Adhyaya 211

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आश्चर्यभूतं लोकस्य देवदेवेन यत्कृतम् । तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि नर्मदातटवासिनाम्

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను: దేవాదిదేవుడు నర్మదా నదీ తీరవాసుల పట్ల చేసిన ఆశ్చర్యకరమైన లీల గురించి నేను నీకు పూర్తిగా వివరిస్తాను.

Verse 2

द्विजान् सुकृत्पणान् देवः कुष्ठी भूत्वा ययाच ह । श्राद्धकाले तु सम्प्राप्ते रक्तगन्धानुलेपनः

భగవంతుడు కుష్ఠురోగి రూపాన్ని ధరించి, పుణ్యాత్ములైన వైశ్య బ్రాహ్మణులను యాచించాడు. శ్రాద్ధ సమయం ఆసన్నమైనప్పుడు, ఆయన ఎర్రని గంధము పూసుకొని వచ్చాడు.

Verse 3

स्रवद्बुद्बुदगात्रस्तु मक्षिकाकृमिसंवृतः । दुश्चर्मा दुर्मुखो गन्धी प्रस्खलंश्च पदे पदे

ఆయన శరీరం నుండి బొబ్బల రసి కారుతోంది, ఈగలు మరియు పురుగులతో నిండి ఉంది. ఆయన చర్మం, ముఖం వికారంగా ఉన్నాయి, దుర్వాసన వెలువడుతోంది మరియు ఆయన అడుగడుగునా తడబడుతున్నారు.

Verse 4

ब्राह्मणावसथं गत्वा स्खलन्द्वारेऽब्रवीदिदम् । भोभो गृहपते त्वद्य ब्राह्मणैः सह भोजनम्

బ్రాహ్మణుల నివాసానికి వెళ్లి, ద్వారం వద్ద తడబడుతూ ఆయన ఇలా అన్నారు: 'ఓ గృహస్థుడా, ఈ రోజు నేను బ్రాహ్మణులతో కలిసి భోజనం చేయాలనుకుంటున్నాను.'

Verse 5

त्वद्गृहे कर्तुमिच्छामि ह्येभिः सह सुसंस्कृतम् । ततस्तं ब्रह्माणं दृष्ट्वा यजमानसमन्विताः

నేను వీరితో కలిసి నీ ఇంట్లో సుసంస్కృతమైన భోజనం చేయాలని కోరుతున్నాను. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుణ్ని చూసి యజమానభావంతో ఉన్న గృహస్థులు తగినట్లుగా స్పందించారు.

Verse 6

स्रवन्तं सर्वगात्रेषु धिग्धिगित्येवमब्रुवन् । निर्गच्छस्वाशु दुर्गन्ध गृहाच्छीघ्रं द्विजाधम

అతడు శరీరమంతా స్రవిస్తూ ఉండటం చూసి వారు ‘ధిక్ ధిక్’ అని అన్నారు. ‘వెంటనే బయటకు పో, దుర్గంధుడా! ఈ ఇంటి నుంచి త్వరగా వెళ్లిపో, ఓ ద్విజాధమా!’ అని పలికారు.

Verse 7

अभोज्यमेतत्सर्वेषां दर्शनात्तव सत्कृतम् । एवमेव तथेत्युक्त्वा देवदेवो महेश्वरः

ఈ భోజనం ఎవరికీ భక్ష్యము కాదు; నీ దర్శనమాత్రంతోనే ఇది పవిత్రమై సత్కృతమైంది. ‘తథాస్తు—అలానే’ అని దేవదేవుడు మహేశ్వరుడు పలికాడు.

Verse 8

जगामाकाशममलं दृश्यमानो द्विजोत्तमैः । गते चादर्शनं देवे स्नात्वाभ्युक्ष्य समन्ततः

అతడు నిర్మలమైన ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయాడు; శ్రేష్ఠ ద్విజులు అతడిని చూస్తూనే ఉన్నారు. దేవుడు కనుమరుగైన తరువాత వారు స్నానం చేసి చుట్టూ నీటిని చల్లుకొని శుద్ధి చేసుకున్నారు.

Verse 9

भुञ्जतेऽस्म द्विजा राजन्यावत्पात्रे पृथक्पृथक् । यत्रयत्र च पश्यन्ति तत्रतत्र कृमिर्बहुः

ఓ రాజా, బ్రాహ్మణులు ఇక్కడ భోజనం చేస్తున్నారు, ప్రతి ఒక్కరు తమ తమ పాత్రలో. కానీ వారు ఎక్కడెక్కడ చూసినా అక్కడక్కడ అనేక కృములు కనిపించాయి.

Verse 10

दृष्ट्वा विस्मयमापन्नाः सर्वे किमिति चाब्रुवन् । ततः कश्चिदुवाचेदं ब्राह्मणो गुणवानजः

అది చూచి అందరూ విస్మయానికి లోనై “ఇది ఏమిటి?” అని అడిగారు. అప్పుడు గుణవంతుడైన వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 11

योगीन्द्रः शङ्कया तत्र बहुविप्रसमागमे । योऽत्र पूर्वं समायातः स योगी परमेश्वरः

అక్కడ అనేక బ్రాహ్మణుల సమూహంలో అనుమానంతో అతడు ఇలా అన్నాడు—“ఇక్కడ ముందుగా వచ్చిన ఆ యోగీంద్రుడు స్వయంగా పరమేశ్వరుడే.”

Verse 12

तस्येदं क्रीडितं मन्ये भर्त्सितस्य विपाकजम् । फलं भवति नान्यस्य ह्यतिथेः शास्त्रनिश्चयात्

ఇది ఆయన లీలనే అని నేను భావిస్తున్నాను—అవమానింపబడినదానికి పక్వమైన ఫలితం. శాస్త్రనిశ్చయం ప్రకారం ఇలాంటి ఫలం ఇతరుల వల్ల కాదు; (కోపించిన) అతిథి వల్లనే కలుగుతుంది.

Verse 13

सम्पूज्य परमात्मा वै ह्यतिथिश्च विशेषतः । श्राद्धकाले तु सम्प्राप्तमतिथिं यो न पूजयेत्

నిజంగా పరమాత్మ పూజ్యుడు—ముఖ్యంగా అతిథి. కానీ శ్రాద్ధకాలంలో వచ్చిన అతిథిని ఎవడు గౌరవించడో…

Verse 14

पिशाचा राक्षसास्तस्य तद्विलुम्पन्त्यसंशयम् । रूपान्वितं विरूपं वा मलिनं मलिनाम्बरम्

అతని (పుణ్యం/అర్పణం) పిశాచులు, రాక్షసులు నిస్సందేహంగా దోచుకుంటారు—అతిథి అందంగా ఉన్నా లేక వికృతంగా ఉన్నా, శుభ్రంగా ఉన్నా లేక మలిన వస్త్రధారియైనా.

Verse 15

योगीन्द्रं श्वपचं वापि अतिथिं न विचारयेत् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य यजमानपुरोगमाः

అతిథి యోగీంద్రుడైనా శ్వపచుడైనా భేదం చేయకూడదు. అతని వాక్యము విని యజమానుని ముందుండి నడిచినవారు…

Verse 16

ब्राह्मणा द्विजमन्वेष्टुं धाविताः सर्वतोदिशम् । तावत्कथंचित्केनापि गहनं वनमाश्रितः

ఆ ద్విజ అతిథిని వెదకడానికి బ్రాహ్మణులు అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తారు. అంతలో అతడు ఏదో విధంగా ఘన అరణ్యంలో ఆశ్రయించాడు.

Verse 17

दृष्टो दृष्ट इति प्रोक्तं तेन ते सर्व आगताः । ततः पश्यन्ति तं विप्रं स्थाणुवन्निश्चलं स्थितम्

‘కనిపించాడు, కనిపించాడు’ అనే కేక విని వారందరూ అక్కడికి వచ్చారు. అప్పుడు ఆ విప్రుడు స్తంభంలా నిశ్చలంగా నిలిచినట్లు చూశారు.

Verse 18

क्रन्दते न चलति स्पन्दते न च पश्यति । जल्पन्ति करुणं केचित्स्तुवन्ति च तथापरे

అతడు ఏడవడు, కదలడు, చలనం లేదు, చూడడమూ లేదు. కొందరు కరుణగా పలికారు, మరికొందరు స్తుతించారు.

Verse 19

वाग्भिः सततमिष्टाभिः स्तूयमानस्त्रिलोचनः । क्षुधार्दितानां देवेश ब्राह्मणानां विशेषतः । विनष्टमन्नं सर्वेषां पुनः संकर्तुमर्हसि

ఇష్టమైన వాక్యాలతో నిరంతరం స్తుతింపబడిన త్రినేత్రుడిని వారు ప్రార్థించారు—హే దేవేశా! ముఖ్యంగా ఆకలితో బాధపడుతున్న ఈ బ్రాహ్మణుల కోసం, అందరి నశించిన అన్నాన్ని మళ్లీ ప్రసాదించుము.

Verse 20

श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर । परया कृपया देवः प्रसन्नस्तानुवाच ह

ఓ యుధిష్ఠిరా! ఆ బ్రాహ్మణుల మాటలు విని, దేవుడు పరమ కరుణతో ప్రసన్నుడై వారితో ఇలా పలికెను।

Verse 21

मया प्रसन्नेन महानुभावास्तदेव वोऽन्नं विहितं सुधेव । भुञ्जन्तु विप्राः सह बन्धुभृत्यैरर्चन्तु नित्यं मम मण्डलं च

హే మహానుభావులారా! నేను ప్రసన్నుడనైనందున మీకోసం అదే ఉత్తమమైన అన్నం విధివిధానంగా ఏర్పాటు చేయబడింది. విప్రులు బంధు-భృత్యులతో కలిసి భుజించి, నిత్యం నా మండలాన్ని కూడా ఆరాధించండి.

Verse 22

ततश्चायतनं पार्थ देवदेवस्य शूलिनः । मुण्डिनामेति विख्यातं सर्वपापहरं शुभम् । कार्त्तिक्यां तु विशेषेण गयातीर्थेन तत्समम्

అనంతరం, ఓ పార్థా! దేవదేవుడైన శూలినుని పవిత్ర ఆలయం ‘ముండినా’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది—శుభప్రదం, సర్వపాపహరం. కార్తీక మాసంలో ప్రత్యేకంగా అది గయాతీర్థ సమఫలదాయకం.

Verse 211

अध्यायः

అధ్యాయం సమాప్తం.