Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 48

Devanagari script

प्रशंसा दानधर्मस्य ऋषिशृङ्गानुभावनम् । स्वर्गतिं दीर्घतपसो भानुमत्यास्तथेङ्गितम्

Transliteration

praśaṃsā dānadharmasya ṛṣiśṛṅgānubhāvanam | svargatiṃ dīrghatapaso bhānumatyāstatheṅgitam

Translation

ఇక్కడ దానధర్మ మహిమ, ఋషిశృంగుని తపోబల ప్రభావవర్ణన, దీర్ఘతపస్సుతో లభించిన స్వర్గగతి, అలాగే భానుమతీ ప్రసంగమును కూడా చెప్పబడింది।

Word by Word

• प्रशंसा: praise
• प्रशंसा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रशंसा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• दानधर्मस्य: of the duty of giving (charity)
• दानधर्मस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दान-धर्म (प्रातिपदिक; दान + धर्म)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• ऋषिशृङ्गानुभावनम्: the account/description of Ṛṣiśṛṅga’s power
• ऋषिशृङ्गानुभावनम्: Visheshya/Predicate nominal (विधेय)
• Type: Noun
• Root: ऋषि-शृङ्ग-अनुभावन (प्रातिपदिक; ऋषिशृङ्ग + अनुभावन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)

• स्वर्गतिम्: the attainment of heaven
• स्वर्गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग-गति (प्रातिपदिक; स्वर्ग + गति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• दीर्घतपसः: of long austerity
• दीर्घतपसः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दीर्घ-तपस् (प्रातिपदिक; दीर्घ + तपस्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• भानुमत्याः: of Bhānumatī
• भानुमत्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भानुमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• तथा: thus/also
• तथा: Sambandha (Discourse connective)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner: 'thus/also')

• इङ्गितम्: indicated/related (matter)
• इङ्गितम्: Visheshya/Predicate nominal (विधेय)
• Type: Noun
• Root: इङ्गित (प्रातिपदिक; कृदन्त-भावे, √इङ्ग् (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A didactic montage: sages extolling dāna; Ṛṣiśṛṅga radiant with tapas; a devotee (Bhānumatī) receiving a boon; celestial ascent imagery indicating svarga-gati.

Characters & Entities

• Dāna-dharma
• Ṛṣiśṛṅga
• Svarga-gati
• Bhānumatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dāna and tapas are celebrated as twin pillars of Purāṇic dharma, yielding spiritual power and higher attainments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse lists themes and exemplars used to glorify the Śūlabheda-associated māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

It implicitly commends dāna (charity) and tapas (austerity) as dhārmic practices, without specifying a particular vrata.