Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 62

Devanagari script

ईश्वरानुग्रहात्सर्वं तत्र कोटिगुणं भवेत् । यस्मादनक्षरं रूपं प्रणवस्येह भारत

Transliteration

īśvarānugrahātsarvaṃ tatra koṭiguṇaṃ bhavet | yasmādanakṣaraṃ rūpaṃ praṇavasyeha bhārata

Translation

ఓ భారతా! ఈశ్వరానుగ్రహంతో అక్కడ చేసిన ప్రతి కార్యం కోటి రెట్లు ఫలిస్తుంది; ఎందుకంటే ఆ స్థలంలో ప్రణవం (ఓం) యొక్క అవినాశి రూపం నిలిచి ఉంది.

Word by Word

• ईश्वरानुग्रहात्: from the Lord’s grace
• ईश्वरानुग्रहात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ईश्वरस्य अनुग्रहः)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-सदृश-विशेषणप्रयोगः

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम्

• कोटिगुणम्: multiplied a crore-fold
• कोटिगुणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (कोट्या गुणितम्)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• यस्मात्: because; from which
• यस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी (5th), एकवचन; सम्बन्ध-हेतौ (because/from which)

• अनक्षरम्: without syllables/letters
• अनक्षरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन् (नञ्-प्रत्यय) + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास/नञ्-पूर्वक-विशेषणम् (non-syllabic/without letters)

• रूपम्: form
• रूपम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• प्रणवस्य: of the Praṇava (Om)
• प्रणवस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रणव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देश/कालवाचक-अव्ययम् (here/in this context)

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/संबोधन), एकवचन; संबोधन-प्रयोगः

Speaker

Mārkaṇḍeya (continuing narration to Yudhiṣṭhira)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amareśvara (Praṇava-kṣetra aspect)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata

Visual Art Cues

Scene: A visionary depiction of Oṃ hovering as a radiant, indestructible glyph above the Amareśvara liṅga; pilgrims’ offerings (flowers, water, lamps) multiply into countless replicas, symbolizing koṭi-guṇa merit by grace.

Characters & Entities

• Īśvara
• Praṇava (Oṃ)
• Bhārata (Yudhiṣṭhira)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace magnifies spiritual effort; acts done at a sanctified site bear vastly increased merit because the sacred reality (Praṇava) is especially present there.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha in the Revā (Narmadā) region associated with Viśalyā, where the Praṇava’s imperishable presence is praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the verse explains the principle that deeds performed at that site yield multiplied results by Īśvara’s grace.