Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19

Devanagari script

विकुञ्चिताग्रकेशान्तं समस्तं योजनायतम् । मुकुटेन विचित्रेण दीप्तिकान्तेन शोभितम्

Transliteration

vikuñcitāgrakeśāntaṃ samastaṃ yojanāyatam | mukuṭena vicitreṇa dīptikāntena śobhitam

Translation

ఆయన కేశాగ్రాలు సొగసుగా వంకరగా ఉండెను; సమస్త దేహం ఒక యోజన పొడవుగా విస్తరించెను; దీప్త కాంతిగల విచిత్ర మకుటంతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు।

Word by Word

• विकुञ्चित-अग्र-केश-अन्तम्: with hair-ends curled at the front
• विकुञ्चित-अग्र-केश-अन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विकुञ्चित (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + केश (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (केशानाम् अन्तः; तस्य अग्रे विकुञ्चितः इति); विशेषणम् (puruṣam/śayānam)

• समस्तम्: entire, complete
• समस्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• योजन-आयतम्: extending a yojana in length
• योजन-आयतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: योजन (प्रातिपदिक) + आयत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (योजनम् आयामः यस्य / योजनपरिमाणेन आयतम्); विशेषणम्

• मुकुटेन: with a crown
• मुकुटेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मुकुट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणम् (instrument)

• विचित्रेण: wonderful, variegated
• विचित्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying mukuṭena)

• दीप्ति-कान्तेन: radiant, shining
• दीप्ति-कान्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: दीप्ति (प्रातिपदिक) + कान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (दीप्त्या कान्तः = shining with radiance); विशेषणम् (qualifying mukuṭena)

• शोभितम्: adorned
• शोभितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (the person: ‘adorned’)

Speaker

Unspecified narrator (addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa-sattama)

Visual Art Cues

Scene: Close descriptive focus on the reclining divinity: curled hair-tips, an immense yojana-long body, and a wondrous radiant crown that throws light across the scene.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine is portrayed as both transcendent and intimately perceivable—beauty becomes a vehicle for reverence and remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the setting remains within the Revā Khaṇḍa’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is iconographic description.