Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ईश्वर उवाच । केदाराख्यमिदं ब्रह्मंल्लिङ्गमाद्यं भविष्यति । कृत्वेदमादिलिङ्गानि भविष्यन्ति दशैव हि

Transliteration

īśvara uvāca | kedārākhyamidaṃ brahmaṃlliṅgamādyaṃ bhaviṣyati | kṛtvedamādiliṅgāni bhaviṣyanti daśaiva hi

Translation

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే బ్రాహ్మణా! ఈ లింగము ‘కేదార’ నామముతో ఆద్యలింగముగా భవిష్యత్తులో నిలుస్తుంది. దీనిని ప్రతిష్ఠించిన తరువాత మరి పది ఆదిలింగములు నిశ్చయంగా ప్రాదుర్భవిస్తాయి.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• केदाराख्यम्: named Kedāra
• केदाराख्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: केदार + आख्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; केदार-आख्य = ‘named Kedāra’

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; सर्वनाम

• ब्रह्मन्: Brahman / sacred power
• ब्रह्मन्: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• आद्यम्: primeval, first
• आद्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having done/made’

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• आदि-लिङ्गानि: the primordial liṅgas
• आदि-लिङ्गानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदि + लिङ्ग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; आदि-लिङ्ग = ‘original/primary liṅgas’

• भविष्यन्ति: will be / will come to be
• भविष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद

• दश: ten
• दश: Sankhya (Numerical qualifier/संख्या)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक, अव्ययवत् प्रयोग; ‘ten’ (agreeing with neut. plural sense)

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारणार्थ (emphasis/only)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (for/indeed)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-liṅga of Bhṛgu-kṣetra (Revā-khaṇḍa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brahman-sage (addressed as ‘brahman’)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara addresses a brahman-sage, declaring the rise of the primordial Kedāra-liṅga and the subsequent manifestation of ten additional primordial liṅgas, suggesting a sacred mandala forming within Bhṛgu-kṣetra near the Revā.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Kedāra-liṅga
• Brahman (sage/Bhṛgu)
• Ādi-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva restores sacred order by manifesting liṅgas—divine presence re-sanctifies a region and renews dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-liṅga within Bhṛgu-kṣetra (Revā Khaṇḍa, Āvantya Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpanā/pratiṣṭhā is implied: establishing Kedāra as the first, followed by ten ādi-liṅgas.