Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

Devanagari script

कपिलासङ्गमस्तद्वत्तीर्थं च कपिलेश्वरम् । दैत्यसूदनतीर्थं च चक्रतीर्थं च वामनम्

Transliteration

kapilāsaṅgamastadvattīrthaṃ ca kapileśvaram | daityasūdanatīrthaṃ ca cakratīrthaṃ ca vāmanam

Translation

కపిలా నది సంగమము ఉంది; అలాగే కపిలేశ్వర తీర్థము కూడా ఉంది. దైత్యసూదన తీర్థము, చక్రతీర్థము, వామన క్షేత్రము కూడా ఉన్నాయి.

Word by Word

• कपिला-सङ्गमः: Kapilā-confluence
• कपिला-सङ्गमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक) + सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कपिलायाः सङ्गमः’ (name)

• तद्वत्: similarly
• तद्वत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तद्वत् (अव्यय/तद्धित-प्रातिपदिक)
• Form: तुल्यार्थक-अव्यय (like that/similarly)

• तीर्थम्: tīrtha
• तीर्थम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• कपिलेश्वरम्: Kapileśvara (name)
• कपिलेश्वरम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: कपिलेश्वर (प्रातिपदिक; कपिल + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘कपिलस्य/कपिलायाः ईश्वरः’ (name)

• दैत्यसूदन-तीर्थम्: Daityasūdana-tīrtha
• दैत्यसूदन-तीर्थम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: दैत्यसूदन (प्रातिपदिक; दैत्य + सूदन) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘दैत्यसूदनस्य तीर्थम्’ (name)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• चक्र-तीर्थम्: Cakra-tīrtha
• चक्र-तीर्थम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः (name)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• वामनम्: Vāmana (name)
• वामनम्: Karma/Predicate Noun (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: वामन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; नाम (Vāmana)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapilā-saṅgama; Kapileśvara; Daityasūdana-tīrtha; Cakratīrtha; Vāmana-kṣetra

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: sages/pilgrims (implicit)

Visual Art Cues

Scene: At a river confluence, a Śiva shrine (Kapileśvara) stands on one bank and a Viṣṇu shrine (Vāmana/Daityasūdana) on the other; a symbolic Sudarśana cakra is carved on a stone near the water; pilgrims perform both bilva and tulasī offerings.

Characters & Entities

• Kapilā-saṅgama
• Kapileśvara
• Daityasūdana-tīrtha
• Cakratīrtha
• Vāmana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse portrays sacred geography as plural and integrated—Śaiva and Vaiṣṇava sites together form a single dharmic pilgrimage landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapilā-saṅgama, Kapileśvara, Daityasūdana-tīrtha, Cakratīrtha, and Vāmana are named as meritorious stations.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription is given; the emphasis is on identifying the tīrthas to be revered/visited.