Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

Devanagari script

महाजलौघेऽस्य विशुद्धसत्त्वा स्तुतिर्मया भूप कृता तदानीम् । ततोऽहमित्येव विचिन्तयानः शरण्यमेकं क्व नु यामि शान्तम्

Transliteration

mahājalaughe'sya viśuddhasattvā stutirmayā bhūpa kṛtā tadānīm | tato'hamityeva vicintayānaḥ śaraṇyamekaṃ kva nu yāmi śāntam

Translation

ఓ రాజా! ఆ మహాజలప్రవాహ మధ్య నా మనస్సు విశుద్ధమై, నేను అప్పుడు స్తుతి చేశాను. కానీ ‘నేను—నాకు ఏమవుతుంది?’ అని మాత్రమే ఆలోచిస్తూ, శాంతమైన ఏకైక శరణ్యాశ్రయానికి నేను ఎక్కడికి వెళ్లాలి? అని వెదికాను.

Word by Word

• महाजलौघे: in the great flood
• महाजलौघे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (महान् जलौघः)

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• विशुद्धसत्त्वा: O pure-minded one
• विशुद्धसत्त्वा: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विशुद्ध (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (विशुद्धं सत्त्वं यस्य)

• स्तुतिः: praise/hymn
• स्तुतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (कर्तृकरण/agent in passive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• भूप: O king
• भूप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• कृता: was made
• कृता: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि-क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स्तुतिः-विशेषण

• तदानीम्: at that time
• तदानीम्: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदानीम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time)

• ततः: thereafter
• ततः: Apadana/Krama (अपादान/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक (from then/thereafter)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थक-निपात (quotative)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात

• विचिन्तयानः: thinking/pondering
• विचिन्तयानः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि + चिन्त् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक कर्तरि-शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present middle participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शरण्यम्: a refuge-worthy (protector)
• शरण्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; एकम्-विशेषण/विशेष्यभावेन

• एकम्: one
• एकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शरण्यम्-विशेषण

• क्व: where
• क्व: Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नवाचक-देश (interrogative adverb: where)

• नु: indeed/then (question particle)
• नु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्न/अनुनयार्थक-निपात (interrogative particle)

• यामि: do I go
• यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शरण्यम्-विशेषण

Speaker

Mārkaṇḍeya (addressing Bhūpa / a royal listener)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (contextual)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: King (bhūpa)

Visual Art Cues

Scene: A lone devotee (narrator) amid towering floodwaters, hands folded, face uplifted; inner glow of purified mind contrasts with the chaotic waters; the word ‘aham’ appears as a faint shadow dissolving.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In crisis, Purāṇic dharma directs the heart toward stuti (praise) and śaraṇāgati (seeking the One Refuge) rather than self-centered fear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is directly named in this verse; the Revā Khaṇḍa’s larger frame celebrates the Revā/Narmadā sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

The act implied is stuti (devotional praise/prayer), presented as an immediate dharmic response.