Adhyaya 231

Verse 1

श्रीसूत उवाच । तथैव तीर्थस्तबकान् वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः । यैस्तु तीर्थावलीगुम्फः पूर्वोक्तैरेकतः कृतः

శ్రీసూతుడు పలికెను—ఓ ఋషిసత్తములారా, అలాగే నేను తీర్థాల ‘స్తబకాలు’ (గుచ్ఛాలు) వివరించెదను; వాటివలన ముందుగా చెప్పిన తీర్థావళి ఒకటిగా గుచ్చబడుతుంది.

Verse 2

विभक्तो भक्तलोकानामानन्दप्रथनः शुभः । मृकण्डतनयः पूर्वं प्राह पार्थाय पृच्छते

భక్తలోకమందు ఆనందాన్ని వ్యాపింపజేసే శుభకరమైన ఈ విషయాన్ని మృకండుని కుమారుడు (మార్కండేయుడు) పూర్వం ప్రశ్నించిన పార్థునికి చెప్పెను.

Verse 3

यथा तथाहं वक्ष्यामि तीर्थानां स्तबकानिह । शिवाम्बुपानजा पुण्या रेवा कल्पलता किल

అదే విధంగా నేను ఇక్కడ తీర్థాల స్తబకాలను వివరించెదను. పుణ్యమైన రేవా శివుని జలపానమునుండి జన్మించిన, కోరికలు నెరవేర్చే కల్పలత అని ప్రసిద్ధి.

Verse 4

तीरद्वयोद्भूततीर्थप्रसूनैः पुष्पिता शुभा । यत्पुण्यगन्धलक्ष्म्या वै त्रैलोक्यं सुरभीकृतम्

ఆ శుభదేవి రెండు తీరాలనుండి ఉద్భవించిన తీర్థరూప పుష్పాలతో వికసించెను; ఆమె పుణ్య సుగంధసంపద యొక్క కాంతిచే త్రిలోకం సువాసనతో నిండెను.

Verse 5

तत्पुष्पमकरन्दस्य रसास्वादविदुत्तमः । भ्रमरः खलु मार्कण्डो मुनिर्मतिमतां वरः

ఆ తీర్థరూప పుష్పాల మకరంద రసాన్ని ఆస్వాదించుటలో పరమ నిపుణుడు, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠ ముని మార్కండేయుడు నిజముగా భ్రమరుని వంటివాడు.

Verse 6

तत्पुष्पमालां हृदये तीर्थस्तबकचित्रिताम् । दधाति सततं पुण्यां मुनिर्भृगुकुलोद्वहः । तस्याः स्तबकसंस्थानं वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः

తీర్థస్తబకాలతో విచిత్రంగా అలంకరించబడిన ఆ పుణ్యపుష్పమాలను భృగుకుల గర్వమైన ముని ఎల్లప్పుడూ తన హృదయంలో ధరిస్తాడు. ఓ ఋషిశ్రేష్ఠులారా, ఇప్పుడు ఆ గుచ్ఛాల ఏర్పాటును నేను వివరిస్తాను.

Verse 7

ओङ्कारतीर्थमारभ्य यावत्पश्चिमसागरम् । संगमाः पञ्चत्रिंशद्वै नदीनां पापनाशनाः

ఓంకారతీర్థం నుండి పశ్చిమ సముద్రం వరకు నదుల పాపనాశకమైన ముప్పై ఐదు సంగమాలు ఉన్నాయి.

Verse 8

दशैकमुत्तरे तीरे सत्रिविंशति दक्षिणे । पञ्चत्रिंशत्तमः श्रेष्ठो रेवासागरसङ्गमः

ఉత్తర తీరంలో పదకొండు, దక్షిణ తీరంలో ఇరవై ఏడు (సంగమాలు) ఉన్నాయి; ముప్పై ఐదవది మరియు శ్రేష్ఠమైనది రేవా-సముద్ర సంగమం.

Verse 9

सङ्गमः सहितान्येवं रेवातीरद्वयेऽपि च । चतुःशतानि तीर्थानि प्रसिद्धानि द्विजोत्तमाः

ఇలా సంగమాలతో కూడి రేవా నది రెండు తీరాలపై నాలుగు వందల తీర్థాలు ప్రసిద్ధమైనవి, ఓ ద్విజోత్తములారా.

Verse 10

त्रिशतं शिवतीर्थानि त्रयीस्त्रिंशत्समन्वितम् । तत्रापि व्यक्तितो वक्ष्ये शृणुध्वं तानि सत्तमाः

శివతీర్థాలు మూడు వందలు, వాటితో పాటు మరి ముప్పైమూడు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలోనూ నేను విడివిడిగా వివరిస్తాను—ఓ సజ్జనులారా, వినండి।

Verse 11

मार्कण्डेश्वरतीर्थानि दश तेषु मुनीश्वराः । दशादित्यभवान्यत्र नवैव कपिलेश्वराः

ఓ మునీశ్వరులారా, వాటిలో మార్కండేశ్వర తీర్థాలు పది ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఆదిత్యసంబంధమైన పది స్థలాలు, అలాగే కపిలేశ్వరాలు తొమ్మిదే ఉన్నాయి।

Verse 12

सोमसंस्थापितान्यष्टौ तावन्तो नर्मदेश्वराः । कोटितीर्थान्यथाष्टौ च सप्त सिद्धेश्वरास्तथा

సోముడు స్థాపించినవి ఎనిమిది; అంతే సంఖ్యలో నర్మదేశ్వరాలు ఉన్నాయి. తరువాత కోటి-తీర్థాలు ఎనిమిది, అలాగే సిద్ధేశ్వరాలు ఏడు ఉన్నాయి।

Verse 13

नागेश्वराश्च सप्तैव रेवातीरद्वयेऽपि तु । सप्तैव वह्निविहितान्यथाप्यावर्तसप्तकम्

రేవా నదికి ఇరువైపులా నాగేశ్వరాలు ఏడు మాత్రమే ఉన్నాయి. వహ్ని (అగ్ని) స్థాపించినవీ ఏడు; అలాగే ఆవర్త-సప్తకం అనే భ్రమర-తీర్థాల సమూహం కూడా ఉంది।

Verse 14

केदारेश्वरतीर्थानि पञ्च पञ्चेन्द्रजानि च । वरुणेशाश्च पञ्चैव पञ्चैव धनदेश्वराः

కేదారేశ్వర తీర్థాలు ఐదు; ఇంద్రజ (ఇంద్రసంబంధ) స్థలాలు కూడా ఐదు. వరుణేశాలు ఐదు, అలాగే ధనదేశ్వరాలు కూడా ఐదే ఉన్నాయి।

Verse 15

देवतीर्थानि पञ्चैव चत्वारो वै यमेश्वराः । वैद्यनाथाश्च चत्वारश्चत्वारो वानरेश्वराः

దేవతీర్థాలు ఐదు; యమేశ్వరాలు నాలుగు. వైద్యనాథాలు కూడా నాలుగు, వానరేశ్వరాలు కూడా నాలుగు.

Verse 16

अङ्गारेश्वरतीर्थानि तावन्त्येव मुनीश्वराः । सारस्वतानि चत्वारि चत्वारो दारुकेश्वराः

ఓ మునీశ్వరులారా! అంగారేశ్వర-తీర్థాలు కూడా అంతే సంఖ్యలో ఉన్నాయి. సారస్వత-తీర్థాలు నాలుగు, దారుకేశ్వరాలు కూడా నాలుగు.

Verse 17

गौतमेश्वरतीर्थानि त्रीणि रामेश्वरास्त्रयः । कपालेश्वरतीर्थानि त्रीणि हंसकृतानि च

గౌతమేశ్వర-తీర్థాలు మూడు; రామేశ్వరాలు కూడా మూడు. కపాలేశ్వర-తీర్థాలు మూడు; హంసకృత (హంస స్థాపించిన) పుణ్యస్థలాలు కూడా మూడు.

Verse 18

त्रीण्येव मोक्षतीर्थानि त्रयो वै विमलेश्वराः । सहस्रयज्ञतीर्थानि त्रीण्येव मुनिरब्रवीत्

ముని పలికెను—మోక్షప్రదమైన తీర్థాలు ఖచ్చితంగా మూడు; విమలేశ్వరాలు కూడా మూడు. సహస్రయజ్ఞ-తీర్థాలు కూడా ఖచ్చితంగా మూడు అని చెప్పారు.

Verse 19

भीमेश्वरास्त्रयः ख्याताः स्वर्णतीर्थानि त्रीणि च । धौतपापद्वयं प्रोक्तं करञ्जेशद्वयं तथा

భీమేశ్వరాలు మూడు ప్రసిద్ధం; స్వర్ణ-తీర్థాలు కూడా మూడు. ధౌతపాప అనే రెండు స్థలాలు చెప్పబడ్డాయి; అలాగే కరంజేశ కూడా రెండు.

Verse 20

ऋणमोचनतीर्थे द्वे तथा स्कन्देश्वरद्वयम् । दशाश्वमेधतीर्थे द्वे नन्दीतीर्थद्वयं द्विजाः

హే ద్విజులారా! ఇక్కడ ఋణమోచన-తీర్థాలు రెండు, అలాగే స్కందేశ్వర క్షేత్రాలు రెండు. దశాశ్వమేధ-తీర్థాలు రెండు, నందీ-తీర్థాల జంట కూడా ఉంది.

Verse 21

मन्मथेशद्वयं चैव भृगुतीर्थद्वयं तथा । पराशरेश्वरौ द्वौ च अयोनीसंभवद्वयम्

మன்மథేశ్వర క్షేత్రాలు కూడా రెండు, అలాగే భృగు-తీర్థాలు రెండు. పరాశరేశ్వర స్థలాలు రెండు అని చెప్పబడినవి; ‘అయోనీసంభవ’ అనే జంట కూడా ఉంది.

Verse 22

व्यासेश्वरद्वयं प्रोक्तं पितृतीर्थद्वयं तथा । नन्दिकेश्वरतीर्थे द्वे द्वौ च गोपेश्वरौ स्मृतौ

వ్యాసేశ్వర క్షేత్రాలు రెండు అని చెప్పబడినవి; పితృ-తీర్థాలు కూడా రెండు. నందికేశ్వర-తీర్థాలు రెండు; గోపేశ్వర స్థలాలు కూడా రెండు అని స్మరించబడుతున్నాయి.

Verse 23

मारुतेशद्वयं तद्वद्द्वौ च ज्वालेश्वरौ स्मृतौ । शुक्लतीर्थद्वयं पुण्यमप्सरेशद्वयं तथा

అదేవిధంగా మారుతేశ్వర క్షేత్రాలు రెండు; జ్వాలేశ్వర స్థలాలు కూడా రెండు అని స్మరించబడుతున్నాయి. శుక్ల-తీర్థాల జంట పుణ్యమైనది; అప్సరేశ్వర జంట కూడా ఉంది.

Verse 24

पिप्पलेश्वरतीर्थे द्वे माण्डव्येश्वरसंज्ञिते । द्वीपेश्वरद्वयं चैव प्राह तद्वद्भृगूद्वहः । उत्तरेश्वरतीर्थे द्वे अशोकेशद्वयी तथा

పిప్పలేశ్వర-తీర్థాలు రెండు; అవి మాండవ్యేశ్వర అనే పేరుతో ప్రసిద్ధం. అలాగే భృగువంశ-శ్రేష్ఠుడు ద్వీపేశ్వర క్షేత్రాల జంటను కూడా ప్రకటించాడు. ఇదేవిధంగా ఉత్తరేశ్వర-తీర్థాలు రెండు, అశోకేశ్వర జంట కూడా ఉంది.

Verse 25

द्वे योधनपुरे चैव रोहिणीतीर्थकद्वयम् । लुङ्केश्वरद्वयं ख्यातमाख्यानं मुनिना तथा

యోధనపురంలో కూడా రెండు తీర్థాలు ఉన్నాయి; రోహిణీ-తీర్థాల జంట కూడా ఉంది. లుంకేశ్వర క్షేత్రాల జంట ప్రసిద్ధం—అని ముని వృత్తాంతం చెబుతుంది.

Verse 26

सैकोनविंशतिशतं तीर्थान्येकैकशो द्विजाः । स्तबकेषु कृतं तीर्थं द्विशतं सचतुर्दशम्

ఓ ద్విజులారా! ఒక్కొక్కటిగా లెక్కిస్తే తీర్థాలు నూట పందొమ్మిది. ‘స్తబక’ (గుంపులు)లో స్థాపితమైన తీర్థాలు రెండువందల పద్నాలుగు.

Verse 27

शैवान्येतानि तीर्थानि वैष्णवानि च सत्तमाः । शृणुध्वं प्रोच्यमानानि ब्राह्मशाक्तानि च क्रमात्

ఓ సత్తములారా! ఇవి శైవ తీర్థాలు, అలాగే వైష్ణవ తీర్థాలు కూడా. ఇప్పుడు క్రమంగా బ్రాహ్మ (బ్రహ్మ సంబంధ) మరియు శాక్త (దేవీ సంబంధ) తీర్థాల వర్ణన వినండి.

Verse 28

अष्टविंशतितीर्थानि वैष्णवान्यब्रवीन्मुनिः । तेषु वाराहतीर्थानि षडेव मुनिसत्तमाः

ముని ప్రకటించాడు: వైష్ణవ తీర్థాలు ఇరవై ఎనిమిది. వాటిలో, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, ఆరు ప్రత్యేకంగా వారాహ-తీర్థాలు.

Verse 29

चत्वारि चक्रतीर्थानि शेषाण्यष्टादशैव हि । विष्णुनाधिष्ठितान्येव प्राह पूर्वं मृकण्डजः

నాలుగు చక్ర-తీర్థాలు; మిగిలినవి నిజంగా పద్దెనిమిది. ఇవన్నీ విష్ణువు అధిష్ఠితమైనవే—అని మృకండజ (మార్కండేయ) ముందే చెప్పాడు.

Verse 30

तथैव ब्रह्मणा सिद्ध्यै सप्ततीर्थान्यवीवदत् । त्रिषु च ब्रह्मणः पूजा ब्रह्मेशाश्चतुरोऽपरे । अष्टाविंशन्मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

అదేవిధంగా బ్రహ్మసిద్ధి పొందుటకై బ్రహ్మదేవుడు ఏడు తీర్థాలను ప్రతిపాదించాడు. మూడు చోట్ల బ్రహ్మపూజ జరుగుతుంది; మరి నాలుగు ఇతరాలు బ్రహ్మేశ-తీర్థాలుగా ప్రసిద్ధం. ఈ విధంగా సంఖ్యానుసారం, క్రమానుసారం నేను ఇరవై ఎనిమిదిని వివరించాను.

Verse 31

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

ఇది సాటిలేని పవిత్రం; ఇది పరమ పాపహరము. నర్మదా దేవి యొక్క ఈ పుణ్యచరితం—ఈ మహాత్మ్యం—మునిచే పలికబడింది.

Verse 32

सूत उवाच । एवमुद्देशतः प्रोक्तो रेवातीर्थक्रमो मया । यथा पार्थाय संक्षेपान्मार्कण्डो मुनिरब्रवीत्

సూతుడు పలికెను—ఇలా సంక్షేపంగా రేవా తీర్థాల క్రమాన్ని నేను చెప్పాను; ముని మార్కండేయుడు ఒకప్పుడు పార్థునికి (అర్జునునికి) సంక్షేపంగా చెప్పినట్లే.

Verse 33

अवान्तराणि तीर्थानि तेषु गुप्तान्यनेकशः । यत्र यावत्प्रमाणानि तान्याकर्णयतानघाः

వాటిలో అనేక అవాంతర (ఉప) తీర్థాలు ఉన్నాయి; వాటిలో చాలావి గుప్తంగా ఉన్నాయి. ఓ నిర్దోషులారా, అవి ఎక్కడెక్కడ ఉన్నాయో, వాటి పరిమాణం ఎంతవరకో ఇప్పుడు వినండి.

Verse 34

ओङ्कारतीर्थपरितः पर्वतादमरकण्टात् । क्रोशद्वये सर्वदिक्षु सार्धकोटीत्रयी मता

అమరకంట పర్వతం నుండి ఓంకార-తీర్థం చుట్టూ, అన్ని దిశలలో రెండు క్రోశాల పరిధిలో, మూడు నర కోట్లు (తీర్థాల) పుణ్యసంఖ్యగా భావించబడింది.

Verse 35

तीर्थानां संख्यया गुप्तप्रकटानां द्विजोत्तमाः । कोटिरेका तु तीर्थानां कपिलासङ्गमे पृथक्

హే ద్విజోత్తములారా! గుప్తమూ ప్రకటమూ అయిన తీర్థాల సంఖ్యను గణించగా, కపిలా-సంగమంలో మాత్రమే తీర్థాలు ప్రత్యేకంగా ఒక కోటి మరియు ఒకటి అని చెప్పబడును.

Verse 36

अशोकवनिकायाश्च तीर्थं लक्षं प्रतिष्ठितम् । शतमं गारगर्तायाः सङ्गमे मुनिसत्तमाः

అశోక-వనికలో కూడా లక్ష తీర్థాలు ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి. అలాగే గారగర్తా సంగమంలో, హే మునిశ్రేష్ఠులారా, వంద తీర్థాలు ఉన్నాయి.

Verse 37

तीर्थानामयुतं तद्वत्कुब्जायाः सङ्गमे स्थितम् । शतं हिरण्यगर्भायाः सङ्गमे समवस्थितम्

కుబ్జా సంగమంలో కూడా అలాగే పది వేల తీర్థాలు నిలిచియున్నవి; హిరణ్యగర్భా సంగమంలో వంద తీర్థాలు స్థిరంగా ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నవి.

Verse 38

तीर्थानामष्टषष्टिश्च विशोकासङ्गमे स्थिता । तथा सहस्रं तीर्थानां संस्थितं वागुसङ्गमे

విశోకా సంగమంలో అరవై ఎనిమిది తీర్థాలు ఉన్నాయి; అలాగే వాగు సంగమంలో వెయ్యి తీర్థాలు ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి.

Verse 39

शतं सरस्वतीसङ्गे शुक्लतीर्थे शतद्वयम् । सहस्रं विष्णुतीर्थेषु महिष्मत्यामथायुतम्

సరస్వతీ సంగమంలో వంద తీర్థాలు; శుక్ల తీర్థంలో రెండువందలు. విష్ణు తీర్థాలలో వెయ్యి; మహీష్మతీలో మరల పది వేల తీర్థాలు ఉన్నాయి.

Verse 40

शूलभेदे च तीर्थानां साग्रं लक्षं स्थितं द्विजाः । देवग्रामे सहस्रं च तीर्थानां मुनिरब्रवीत्

హే ద్విజులారా! శూలభేదంలో తీర్థములు సాగ్ర లక్షము (లక్షమునకు మించి) స్థితమై ఉన్నాయి. దేవగ్రామంలో తీర్థములు సహస్రమని ముని ప్రకటించాడు.

Verse 41

लुङ्केश्वरे च तीर्थानां साग्रा सप्तशती स्थिता । तीर्थान्यष्टोत्तरशतं मणिनद्याश्च सङ्गमे । वैद्यनाथे च तीर्थानां शतमष्टाधिकं विदुः

లుంకేశ్వరంలో తీర్థములు సాగ్ర సప్తశతి (ఏడువందలకు మించి) ఉన్నాయి. మణినది సంగమంలో నూట ఎనిమిది తీర్థములు ఉన్నాయి. వైద్యనాథంలో కూడా తీర్థములు నూట ఎనిమిదని తెలిసినది.

Verse 42

एवं तावत्प्रमाणानि तीर्थे कुम्भेश्वरे द्विजाः । साग्रं लक्षं च तीर्थानां स्थितं रेवोरसङ्गमे

హే ద్విజులారా! కుంభేశ్వర తీర్థంలో ఇంతవరకు ఇదే ప్రమాణము (గణన) చెప్పబడింది. రేవోర సంగమంలో కూడా తీర్థములు సాగ్ర లక్షము (లక్షమునకు మించి) స్థితమై ఉన్నాయి.

Verse 43

ततश्चाप्यधिकानि स्युरिति मार्कण्डभाषितम् । अष्टाशीतिसहस्राणि व्यासद्वीपाश्रितानि च

ఇవికాక ఇంకా ఎక్కువ (తీర్థములు) ఉన్నాయని మార్కండేయుడు పలికాడు. వ్యాసద్వీపాన్ని ఆశ్రయించినవి ఎనభై ఎనిమిది వేల (తీర్థములు) అని కూడా చెప్పబడింది.

Verse 44

सङ्गमे च करञ्जायाः स्थितमष्टोत्तरायुतम् । एरण्डीसङ्गमे तद्वत्तीर्थान्यष्टाधिकं शतम्

కరంజా సంగమంలో పది వేల ఎనిమిది (10008) తీర్థములు స్థితమై ఉన్నాయి. ఎరండీ సంగమంలో కూడా అలాగే నూట ఎనిమిది తీర్థములు ఉన్నాయి.

Verse 45

धूतपापे च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । स्कन्दतीर्थे शतं पुण्यं तीर्थानां मुनिरुक्तवान्

ధూతపాపంలో అరవై ఎనిమిది తీర్థాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి. స్కందతీర్థంలో ముని వంద పుణ్య తీర్థాలు ఉన్నాయని ప్రకటించాడు.

Verse 46

कोहनेश च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । सार्धकोटी च तीर्थानां स्थिता वै कोरिलापुरे

కోహనేశంలో అరవై ఎనిమిది తీర్థాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి. కోరిలాపురంలో నిజంగా ఒకన్నర కోటి తీర్థాలు నివసిస్తాయని చెప్పబడింది.

Verse 47

रामकेशवतीर्थे च सहस्रं साग्रमुक्तवान् । अस्माहके सहस्रं च तीर्थानि निवसन्ति हि

రామకేశవతీర్థంలో ఆయన వెయ్యికి మించి తీర్థాలు ఉన్నాయని చెప్పాడు. అస్మాహకలో కూడా నిజంగా వెయ్యి తీర్థాలు నివసిస్తున్నాయి.

Verse 48

लक्षाष्टकं सहस्रे द्वे शुक्लतीर्थे द्विजोत्तमाः । तीर्थानि कथयामास पुरा पार्थाय भार्गवः

ఓ ద్విజోత్తములారా, శుక్లతీర్థంలో భార్గవుడు పూర్వం పార్థునికి—ఎనిమిది లక్షలు మరియు మరో రెండు వేల తీర్థాలు ఉన్నాయని వివరించాడు.

Verse 49

शतमष्टाधिकं प्राह प्रत्येकं सङ्गमेषु च । नदीनामवशिष्टानां कावेरीसङ्गमं विना

కావేరీ సంగమాన్ని మినహాయించి మిగిలిన నదుల ప్రతి సంగమంలో ఆయన ఒక్కొక్కటిగా నూట ఎనిమిది తీర్థాలు ఉన్నాయని చెప్పాడు.

Verse 50

कावेर्याः सङ्गमे विप्राः स्थिता पञ्चशती तथा । तीर्थानां पर्वसु तथा विशेषो मुनिनोदितः

హే విప్రులారా, కావేరీ సంగమంలో ఐదు వందల తీర్థాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి. అలాగే పర్వదినాలు, పుణ్యకాలాలలో తీర్థాలకు ప్రత్యేక మహిమను ముని ప్రకటించాడు.

Verse 51

मोक्षतीर्थं हि सत्प्राहुः पुराणपुरुषाश्रितम् । भृगोः क्षेत्रे च तीर्थानां कोटिरेका समाश्रिता

సత్పురుషులు దీనిని ‘మోక్షతీర్థం’ అని అంటారు; ఇది ఆదిపురుషుని ఆశ్రయంతో నిలిచింది. భృగు క్షేత్రంలో ఒక కోటి ఒక తీర్థాలు స్థాపితమని చెప్పబడుతుంది.

Verse 52

साधिकानामृषिश्रेष्ठा वक्तुं शक्तो हि को भवेत् । सर्वामराश्रयं प्रोक्तं सर्वतीर्थाश्रयं तथा

హే ఋషిశ్రేష్ఠా, వాటిని సంపూర్ణంగా వర్ణించగలవాడు ఎవరు? ఈ ప్రాంతం సమస్త దేవతలకు ఆశ్రయం, అలాగే సమస్త తీర్థాలకు కూడా ఆశ్రయమని ప్రకటించబడింది.

Verse 53

त्रिषु लोकेषु विख्यातं पूजितं सिद्धिसाधनम् । भारभूत्यां च तीर्थानां स्थितमष्टोत्तरं शतम्

ఇది మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందినది, పూజింపబడేది, సిద్ధి సాధనమైంది. భరభూతిలో కూడా నూట ఎనిమిది తీర్థాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి.

Verse 54

अक्रूरेश्वरतीर्थे च सार्धं तीर्थशतं स्थितम् । विमलेश्वरतीर्थे तु रेवासागरसङ्गमे । दशायुतानि तीर्थानां साधिकान्यब्रवीन्मुनिः

అక్రూరేశ్వర తీర్థంలో నూర యాభై తీర్థాలు ఉన్నాయి. కానీ రేవా-సాగర సంగమంలోని విమలేశ్వర తీర్థంలో ముని పది వేల తీర్థాలు, ఇంకా ఎక్కువగా ఉన్నాయని ప్రకటించాడు.

Verse 231

अध्याय

అధ్యాయము. (అధ్యాయ సూచిక)