఆ తీర్థంలో విధిపూర్వకంగా ప్రాణాలను విడిచెదడో, అతనికి తిరిగి రాని గతి కలుగును—ఇట్లు శంకరుడు (శివుడు) ప్రకటించెను।
Verse 30
। अध्याय
అధ్యాయము. (అధ్యాయ సమాప్తి.)