Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 74

Devanagari script

श्रुत्वा प्रभोर्वचस्तस्य प्रावेशयदुदीरितम् । गत्वा वेगेन महता नारदं गृहमागतम्

Transliteration

śrutvā prabhorvacastasya prāveśayadudīritam | gatvā vegena mahatā nāradaṃ gṛhamāgatam

Translation

ప్రభువు ‘ప్రవేశింపజేయి’ అని పలికిన ఆజ్ఞ విని అతడు పరుగెత్తాడు. మహావేగంతో వెళ్లి నారదుని గృహప్రాసాదానికి తీసుకొచ్చెను.

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• प्रभोः: of the lord/master
• प्रभोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• वचः: word(s)/command
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him/of that (lord)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• प्रावेशयत्: admitted/caused to enter
• प्रावेशयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थः—प्रवेशं कारितवान्/प्रवेशयामास (caused to enter/admitted)

• उदीरितम्: uttered/spoken
• उदीरितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्-ईर् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘spoken/uttered’ (qualifies ‘वचः’)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• वेगेन: with speed
• वेगेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• महता: great
• महता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वेगेन’ इत्यस्य विशेषणम्

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गृहम्: to the house/home
• गृहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आगतम्: arrived
• आगतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past active/PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘नारदम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-māhātmya frame

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The doorkeeper, having heard the lord’s words, rushes through corridors and returns leading Nārada into the palace.

Characters & Entities

• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prompt obedience to righteous instruction and respectful reception of holy guests (atithi-satkāra) are upheld as dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is directly praised in this verse; it occurs within the Revā Khaṇḍa narrative setting connected to the Narmadā (Revā) region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; it sets up the proper protocol of admitting an honored visitor.