Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ब्रूहि मे त्वं पुरावृत्तं पितृणां तीर्थसेवनम् । चिरं नानाविधान्क्लेशान् प्राप्तास्त इति मे श्रुतम्

Transliteration

brūhi me tvaṃ purāvṛttaṃ pitṛṇāṃ tīrthasevanam | ciraṃ nānāvidhānkleśān prāptāsta iti me śrutam

Translation

నా పితృపురుషుల తీర్థసేవనకు సంబంధించిన ప్రాచీన వృత్తాంతాన్ని నాకు చెప్పండి. వారు దీర్ఘకాలం నానావిధ కష్టాలను అనుభవించారని నేను విన్నాను.

Word by Word

• ब्रूहि: tell; speak
• ब्रूहि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)

• मे: to me / my
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (Genitive/6th) एकवचन; enclitic form

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (Nominative/1st) एकवचन

• पुरावृत्तम्: ancient account; what happened before
• पुरावृत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरा (अव्यय) + वृत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √वृत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd) एकवचन; ‘पुरा’ उपपदपूर्वकं ‘वृत्त’ = ‘पूर्ववृत्तम्’

• पितृणाम्: of the ancestors (fathers)
• पितृणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th) बहुवचन (Plural)

• तीर्थसेवनम्: service/visiting of sacred places
• तीर्थसेवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + सेवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तीर्थस्य सेवनम्)

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• नानाविधान्: of various kinds
• नानाविधान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन; विशेषणम् (qualifying)

• क्लेशान्: afflictions; hardships
• क्लेशान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्लेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन

• प्राप्ताः: (they) experienced/obtained
• प्राप्ताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्राप् (धातु) + त (क्त, कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having obtained/experienced’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा बहुवचन (Masculine)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी एकवचन; enclitic form

• श्रुतम्: heard; known by hearing
• श्रुतम्: Kriya (Predicate complement/क्रियापूरक)
• Type: Noun
• Root: श्रु (धातु) + त (क्त, कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘heard (by me)’

Speaker

Janamejaya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A royal inquirer respectfully asks a sage about ancestral pilgrimage and the long hardships endured; the setting evokes a riverbank āśrama with manuscripts and ritual vessels.

Characters & Entities

• Janamejaya
• Pāṇḍavas (implied as forefathers)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage (tīrtha-sevana) may involve hardship, yet it is sought for purification, merit, and dharmic restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces tīrtha-sevana in general; specific sites are expected in the subsequent narration within the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The practice highlighted is tīrtha-sevana—undertaking pilgrimage and observances at sacred waters and places.