Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 81

Devanagari script

कालेन महताविष्टो मर्त्यलोके समाविशेत् । राजा भवति मेधावी सर्वव्याधिविवर्जितः

Transliteration

kālena mahatāviṣṭo martyaloke samāviśet | rājā bhavati medhāvī sarvavyādhivivarjitaḥ

Translation

దీర్ఘకాలం గడిచిన తరువాత అతడు మళ్లీ మర్త్యలోకంలో ప్రవేశిస్తే, అతడు రాజవుతాడు—మేధావి, సమస్త వ్యాధుల నుండి విముక్తుడు.

Word by Word

• कालेन: by time; in course of time
• कालेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; instrumental singular masculine

• महतā: great; long (time)
• महतā: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कालेन’ इत्यस्य विशेषणम्; instrumental singular

• आविष्टः: entered; possessed; having come under
• आविष्टः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आविष्ट (प्रातिपदिक; √विश् (धातु) से क्त, उपसर्ग आ-)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘समाविशेत्’ कर्तरि/भावे

• मर्त्यलोके: in the mortal world
• मर्त्यलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; locative singular masculine

• समाविशेत्: should enter
• समाविशेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√विश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should enter’

• राजा: king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular masculine

• भवति: becomes
• भवति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘becomes/is’

• मेधावी: intelligent; wise
• मेधावी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मेधाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘राजा’ इत्यस्य विशेषणम्

• सर्वव्याधिविवर्जितः: free from all diseases
• सर्वव्याधिविवर्जितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + व्याधि + विवर्जित (प्रातिपदिक; √वर्ज् (धातु) से क्त, उपसर्ग वि-)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्; ‘राजा’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced; exact speaker not in snippet)

Visual Art Cues

Scene: A visionary sequence: the devotee ascends to a luminous Śivaloka; ages pass; then a royal birth scene shows the same soul reborn as a healthy, radiant prince, with symbols of wisdom (books, lamp) and healing (herbs).

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred merit shapes destiny across lifetimes, granting both spiritual ascent and auspicious rebirth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā-tīrtha praised in this Revākhaṇḍa passage of Āvantya Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is specified here; it states the karmic fruits resulting from the previously described observances.