Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

Devanagari script

माण्डव्यमृषिमुत्तार्य जयशब्दादिमङ्गलैः । विवाहयित्वा तां कन्यां माण्डव्यर्षिपुंगवः

Transliteration

māṇḍavyamṛṣimuttārya jayaśabdādimaṅgalaiḥ | vivāhayitvā tāṃ kanyāṃ māṇḍavyarṣipuṃgavaḥ

Translation

‘జయ’ నినాదములతో మొదలైన మంగళాచారాలతో మాండవ్య ఋషిని ముందుకు నడిపించి, ఋషుల్లో శ్రేష్ఠుడైన మాండవ్యుడు ఆ కన్యను విధివిధానంగా వివాహం చేసుకున్నాడు.

Word by Word

• माण्डव्यम्: Māṇḍavya
• माण्डव्यम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: माण्डव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• ऋषिम्: the sage
• ऋषिम्: Karma (Object/Apposition)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; माण्डव्यम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• उत्तार्य: having rescued / brought out
• उत्तार्य: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-तॄ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-तुल्य (absolutive/gerund in -ya), पूर्वकालिक क्रिया

• जयशब्दादिमङ्गलैः: with auspicious rites beginning with cries of ‘jaya’
• जयशब्दादिमङ्गलैः: Karana (Instrument)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक) + शब्द (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + मङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; समासः: (जयशब्द-आदि)-मङ्गल (आदि-तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्राय), ‘जय’ इत्यादि शब्दरूपैः मङ्गलैः

• विवाहयित्वा: having married off / having conducted the marriage
• विवाहयित्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-वाहय् (धातु, causative of √वह)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया; णिच्-प्रयोग (causative)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• कन्याम्: the maiden
• कन्याम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ताम् इति सर्वनामस्य विशेष्य

• माण्डव्यर्षिपुंगवः: the foremost among the Māṇḍavya sages
• माण्डव्यर्षिपुंगवः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: माण्डव्य (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक) + पुंगव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (माण्डव्य-ऋषीणां पुंगवः)

Speaker

Narrator (contextual voice within Revā Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (Narmadā tīrtha-field)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A wedding procession led by sages; cries of ‘Jaya!’ rise as Māṇḍavya, dignified and radiant, takes the maiden’s hand in a Vedic-style marriage setting near a riverbank altar.

Characters & Entities

• Māṇḍavya Ṛṣi
• the maiden (Vajraśūlikā implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is re-established through proper saṃskāra (marriage rite), framed as an auspicious, community-supported restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā sacred sphere remains the setting, though this verse emphasizes saṃskāra rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vivāha-saṃskāra performed with maṅgala rites and jaya-śabda (victory acclamations).